Ormanların tarifi, taksimi, idare ve murakabesi

Orman tanımı (md. 1)

6831 sayılı Orman Kanununa göre tabii olarak yetişen veya emekle yetiştirilen ağaç ve ağaççık toplulukları, yerleriyle birlikte orman sayılır. Tanımın iki unsuru vardır: ağaç/ağaççık topluluğu ve bu topluluğun bulunduğu yer. Yetişme şekli (doğal ya da emekle) önemli değildir.

Orman sayılmayan yerler (md. 1)

• Sazlıklar, step bitkileriyle örtülü yerler, her çeşit dikenlikler ve parklar.
• Şehir mezarlıkları ile kasaba ve köy hudutları içindeki eski (kadim) mezarlıklardaki ağaç ve ağaçlıklarla örtülü yerler.
• Sahipli arazide bulunan ve civarındaki ormanlarda tabii olarak yetişmeyen ağaç türlerinin bulunduğu yerler.
• Orman sınırları içinde veya bitişiğinde tapulu, dışında ise her türlü tasarruf belgesiyle özel mülkiyette bulunup tarım arazisi olarak kullanılan, dağınık veya küme/sıra hâlindeki ağaçlarla örtülü yerler.
• Orman sınırları dışında olup yüzölçümü üç hektarı aşmayan sahipli arazilerde tabii olarak yetişen ağaçlarla örtülü yerler.
• Aynı mülkiyet şartıyla, fıstık çamlıkları ve palamut meşelikleri dahil her nevi meyveli ağaç ve ağaççıklar.
• Sahipli arazideki aşılı ve aşısız zeytinlikler; şartları yerine getirilmiş yabani zeytinlikler; 6777 sayılı Kanunda belirtilen fıstıklık, sakızlık ve harnupluklar.
• Funda veya makilerle örtülü olup orman ve toprak muhafaza karakteri taşımayan yerler.
• Orman sınırları dışında olup alan büyüklüğüne bakılmaksızın sahipli arazilerde ekim ve dikim yoluyla yetiştirilen ağaçlarla örtülü yerler (7255 sayılı Kanunla eklenen K bendi).

Orman sınırları dışına çıkarma (md. 2)

• (A) bendi: öncelikle orman içi köyler halkının yerleştirilmesi amacıyla, orman olarak korunmasında bilim ve fen bakımından yarar görülmeyen, tarıma dönüştürülmesinde yarar bulunan yerler ile funda ve makilerle örtülü yerlerden tarıma dönüştürülmesi yararlı olanlar.
• (B) bendi: 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş yerlerden tarla, bağ, bahçe, zeytinlik, fındıklık gibi tarım alanları; otlak, kışlak, yaylak gibi hayvancılık alanları ile toplu yapılaşmış yerleşim alanları.
• Çıkarılan yer Devlete aitse Hazine, kamu tüzel kişisine aitse o kuruluş, hususi orman ise sahipleri adına çıkarılır; uygulama kesinleşince tapuda tashih ve tescil yapılır.
• Bu yerler dışında orman sınırlarında hiçbir suretle daraltma yapılamaz.
• Madde; muhafaza ormanı, millî park, tabiat parkı, tabiatı koruma alanı, izin ve irtifak verilen ormanlık alanlar ile 3. maddeyle orman rejimine alınan yerlerde nitelik devam ettikçe, yanan orman sahalarında ise hiçbir şekilde uygulanmaz.
• (B) bendiyle çıkarılıp 2924 sayılı Kanuna göre satılacak yerleri kullananlardan satış tamamlanıncaya kadar ecrimisil alınmaz.

Orman rejimine alma (md. 3)

Memleket ve halkın menfaati, sağlığı ve selameti ya da tarihî, estetik veya turistik değeri bakımından korunması gereken, Devletin veya kişilerin mülkiyetindeki yerlerin orman rejimine alınmasına Cumhurbaşkanınca karar verilebilir.

Ormanların ayrımı (md. 4)

• Mülkiyet ve idare bakımından: Devlet ormanları, hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlar, hususi ormanlar.
• Vasıf ve karakter bakımından: muhafaza ormanları, millî parklar, istihsal ormanları.

İdare ve denetim (md. 5–6)

Devlet ormanlarına ve Devlet ormanı sayılan yerlere ait her çeşit iş Orman Genel Müdürlüğünce yapılır ve yaptırılır. Devletten başkasına ait bütün ormanlar Kanun hükümleri dairesinde Orman Genel Müdürlüğünün murakabesine tabidir. Tüzel kişiliği olmayan Devlet dairelerinin özel amaçla kurduğu ormanları amacına uygun idare etmesine izin verilebilir; Kanunda geçen eski “Ziraat Vekâleti” ifadesinin bugünkü karşılığı Tarım ve Orman Bakanlığıdır.

Sınavda dikkat

• Üç hektar sınırı yalnız tabii olarak yetişen ağaçlar içindir; ekim-dikimle yetiştirilenlerde alan büyüklüğüne bakılmaz.
• Funda ve makilik, ancak orman ve toprak muhafaza karakteri taşımıyorsa orman sayılmaz.
• 2/B tarihi 31/12/1981; yanan orman alanlarında 2. madde hiçbir şekilde uygulanmaz.
• Orman rejimine alma kararı Cumhurbaşkanınındır; millî park bir “vasıf” ayrımıdır, mülkiyet ayrımı değildir.