Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Kanunun amacı ve kapsamı (md. 1)

6085 sayılı Sayıştay Kanunu, kamuda hesap verme sorumluluğu ve mali saydamlık esasları çerçevesinde kamu idarelerinin etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun çalışmasını ve kamu kaynaklarının amaç, hedef ve mevzuata uygun olarak elde edilmesi, muhafaza edilmesi ve kullanılmasını sağlamayı hedefler. Bu amaçla Kanun şunları düzenler:

• Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yapılacak denetimler,
• sorumluların hesap ve işlemlerinin kesin hükme bağlanması,
• kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işleri için Sayıştayın kuruluşu, işleyişi, denetim ve hesap yargılaması usulleri,
• mensuplarının nitelikleri, atanmaları, ödev ve yetkileri, hakları, yükümlülükleri ve diğer özlük işleri,
• Başkan ve üyelerin seçim ve teminatı.

Denetim türleri (md. 2)

• Sayıştay denetimi: düzenlilik denetimi + performans denetimi.
• Düzenlilik denetimi: mali denetim + uygunluk denetimi.
• Mali denetim: hesap ve işlemler ile mali yönetim ve kontrol sistemlerinin değerlendirme sonuçları esas alınarak mali rapor ve tabloların güvenilirliği ve doğruluğuna ilişkin denetim.
• Uygunluk denetimi: gelir, gider ve mallara ilişkin hesap ve işlemlerin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunun incelenmesi.
• Performans denetimi: idarelerce belirlenen hedef ve göstergeler ile ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi.

Yargı ve rapor kavramları (md. 2)

• Hesap yargılaması: sorumluların hesap ve işlemlerinin mevzuata uygunluğunun yargılama yoluyla kesin hükme bağlanması ve bununla ilgili kanun yolları.
• Yargılamaya esas rapor: denetçilerce genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin denetiminde tespit edilen kamu zararına ilişkin rapor; Sayıştay dairelerince yapılacak yargılamaya esas olur.
• Denetim raporu: Sayıştay raporlarına esas olmak üzere denetim grup başkanlıkları veya denetçilerce hazırlanan rapor.
• Sayıştay raporu: Sayıştay Başkanı tarafından TBMM'ye sunulan veya kamu idarelerine gönderilen rapor.
• Sayıştay incelemesi: kesin hükme bağlama ve denetim dışında kalan diğer çalışmalar.

Diğer tanımlar

• Kamu idaresi: kamu veya özel hukuk hükümlerine tabi olup olmadığına bakılmaksızın Sayıştay denetimine tabi tüm idare, kuruluş, müessese, birlik, işletme, bağlı ortaklık ve şirketler.
• Genel yönetim / merkezi yönetim kapsamındaki idareler ile kamu zararı: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunundaki tanımlara göndermeyle belirlenir.
• Kamu kaynakları: kamuya ait veya kamu gücüyle elde edilen gelirler, taşınır ve taşınmazlar, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler, para, alacak ve haklar, borçlanmayla elde edilenler dahil her türlü değer ile bağış ve yardımlar.
• Sayıştay denetçisi: uzman denetçi, başdenetçi, denetçi ve denetçi yardımcısı.
• Performans: hedef ve göstergelere ulaşma seviyesi.

Sınavda dikkat

• Düzenlilik denetimi = mali + uygunluk; performans denetimi düzenlilik denetiminin parçası değildir.
• Yargılamaya esas rapor yalnız genel yönetim kapsamındaki idareler ve kamu zararı için düzenlenir.
• Sayıştay raporunu TBMM'ye sunan Sayıştay Başkanıdır; denetim raporunu ise grup başkanlıkları veya denetçiler hazırlar.
• Kamu zararının tanımı 6085'te değil, 5018 sayılı Kanuna gönderme yapılarak belirlenir.