1.zamanaşımı süresinin kesilmesi ve durması

Dayanak (Genelge 6/5/0)

Kurumun süresinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarında zamanaşımının kesilmesi ve durmasında, 3917 sayılı Kanunla 8/12/1993'ten itibaren 6183 sayılı Kanunun 103 üncü maddesi esas alınır.

Zamanaşımının kesilmesi (6/5/1.1)

Zamanaşımı işlemeye başladıktan sonra aşağıdaki işlemlerden en az biri gerçekleşirse geçen süre ortadan kalkar ve süre yeniden başlar:

• Ödeme (çekin bankaya verildiği, paranın yatırıldığı gün; karşılıksız çekte kesilme olmaz),
• Haciz uygulanması,
• Cebren tahsil ve takip sonucu yapılan tahsilat (teminatın paraya çevrilmesi, kefilin takibi, iflas, mal satışı),
• Ödeme emri tebliği,
• Mal bildirimi ile mal edinme ve artmalarının bildirilmesi (borçlunun malının olup olmaması önemli değildir),
• Bu işlemlerin kefile veya yabancı şahıs ve kurum temsilcilerine uygulanması,
• İhtilaflı alacakta yargı organınca bozma kararı,
• Alacağın teminata bağlanması,
• Yargı organlarınca yürütmenin durdurulması kararı,
• İki kamu idaresi arasında alacaklı idarenin borçlu idareye yazıyla başvurması,
• Özel kanunlara göre ödeme için müracaat veya ödeme planına bağlanma.

Yeni süre: Zamanaşımı 6183'e göre belirlenmişse kesilmenin rastladığı yılı izleyen takvim yılı başından itibaren beş yıl; 818 sayılı Borçlar Kanununa göre belirlenmişse kesilme tarihini izleyen günden itibaren on yıl yeniden başlar. Örneğin 2004/Mart primi için 18/6/2009'da ödeme emri tebliğ edilirse süre 1/1/2010'dan itibaren beş yıl olarak yeniden işler. Bozma kararında yeni vade gününden, teminatta teminatın kalktığı tarihten, yürütmeyi durdurmada durma süresinin sona erdiği tarihten sonra yeniden işler.

Zamanaşımının durması (6/5/1.2)

6183 sayılı Kanunun 104 üncü maddesine göre borçlunun yabancı memlekette bulunması, hileli iflası, terekesinin tasfiyesi gibi icra takibi yapılamayan hallerde zamanaşımı işlemez; engel kalkınca kaldığı yerden devam eder. 5510 sayılı Kanunun 91 inci maddesine göre afet nedeniyle ertelenen prim borçlarında da erteleme süresince zamanaşımı işlemez.

Kesilme ile durma arasındaki fark

Kesilmede süre yeniden tayin edilir (geçmiş süre silinir). Durmada ve ertelemede yeni süre tayin edilmez; yalnızca durma süresi zamanaşımı hesabına katılmaz. Örneğin 14/8/2009–14/8/2010 arasında bir yıl ertelenen ve normalde 1/5/2017'de zamanaşımına uğrayacak 2007/Mart borcu bir yıl uzayarak 1/5/2018'de zamanaşımına uğrar.

Sınavda dikkat

• Mal bildirimi, mal bulunmasa da zamanaşımını keser.
• Karşılıksız çıkan çek zamanaşımını kesmez.
• Yürütmenin durdurulması kesme sebebidir; borçlunun yurt dışında olması durma sebebidir.