Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Kanunun amacı (md. 1)

6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu, ülke genelinde posta hizmetlerinin kaliteli, sürekli, tüm kullanıcılar için karşılanabilir bir ücretle, etkin ve rekabete dayalı esaslar çerçevesinde sunulmasını amaçlar. Bunun için posta sektörü serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir sektör oluşturulması, sektörde düzenleme ve denetimin gerçekleştirilmesi ve posta hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi hedeflenir.

Kapsam (md. 2)

Kanun; posta gönderilerinin kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimi işlemlerini, yetkilendirmeyi, tarife ilkelerini ve hizmet şartlarını, sektörde düzenleme ve denetimi ve bunlara ilişkin yaptırımları kapsar. Bu altılı zincir (kabul–toplama–işleme–sevk–dağıtım–teslim) Kanunun pek çok maddesinde tekrar eder.

Temel tanımlar (md. 3)

• Kurum / Kurul: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu. Bakanlık olarak Kanunda Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı yazılıdır (bugünkü adıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı).
• PTT: Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi. PTT iş yeri acentelikler dâhil PTT birimleridir.
• Hizmet sağlayıcısı: PTT ile Kanuna göre yetkilendirilmiş, Türk Ticaret Kanununun 124. maddesinin ikinci fıkrasında sayılan sermaye şirketleri.
• Posta gönderisi: haberleşme gönderileri, kitap, katalog, gazete ve süreli yayınlar, görme engellilere özgü yazılar ile en fazla 5 kilogram ağırlığa veya 50 desimetreküp hacme sahip posta maddesi ve posta kolisi/kargosu.
• Posta kolisi veya kargosu: haberleşme niteliği taşıyan yazı içermeyen, en fazla 30 kilogram ağırlığa veya 300 desimetreküp hacme sahip madde.
• Haberleşme gönderisi: kitap, katalog, gazete ve süreli yayınlar hariç; fiziksel araç üzerine yazılan veya elektronik ileti şeklinde hazırlanan, telgraf da dâhil her türlü gönderi.
• Evrensel posta hizmeti: bir posta hizmetinin coğrafi fark gözetilmeksizin ülke sınırları içinde tüm kullanıcılara karşılanabilir ücretle kesintisiz sağlanması.
• Evrensel posta hizmet sağlayıcısı bu hizmeti yetki belgesi uyarınca yürüten; evrensel posta hizmet yükümlüsü ise görev sözleşmesi uyarınca sağlamakla yükümlü kılınan hizmet sağlayıcısıdır. Görev sözleşmesi PTT'nin hak ve yükümlülüklerini belirler.
• Temel ücret: Kurul tarafından belirlenen, yurt içi en düşük ağırlıktaki haberleşme gönderisinin ücreti.
• Değer konulmuş veya sigortalı gönderi: kayıp, çalınma veya hasarda kabulde beyan edilen değere kadar tazminat istenebilen gönderi. Kayıtlı gönderi: kabulünden teslimine kadar kayda tabi gönderi.
• Adres bilgi kayıt sistemi: kişilerin rızası alınarak adreslerin reklam ve tanıtım amacıyla ücret karşılığı kullandırılmasına yönelik PTT'ye ait veri tabanı.
• Parasal posta hizmeti: havale, posta çeki, tahsilat ve ödeme, bilet ve ticari ürün satışı, döviz alım satımı; Hazine bonosu, tahvil, hisse senedi ve değerli kâğıt alım satımına, sigortacılığa ve şans oyunlarına aracılık.
• Yetki belgesi: posta hizmetlerine özel hak ve yükümlülükleri içeren, Kurul tarafından belirlenen bedel karşılığında verilen belge.

Sınavda dikkat

• 5 kg / 50 dm³ posta gönderisi; 30 kg / 300 dm³ koli-kargo sınırıdır; karıştırmayın.
• Yükümlü = görev sözleşmesi; sağlayıcı = yetki belgesi.
• Haberleşme gönderisine telgraf dâhildir; kitap, katalog, gazete ve süreli yayın dâhil değildir.
• Temel ücreti Bakanlık değil Kurul belirler.