Sayıştayın Bağımsızlığı, Denetim Alanı, Görev ve Yetkileri

Bağımsızlık (md. 3)

Sayıştay; bu Kanun ve diğer kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve kesin hükme bağlama işlerini yaparken işlevsel ve kurumsal bağımsızlığı olan bir kurumdur.

Denetim alanı (md. 4)

Sayıştay şunları denetler:

• Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları, mahallî idareler, sermayesinde doğrudan veya dolaylı kamu payı olan ve özel kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş anonim ortaklıklar ve diğer kamu idareleri. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları hariçtir.
• Bu idarelere bağlı ya da bunların kurduğu veya doğrudan/dolaylı ortak olduğu her çeşit idare, kuruluş, işletme ve şirketler.
• İç ve dış borçlanma, borç verme, hibeler, Hazine garantileri, nakit yönetimi, kaynak aktarımları ve Avrupa Birliği fonları dahil yurt içi ve yurt dışı kaynakların kullanımı.
• Bütçede yer alıp almadığına bakılmaksızın özel hesaplar dahil tüm kamu hesapları, fonları ve faaliyetleri.

Kamu payı %50'den az olup mevzuatı gereği bağımsız denetime tabi şirketler, iştirakleri ve bağlı ortaklıklarının denetimi, Sayıştaya gönderilen bağımsız denetim raporları esas alınarak yapılır; Sayıştay bu raporlara dayanarak hazırladığı raporu TBMM'ye sunar. Sayıştay ayrıca andlaşma veya sözleşme çerçevesinde uluslararası kuruluşların hesap ve işlemlerini de denetler. 3346 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşların TBMM'ce denetimi bu Kanun ve diğer kanunlardaki usullere göre yürütülür.

Görevler (md. 5)

• Kamu idarelerinin mali faaliyet, karar ve işlemlerini hesap verme sorumluluğu çerçevesinde denetlemek ve TBMM'ye doğru, yeterli, zamanlı bilgi ve rapor sunmak,
• Genel yönetim kapsamındaki idarelerin hesap ve işlemlerini denetlemek, kamu zararına yol açan hususları kesin hükme bağlamak,
• Genel uygunluk bildirimini TBMM'ye sunmak,
• kanunlarla verilen diğer inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmak.

Yetkiler (md. 6)

• Kamu idareleri ve görevlileriyle doğrudan yazışma; belge, defter ve kayıtları mensupları aracılığıyla görme ve mallar hariç dilediği yere getirtme; her derece ve sınıftan memuru sözlü bilgi için çağırma; idarelerden temsilci isteme.
• Bilgi ve belgeyi kamu idareleri ile bankalar dahil diğer gerçek ve tüzel kişilerden isteme.
• Mensupları veya bilirkişiler eliyle yerinde ve işlemin her safhasında inceleme. Bilirkişinin hukuki durumu genel hükümlere tabidir.
• Hesap veya faaliyet dönemine bağlı olmaksızın yılı içinde ya da yıllar itibarıyla; ayrıca sektör, program, proje ve konu bazında denetim.
• Gerekirse Sayıştay dışından uzman görevlendirme; esaslar yönetmelikle belirlenir.

Sınavda dikkat

• Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları Sayıştay denetim alanı dışındadır.
• Kesin hükme bağlama yalnız genel yönetim kapsamındaki idareler için söz konusudur.
• Belge ve kayıtlar getirtilebilir; mallar getirtilemez, yerinde incelenir.
• Bilgi istenebilecekler arasında bankalar açıkça sayılmıştır.