2015/25: Genel açıklamalar ve bankacılık işlemleri

Genelgenin amacı ve dayanağı (Genelge 0)

2015/25 sayılı Genelge (11/11/2015), Kurum Yönetim Kurulunun 27/2/2014 tarihli ve 2014/82 sayılı kararı ile kurulan Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele Daire Başkanlığının çalışmalarını düzenler. Daire; kamu idareleri, bankalar, aracı kurumlar, oda, borsa, birlik ve meslek kuruluşlarıyla sigortalılık ve işyeri denetimi, veri paylaşımı ve kontrol konularında işbirliği yapar, projeler ve sektörel denetim programları oluşturur.

Bilgi ve belge alınmasının hukuki dayanakları 5510 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin yedinci fıkrası (sigortalılık kontrolü), 11 inci maddesinin altıncı fıkrası (ruhsat bilgileri) ve 100 üncü maddesidir. Bu hükümlere dayanılarak “Bankalar ve Kamu İdareleri Tarafından Yapılacak Olan Sigortalılık Kontrolü ile Kurum ve Kuruluşlardan Bilgi ve Belgelerin Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” (RG 6/12/2013) ve buna dayanan Tebliğ (yürürlük 1/8/2014) çıkarılmıştır. 2008 tarihli eski 8/7 ve 100 üncü madde tebliğleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Yönetmeliğe göre süreklilik arz eden bilgi ve belgeler bankalardan doğrudan, kamu idarelerinden ise protokoller çerçevesinde alınır. Sigortalılık, tescil ve işveren işlemlerinde 2013/11 sayılı Genelge esas alınır.

Genelge dört bölümden oluşur: (1) bankalar, kurum ve kuruluşlardan alınacak bilgi ve belgeler; (2) bilgilerin alınma ve sorgulanma usulleri; (3) kamu idarelerinin denetim tespitleri, ALO 170, idari para cezaları gibi diğer hususlar; (4) yürürlükten kaldırılan düzenlemeler.

Maaş ödemesi bankalar aracılığıyla yapılanlar (1.1.1)

Elektronik altyapı sağlanıncaya kadar bankalar, kamu kurumları hariç, maaş ödemesi yapılan çalışanların T.C. kimlik numaralı kimlik bilgilerini (işyeri sahibi/çalışan ayrımlı), çalışılan yerin unvan ve adresini, ödenen ücreti, varsa meslek ve işe başlama tarihini iller bazında Kuruma gönderir. Amaç, hizmeti hiç bildirilmeyen veya kazancı eksik bildirilen kişileri tespit ederek prim kaybını ve kayıt dışılığı önlemektir.

Bankalardaki maaş ödeme sistemi (DTO portalı) tamamen işveren beyanına dayanır; maaş (M) koduyla maaş niteliği taşımayan ödemeler de gönderilebilir. Bu nedenle bu ödemeler sigortalılığın tespiti için tek başına yeterli değildir. Bilgiler Kurum kayıtlarıyla karşılaştırılır; 4/1-(a) kapsamında hizmet akdinin unsurlarının oluşup oluşmadığı araştırılır, 4/1-(b) kapsamındakiler için vergi daireleri ve ilgili kurumlarla yazışılır. Kayıt dışılık şüphesinde işyeri adresine iadeli taahhütlü Ek-1 tebligat gönderilerek ödemenin sigortalılık gerektirip gerektirmediği ve itiraz hakları bildirilir. Ayrıntılar KADİM program kılavuzunda yer alır.

Ücret bordrosu ile kredi ve kredi kartı (1.1.2)

Ticari nitelikte olmayan kredi talepleri ve kredi kartı verilmesinde hizmet akdiyle çalışandan alınan ücret bordrosu, elektronik altyapı veya manuel olarak Kuruma gönderilir. Bordrodaki ücret aylık kabul edilir, brüt tutara ve prime esas kazanca dönüştürülür; Kurumca belirlenen yüzdeyi aşan sapmalar kayıt dışı kabul edilerek il müdürlüğü kullanıcılarına iletilir ve Ek-1 tebligat süreci işletilir.