1. sigorta primi ve işsizlik sigortası primlerinde zamanaşımı

Genel esas (Genelge 6/3/0)

Prim alacaklarında zamanaşımı, alacağın kaynağına göre iki ayrı şekilde hesaplanır: (1) İşverenin kendiliğinden düzenleyip süresinde verdiği ya da süresi dışında verip incelemeye sevk edilmeden işleme alınan belgelerden doğan primler; (2) mahkeme kararı, denetim tespiti veya kamu kurumlarından alınan yazılara dayanan belgelerden doğan primler. 4447 sayılı Kanunun 49 uncu maddesi, işsizlik sigortası primlerine 5510 sayılı Kanunun 80, 82, 86, 88, 89, 90, 91, 93 ve 100 üncü maddelerini uygulattığından, işsizlik primleri de sigorta primlerinin zamanaşımı hükümlerine tabidir.

Kendiliğinden verilen belgeler – vadesi 30/9/2008 ve öncesi (6/3/1-a)

• Vadesi 7/12/1993 ve öncesi: 506 sayılı Kanunda özel hüküm olmadığından mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu uygulanır; süre ödeme süresinin bittiği tarihi izleyen günden itibaren on yıldır.
• Vadesi 8/12/1993–5/7/2004: 3917 sayılı Kanunla 6183 sayılı Kanuna geçilmiştir; süre vadeyi izleyen takvim yılı başından itibaren beş yıldır. Örneğin vadesi 30/9/2002 olan alacak 1/1/2003'te başlayıp 31/12/2007'de dolar.
• Vadesi 6/7/2004–30/9/2008: 5198 sayılı Kanunla 6183'ün 102 nci maddesi hariç tutulduğundan yine Borçlar Kanunu uygulanır; süre vadeyi izleyen günden itibaren on yıldır. Vadesi 31/7/2005 olan alacak 1/8/2005'te başlar, 31/7/2015'te biter.

Kendiliğinden verilen belgeler – vadesi 1/10/2008 ve sonrası (6/3/1-b)

5510 sayılı Kanunun 93 üncü maddesine göre Kurumun prim ve diğer alacakları ödeme süresinin dolduğu tarihi takip eden takvim yılı başından başlayarak on yıllık zamanaşımına tabidir. 2017/Mayıs primi (vade 30/6/2017) için süre 1/1/2018'de başlar, 31/12/2027'de biter. Gecikme cezası ve zammı ise ödeme süresinin son gününü izleyen günden itibaren uygulanır. Zamanaşımından sonra yapılan ödemeler kabul edilir; ancak 4/1-(b) sigortalılarının zamanaşımı nedeniyle prim ödenmeyen süreleri sigortalılıktan sayılmaz.

Karar, tespit ve yazılara dayanan belgeler (6/3/2)

Bu alacaklarda zamanaşımı vade tarihine göre değil, aşağıdaki tarihlerden itibaren on yıl olarak işler:

• Mahkeme kararından doğmuşsa kararın kesinleşme tarihi,
• Kurum denetim elemanlarının tespitinden doğmuşsa rapor tarihi,
• Kamu idarelerinin denetim elemanlarının incelemesinden doğmuşsa sonuçların Kuruma intikal tarihi,
• Bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ve kanunla kurulan kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden doğmuşsa bunların Kuruma intikal tarihi.

Bu tarihte yürürlükte olan kanunun süresi uygulanır. 16/3/2018 tarihli rapordan doğan alacakta süre 16/3/2018'de başlar, 15/3/2028'de biter. Süresi dışında verilip denetime sevk edilen ve denetim sonucu işleme alınan belgelerde de zamanaşımı rapor tarihinden başlar.

Sınavda dikkat

• 1/10/2008 sonrası vadeli kendiliğinden verilen belgelerde başlangıç: vadeyi izleyen takvim yılı başı.
• Rapor/karar kaynaklı alacakta başlangıç: rapor veya kesinleşme tarihinin kendisi.
• 6183 dönemi (8/12/1993–5/7/2004) beş yıl; diğer dönemler on yıl.