Kuruluş Esasları

Kuruluş esası (md. 4)

• Sendikalar hizmet kolu esasına göre, Türkiye çapında faaliyette bulunmak amacıyla bir hizmet kolundaki kamu işyerlerinde çalışan kamu görevlilerince kurulur.
• Bir hizmet kolunda birden fazla sendika kurulabilir.
• Meslek veya işyeri esasına göre sendika kurulamaz.

Hizmet kolları (md. 5)

Sendikaların kurulabileceği 11 hizmet kolu:

• 1. Büro, bankacılık ve sigortacılık hizmetleri
• 2. Eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri
• 3. Sağlık ve sosyal hizmetler
• 4. Yerel yönetim hizmetleri
• 5. Basın, yayın ve iletişim hizmetleri
• 6. Kültür ve sanat hizmetleri
• 7. Bayındırlık, inşaat ve köy hizmetleri
• 8. Ulaştırma hizmetleri
• 9. Tarım ve ormancılık hizmetleri
• 10. Enerji, sanayi ve madencilik hizmetleri
• 11. Diyanet ve vakıf hizmetleri

Kuruluş işlemleri (md. 6)

• Sendika ve konfederasyonlar önceden izin almaksızın serbestçe kurulur.
• Sendika kurucusu olabilmek için kamu görevlisi olarak çalışmak yeterlidir.
• Sendika kurucuları; tüzük, kamu görevlisi olduklarını gösterir belge ve sendikayı ilk genel kurula kadar yönetecek kişilerin isimlerini kuruluş dilekçesi ekinde sendika merkezinin bulunacağı ilin valiliğine verir.
• Konfederasyon kurucuları; tüzük, sendikaların kurucular kurulu kararı ve ilk genel kurula kadar yönetecek kişilerin isimlerini konfederasyon merkezinin bulunacağı ilin valiliğine verir.
• Belge ve tüzüklerin valiliğe verilmesiyle sendika veya konfederasyon tüzel kişilik kazanır.
• Valilik tüzük ve belgelerin birer örneğini 15 iş günü içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderir.
• Kanuna aykırılık veya eksiklik tespit edilirse valilik eksikliklerin bir ay içinde tamamlanmasını ister; tamamlanmazsa bir ay içinde faaliyetin durdurulması için iş mahkemesine başvurur.
• Mahkeme altmış günü aşmayan süre verir; süre sonunda giderilmezse kapatma kararı verir.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı sendika ve konfederasyonlar için bilgi kaydı tutar.

Tüzük (md. 7)

Tüzükte bulunması zorunlu başlıca hususlar: ad, merkez ve adres; amaç ve çalışma konuları; sendikanın hizmet kolu; kurucuların kimlik bilgileri; üyelik, çıkma ve çıkarılma esasları; delege belirleme usulü; genel kurulun görev ve yetkileri, karar yeter sayıları ile yönetim, denetleme ve disiplin kurullarının oluşumu; yöneticilerde aranan şartlar; şubelerin kuruluşu; üyelik ödentisinin oranı; iç denetim usulü; harcama yetkileri; tüzük değişikliği usulü; fesih, dağılma, birleşme veya kapatılmada tasfiye usulü; geçici yönetim kurulu üyeleri; temsilci seçimi; gelirlerin muhafazası ve kasada tutulacak azami nakit; demirbaşların satış ve terkini.

Sınavda dikkat

• Esas: hizmet kolu; meslek veya işyeri esasına göre sendika kurulamaz.
• Kuruluş izinsiz; tüzel kişilik belgelerin valiliğe verilmesiyle kazanılır (Bakanlığa değil).
• Süreler: valilik → Bakanlık 15 iş günü; eksiklik tamamlama 1 ay; mahkemeye başvuru 1 ay; mahkemenin vereceği süre en çok 60 gün.
• Eğitim çalışanları 'eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri' kolundadır.