Yaygın Eğitim

Yaygın eğitimin tanımı

1739 sayılı Kanunun 18. maddesine göre yaygın eğitim, örgün eğitim yanında veya dışında düzenlenen eğitim faaliyetlerinin tümünü kapsar. Kanunun yaygın eğitim bölümü üç maddeden oluşur: kapsam, amaç ve görevler (md. 40), kuruluş (md. 41) ve koordinasyon (md. 42).

Hedef kitle ve özel amaç (md. 40)

Yaygın eğitimin özel amacı, millî eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak; örgün eğitim sistemine hiç girmemiş, yahut herhangi bir kademesinde bulunan veya bu kademeden çıkmış vatandaşlara, örgün eğitimin yanında veya dışında aşağıdaki imkânları sağlamaktır:

• Okuma-yazma öğretmek, eksik eğitimlerini tamamlamaları için sürekli eğitim imkânları hazırlamak,
• Çağımızın bilimsel, teknolojik, iktisadi, sosyal ve kültürel gelişmelerine uymalarını sağlayıcı eğitim imkânları hazırlamak,
• Millî kültür değerlerimizi koruyucu, geliştirici, tanıtıcı, benimsetici nitelikte eğitim yapmak,
• Toplu yaşama, dayanışma, yardımlaşma, birlikte çalışma ve örgütlenme anlayış ve alışkanlıkları kazandırmak,
• İktisadi gücün artırılması için gerekli beslenme ve sağlıklı yaşama şekil ve usullerini benimsetmek,
• Boş zamanları iyi bir şekilde değerlendirme ve kullanma alışkanlıkları kazandırmak,
• Kısa süreli ve kademeli eğitim uygulayarak ekonominin gelişmesi doğrultusunda ve istihdam politikasına uygun meslekleri edinmelerini sağlayıcı imkânlar hazırlamak,
• Çeşitli mesleklerde çalışmakta olanların hizmet içinde ve mesleklerinde gelişmeleri için gerekli bilgi ve becerileri kazandırmak.

Maddede toplam sekiz görev sayılmıştır. Bu sayım, yaygın eğitimin yalnız okuma-yazma kursuyla sınırlı olmadığını; meslek edindirme, hizmet içi eğitim, sağlıklı yaşam ve boş zaman değerlendirme gibi geniş bir alanı kapsadığını gösterir.

Kuruluş (md. 41)

• Yaygın eğitim, örgün eğitim ile birbirini tamamlayacak, gereğinde aynı vasıfları kazandırabilecek ve birbirinin her türlü imkânlarından yararlanacak biçimde bir bütünlük içinde düzenlenir.
• Yaygın eğitim genel ve mesleki-teknik olmak üzere iki temel bölümden meydana gelir. Bu bölümler birbirini destekleyici biçimde hazırlanır.

Koordinasyon (md. 42)

• Genel, mesleki ve teknik yaygın eğitim alanında görev alan resmî, özel ve gönüllü kuruluşların çalışmaları arasındaki koordinasyon Millî Eğitim Bakanlığınca sağlanır.
• Genel yaygın eğitim programlarının düzenleniş şekli yönetmelikle tespit edilir.
• Mesleki ve teknik yaygın eğitim faaliyetlerini yürüten bakanlıklar, özerk eğitim kurumları ve resmî ve özel işletmeler arasında Bakanlıkça sağlanacak koordinasyon ve işbirliğinin esasları kanunla düzenlenir.

İlgili temel ilkeler

Yaygın eğitim, süreklilik ilkesi (md. 9: genel ve mesleki eğitimin hayat boyu devamı, yetişkinlerin sürekli eğitimi) ve her yerde eğitim ilkesi (md. 17) ile doğrudan bağlantılıdır.

Sınavda dikkat

• Hedef kitle üçlüdür: örgün eğitime hiç girmemiş, herhangi bir kademesinde bulunan veya o kademeden çıkmış vatandaşlar.
• Yaygın eğitimin iki bölümü: genel ve mesleki-teknik (örgün/yaygın ayrımıyla karıştırma).
• Koordinasyon MEB'dedir; genel programlar yönetmelikle, mesleki-teknik koordinasyon esasları kanunla düzenlenir.
• Yaygın eğitim gereğinde örgün eğitimle aynı vasıfları kazandırabilir.
• Meslek edindirme 'kısa süreli ve kademeli' eğitimle ve istihdam politikasına uygun olarak yapılır.