Malî Hükümler

Büyükşehir belediyesinin gelirleri (md. 23)

Maddenin (a) ve (b) bentleri mülgadır. Yürürlükteki başlıca gelirler:

• Eğlence vergisi (müşterek bahisler): At yarışları dâhil müşterek bahislerden alınan eğlence vergisinin %20'si yarışların yapıldığı yerin belediyesine, %30'u nüfuslarına göre diğer ilçe belediyelerine ayrıldıktan sonra kalan %50'si büyükşehre aittir.
• Büyükşehre bırakılan sosyal ve kültürel tesisler, spor, eğlence ve dinlenme yerleri ile yeşil sahalarda tahsil edilen vergi, resim ve harçlar.
• Büyükşehrin sorumlu olduğu ana yol, meydan ve bulvarlar ile bunlara cepheli binalardaki ilan ve reklam vergileri ile asma, tahsis ve bakım ücretleri.
• Park yeri gelirleri: Gelirin %50'si nüfuslarına göre ilçe belediyelerine dağıtıldıktan sonra kalan %50'si.
• Hizmeti büyükşehir yapmak şartıyla yol, su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payları.
• Kira, faiz ve ceza gelirleri; kamu idarelerinin yardımları; bağlı kuruluşların gelir fazlası; iktisadi teşebbüslerin safi hasılatından meclisin belirleyeceği oranda hisseler; taşınır ve taşınmaz mal gelirleri; hizmet karşılığı ücretler; şartlı ve şartsız bağışlar; diğer gelirler.

Birbirine borçların ödenmemesi: Büyükşehir, bağlı kuruluşları ve ilçe belediyeleri birbirlerine ödemeleri gereken payları ile su, atık su ve doğalgaz bedellerini zamanında yatırmazsa, alacaklının talebi üzerine tutar İller Bankasınca borçlu belediyenin genel bütçe vergi geliri payından kesilip alacaklıya aktarılır. Gecikmeden doğan faiz ve zarardan ilgili belediye başkanı ve sayman şahsen sorumludur; bu hüküm aktarmaları zamanında yapmayan büyükşehir belediye başkanı, bağlı kuruluş genel müdürleri ve saymanları için de uygulanır.

Giderler (md. 24)

Hizmet binaları; personel ve seçilmiş organ üyelerinin maaş, ödenek ve huzur hakları; ilçe belediyeleri ile bağlı kuruluşlara yardımlar ve ortak proje giderleri; alt yapı; zabıta ve itfaiye; gelirlerin tahsil giderleri; ortaklık payı ve aidatlar; mezarlıklar; faiz ve sigorta; yoksul ve engellilere sosyal yardımlar; dava ve icra; temsil ve ağırlama; avukatlık ve danışmanlık; büyükşehre verilen görevlerle sınırlı ortak hizmet ve projeler; spor, sosyal, kültürel ve bilimsel etkinlikler; kamuoyu yoklaması giderleri.

Büyükşehir bütçesi (md. 25)

• Büyükşehir bütçesi ile ilçe belediyelerinin bütçeleri büyükşehir belediye meclisine sunulur; yatırım ve hizmetler arasında bütünlük sağlayacak biçimde aynen veya değiştirilerek kabul edilir.
• Bütçeler aynı toplantı döneminde birlikte görüşülür ve tek bütçe hâlinde bastırılır.
• Büyükşehir meclisi ilçe bütçelerinde: mevzuata aykırı madde ve ibareleri çıkarabilir veya değiştirebilir; tahsile yetkili olunmayan gelirleri çıkarabilir, vergi ve harç oranlarını kanuni sınıra çekebilir; kesinleşmiş borçlar için ödenek ekleyebilir; ortak yatırım programındaki yatırımlar için ödenek ekleyebilir.
• Değişikliklere karşı on gün içinde Danıştaya itiraz edilebilir; Danıştay otuz gün içinde karara bağlar.

Şirket kurulması (md. 26)

Büyükşehir, görev alanlarında sermaye şirketleri kurabilir; genel sekreter ve yöneticilik sıfatı olan personel bu şirketlerin yönetim ve denetim kurullarında görev alabilir. Hafriyat sahaları, toplu ulaşım, sosyal tesis, büfe, otopark ve çay bahçelerini kendisi işletebilir ya da %50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere 2886 sayılı Kanuna tabi olmaksızın meclisçe belirlenen süre ve bedelle devredebilir; ancak bu şirketlerin üçüncü kişilere devri 2886'ya tabidir.

Sınavda dikkat

• Eğlence vergisi: %20 yarış yeri, %30 diğer ilçeler, %50 büyükşehir.
• Park yeri geliri: %50 ilçelere, %50 büyükşehre.
• İlçe bütçeleri büyükşehir meclisinde kabul edilir; itiraz 10 gün, Danıştay kararı 30 gün.
• Gecikme zararından başkan ve sayman şahsen sorumludur.