Otlak ve mera işleri, muhafaza ormanları ve millî parklar

Otlak ve mera işleri (md. 20–22)

• Devlet ormanları içindeki yaylak, kışlak, otlak ve sulama yerlerinde hakkı olanlar, buralara hayvanlarıyla ya da hayvansız girip çıkarken orman idaresinin göstereceği yollardan geçmek ve ormana zarar vermemeye yönelik tedbirlere uymak zorundadır (md. 20). Hak sahibi olmak, ormanda serbestçe dolaşma hakkı vermez.
• Devlet ormanlarındaki otlaklara dışarıdan toplu olarak veya sürü hâlinde hayvan sokulup otlatılması, tanzim olunacak planlara göre orman idaresinin iznine bağlıdır (md. 21).
• Otlatma planları otlak zamanından önce tanzim edilir ve orman işletme müdürlüklerince tasdik olunur (md. 21).
• Devlet ormanları içindeki ağaçsız otlak, yaylak ve kışlakların tanzim ve ıslahı için gerekli tedbirleri Tarım ve Orman Bakanlığı alır (md. 22).

Muhafaza ormanları (md. 23)

Aşağıdaki nitelikteki Devlet ormanları veya maki ya da fundalarla örtülü yerler daimi olarak muhafaza ormanı olarak ayrılabilir:

• Arazi kayması ve yağmurlarla yıkanma tehlikesine maruz yerlerdeki ormanlar,
• Meskûn yerlerin havasını, şose ve demiryollarını toz ve kum fırtınalarına karşı koruyan ormanlar,
• Nehir yataklarının dolmasının önüne geçen ormanlar,
• Memleket müdafaası için korunması zaruri görülen ormanlar.

Tahrip edilmiş veya yangın görmüş Devlet ormanları ise daimi olarak değil, istihsal ormanı hâline gelinceye kadar muhafaza ormanı olarak ayrılabilir. Muhafazaya ayrılan ormanların hudutları belli edilerek civar köy ve kasabalarda ilan olunur. Ayrılma şartları, süreleri, idare, imar, ıslah ve faydalanma şekilleri Bakanlıkça tespit edilir. Kanundaki “Ziraat Vekâleti” ifadesinin bugünkü karşılığı Tarım ve Orman Bakanlığıdır.

Devlet dışındaki yerlerin muhafaza ormanına ayrılması (md. 24)

• Muhafaza ormanı olarak ayrılması gereken ve mülkiyeti Devletten başkasına ait ormanlar ile muhafaza ormanlarının tamamlanması için eklenmesi gereken sahipli yerler, Cumhurbaşkanı kararıyla muhafaza ormanı olarak ayrılır.
• Sahipleri muvafakat etmezse bu yerler umumi hükümlere göre istimlak (kamulaştırma) edilir.

Millî parklar ve korunan alanlar (md. 25)

Orman Genel Müdürlüğü, mevkii ve özelliği dolayısıyla gerekli gördüğü ormanları ve orman rejimine giren sahaları şu amaçlarla ayırır, düzenler, yönetir ve gerektiğinde işletir veya işlettirir:

• Bilim ve fennin istifadesine tahsis etmek,
• Tabiatı muhafaza etmek ve yurdun güzelliğini sağlamak,
• Toplumun çeşitli spor ve dinlenme ihtiyaçlarını karşılamak,
• Turistik hareketlere imkân vermek.

Bu amaçlarla ayrılabilecek alanlar beş türdür: millî parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma sahaları ve orman mesire yerleri.

Sınavda dikkat

• Yangın görmüş veya tahrip edilmiş ormanlar muhafaza ormanı olarak geçici (istihsal ormanı olana kadar) ayrılır; diğerleri daimi.
• Özel mülkiyetteki yerlerin muhafaza ormanına ayrılması Cumhurbaşkanı kararıyladır; rıza yoksa kamulaştırma yapılır.
• Otlatma planlarını orman işletme müdürlükleri tasdik eder; ağaçsız otlakların ıslahı Bakanlığın görevidir.
• Md. 25'teki beş alan türü sayılırken “orman mesire yerleri” de listededir; odun üretimi gibi istihsal amacı sayılmaz.