Tabiplerin yükümlülükleri ve cezai hükümler

Büyük ameliyatlarda uzman şartı (md. 23)

Genel veya bölgesel anestezi (iptali his) ile yapılan büyük ameliyatlar, mutlaka ihtisas belgesi sahibi bir uzman ile birlikte diğer bir tabip tarafından yapılmalıdır. Bu kuralın iki istisnası vardır:

• Uzman bulunması veya getirilmesi mümkün olmayan yerlerde yapılması zaruri görülen ameliyatlar,
• Acil ve olağanüstü hâller.

İlan ve reklam yasağı (md. 24)

Meslek icra eden tabipler yalnızca hasta kabul ettikleri yeri, muayene saatlerini ve uzmanlıklarını bildiren ilanlar yapabilir. Bunun dışındaki şekillerde ilan ve reklam yapmaları yasaktır.

Diplomasız hasta tedavisi (md. 25)

Diploması olmadığı hâlde, menfaat temin etmek amacına yönelik olmasa bile, hasta tedavi eden veya tabip unvanını takınan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adlî para cezasıyla cezalandırılır. Suçun oluşması için menfaat amacı aranmaz; unvanı takınmak da tek başına yeterlidir.

Yetkisiz veya yasaklı tabibin meslek icrası (md. 26-27)

• Bu Kanuna göre meslek icra yetkisi olmayan veya herhangi bir şekilde meslek icrasından yasaklanmış tabip mesleğini icra ederse idarî para cezası verilir (md. 26).
• Muayenehane kaydı ve nakli (md. 5), mahalli terk bildirimi (md. 6), unvan kullanma yasağı (md. 10), ticaret ve çalışma kuralları (md. 12), odaya kayıt (md. 15), büyük ameliyatlarda uzman şartı (md. 23) ve ilan-reklam yasağı (md. 24) hükümlerine uymayan tabiplere de idarî para cezası verilir (md. 27).

Mesleğe engel mahkûmiyetler (md. 28/1)

Hekimlik mesleğinin icrası için, TCK md. 53'teki süreler geçmiş olsa bile şu mahkûmiyetlerin bulunmaması gerekir:

• Kasten işlenen bir suçtan beş yıl veya daha fazla hapis cezası,
• Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,
• Zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından hapis cezası (süresine bakılmaksızın).

Akıl hastalığı (md. 28/2)

Meslek icrasına engel ve tedavisi mümkün olmayan bir akıl hastalığı olduğu muayene ile anlaşılan tabipler, Sağlık Bakanlığının teklifi ve Sağlık Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla meslek icrasından men edilir ve diplomaları geri alınır.

MSB veya İçişleri hesabına okuyan tabipler (md. 28/3)

Millî Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı hesabına okutulup subaylığa nasbedilen tabiplerden yükümlülük süresini tamamlamadan mahkeme veya disiplin kurulu kararıyla ilişiği kesilenler ve istifa edenler; (öğrenim süresi ÷ yükümlülük süresi) × kalan yükümlülük süresi formülüyle bulunan süre boyunca hekimlik yapamaz. Hesaplamalar gün hesabı üzerinden yapılır.

Sınavda dikkat

• Büyük ameliyat: uzman + bir tabip; istisna: zorunluluk ve acil/olağanüstü hâller.
• Diplomasız tedavide menfaat amacı aranmaz; ceza 2-5 yıl hapis.
• Kasten suçta eşik beş yıl veya daha fazla; katalog suçlarda süre aranmaz.
• Akıl hastalığında karar mercii Sağlık Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu; diploma geri alınır.