Bakanlığın yetkileri, denetim, genel kurul ve özel OSB'ler

Bakanlığın yetkileri (md. 23)

• OSB kuruluş protokolü, oluşuma katılan kurum ve kuruluşlarca hazırlanır ve Bakanlıkça onaylanır.
• Bakanlık, gerekli gördüğü hâllerde veya şikâyet üzerine OSB'lerin ve OSBÜK'ün her türlü hesap ve işlemlerini denetlemeye ve tedbir almaya yetkilidir.
• Bakanlık kredisi kullanan bölgelerde altyapı, sosyal tesis ve proje ihaleleri, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar dâhilinde OSB yönetimi tarafından yürütülür. Kredi kullanmayan OSB'lerde ihaleler müteşebbis heyetin yetki ve sorumluluğundadır.
• Görevleriyle ilgili suçlamalardan dolayı soruşturma başlatılan organ üyeleri ve personel, Bakanlıkça tedbiren üç aya kadar görevden uzaklaştırılabilir; süre bir defaya mahsus uzatılabilir. Ağır cezalık fiilden kovuşturma başlatılanlar için Bakanlık, yargılama sonuçlanıncaya kadar mahkemeden görevden uzaklaştırma kararı isteyebilir.
• Uzaklaştırılanlar, Bakanlık kararıyla veya kovuşturmaya yer olmadığı ya da mahkûmiyet verilmediği takdirde kalan sürelerini tamamlamak üzere görevlerine döner.
• Bakanlığın yazılı uyarısına rağmen görevini yapmayan organ üyelerinin görevine son verilmesine, Bakanlığın istemi üzerine mahkemece karar verilir; yargılama basit yargılama usulüne göre yapılır.

Denetim (md. 24)

OSB'nin hesap ve işlemleri OSB yönetimince yıllık olarak, müteakip yılın ocak ayında ve gerekli görülen hâllerde her zaman yeminli mali müşavire inceletilir. Yeminli mali müşavir raporunu OSB yönetimine ve Bakanlığa eş zamanlı olarak verir.

Genel kurula geçiş (md. 25)

• Sanayi parselleri ile hizmet ve destek alanındaki parsellerin 1/3'ü işyeri açma ve çalışma ruhsatı aldığında, yapı kullanma izni almış katılımcılar seçecekleri üyelerle en geç altı ay içinde müteşebbis heyette temsil edilir. Bu üyelerin sayısı müteşebbis heyet üye sayısının yarısını geçemez; bu aşamada yönetim kurulu üyelerinin en az üçü katılımcılar arasından seçilir.
• Parsellerin 1/2'si ruhsat aldığında, katılımcılar ile müteşebbis heyet üyelerinin en geç altı ay içinde yapacağı ilk genel kurul toplantısında müteşebbis heyet, yönetim kurulu ve denetim kurulunun görevi sona erer.
• Katılımcıların salt çoğunluğu isterse müteşebbis heyet devam eder; bu durumda katılımcı sayısı müteşebbis heyet üye sayısının yarısından bir fazla olur.
• İlk genel kurulda kuruluş protokolü ana sözleşmeye dönüştürülür; kararlar salt çoğunlukla alınır.
• Defterler ve genel kurula katılacak Bakanlık temsilcisi konusunda OSB mevzuatında hüküm yoksa Türk Ticaret Kanununun anonim şirketlere ilişkin hükümleri uygulanır.

Özel OSB'ler (md. 26)

• Kanundaki usullere göre belirlenen yerlerde özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişiler de OSB kurabilir; ancak özel OSB kuranlar kamulaştırma yapamaz.
• Kuruluş talebi, kurulacağı ilin valiliğinin uygun görüşüyle Bakanlığa iletilir; yer seçimi md. 4'teki usule göre yapılır.
• Arazi temini, planlama ve altyapı harcamaları kuranlarca karşılanır; plan ve projeler Bakanlığın uygun görüşü ve onayına tabidir.
• Arazi parseller hâlinde veya bina yapılarak satılabilir ya da kiraya verilebilir.

Tarıma dayalı ihtisas OSB (md. 26/A)

Tarım ve sanayinin entegrasyonu için bitkisel ve hayvansal üretim ile bunların işlenmesine yönelik tesislerin yer aldığı, biyogüvenlik tedbirlerine uyulması şartıyla kurulabilen OSB'lerdir. Kanun metni bu OSB'lerdeki yetkileri eski adıyla Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına vermiştir; bu görev bugün tarımdan sorumlu bakanlık olan Tarım ve Orman Bakanlığınca yürütülür.

OSBÜK (md. 27)

• OSB'ler arası uygulama birlikteliği, işbirliği ve dayanışmayı sağlamak, Bakanlık ile OSB'ler arasında koordinasyonu sağlamak amacıyla kurulan bir özel hukuk tüzel kişiliğidir.
• Organları: genel kurul, yönetim kurulu, denetim kurulu ve genel sekreterlik. Genel sekreter OSBÜK Yönetim Kurulu tarafından atanır ve azledilir.
• Tüzel kişilik kazanan tüm OSB'lerin OSBÜK'e üyeliği ve aidat ödemesi zorunludur.

Finansal kiralama (Ek md. 1)

OSB taşınmazları finansal kiralamaya konu edilebilir; ancak OSB yönetiminden uygunluk görüşü şarttır, Devlet tarafından arsa teşviki verilen arsalar için sözleşme yapılamaz, finansal kiracı katılımcı niteliklerine sahip olmalıdır. Sözleşme erken sona ererse finansal kiralama şirketi taşınmazı iki yıl içinde nitelikli kişilere satmak veya kiralamak zorundadır; aksi hâlde OSB satın alabilir.

Sınavda dikkat

• 1/3 ruhsat: katılımcılar müteşebbis heyete girer; 1/2 ruhsat: genel kurula geçilir.
• Bakanlığın tedbiren uzaklaştırması üç aya kadar ve bir kez uzatılabilir; görevden son verme ise mahkeme kararıyla olur.
• Özel OSB kamulaştırma yapamaz.
• OSBÜK genel sekreterini genel kurul değil yönetim kurulu atar.