2016/21: Rücu — sigortalı, işveren ve üçüncü kişilerin sorumluluğu

Rücu işlemlerini yürütecek birimler (Genelge 7.1)

İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık nedeniyle ödenen geçici iş göremezlik ödenekleri için işveren ve üçüncü kişilere rücuya esas hazırlık işlemlerini sigortalının işyerinin bağlı olduğu ünitenin kısa vadeli sigorta servisi yapar. Tedavi giderlerine ilişkin rücu işlemleri ise Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünce yürütülür. Dava, kolluk tahkikatı veya Kurum soruşturması sürüyorsa sonucuna göre işlem yapılır. Kararda kusur var ama oran yoksa oran tespiti için denetime gönderilir. Kusur oranlarına göre borç tahakkuku yapılarak mali hizmetler SGM'sine intikal ettirilir.

İşverenin sorumluluğu (7.2.1)

5510 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre iş kazası ve meslek hastalığı işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumun yaptığı ve yapacağı ödemeler ile gelirin ilk peşin sermaye değeri, sigortalının işverenden isteyebileceği tutarla sınırlı olarak işverene ödettirilir. Sorumlulukta kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır: olay tarihindeki bilimsel ve teknik kurallara göre tüm önlemlere rağmen olayın meydana gelmesidir; gerekli bir önlem alınmamışsa kaçınılmazlıktan söz edilemez. Kasıt, işverenin bilerek ve isteyerek hukuka aykırı eylemiyle olaya neden olmasıdır.

• İşverene kusuru oranında rücu edilir (ör. %80 kusurda 3000 TL ödeneğin 2400 TL'si). Kusur var ama oran yoksa ödeneğin tamamı rücu edilir.
• İş kazası süresinde bildirilmezse bildirim tarihine kadar ödenen ödeneğin tamamı, kusura bakılmadan işverenden alınır.
• Sağlık raporu gereken işlerde raporsuz veya rapora aykırı çalıştırılan sigortalının hastalığı için ödenen ödenek işverene ödettirilir.
• Kanunun 23 üncü maddesine göre işe giriş bildirgesi verilmeden çalıştırılırken kaza geçirene ödenen ödeneklerin tamamı işverenden tahsil edilir.

Üçüncü kişilerin sorumluluğu (7.2.2)

Olay üçüncü kişinin kusuruyla olmuşsa ödenekler üçüncü kişiye ve kusuru varsa onu çalıştırana kusuru oranında rücu edilir; sigortalı kusursuz, üçüncü kişinin oranı belirsizse %100 esas alınır. Ceza davasında takipsizlik, beraat veya af rücuya engel değildir. Trafik kazasına sebep olan eş, çocuk, anne/baba üçüncü kişi sayılmaz. Görevi gereği hareket eden kamu görevlileri, er ve erbaşlar için kesinleşmiş mahkumiyet yoksa rücu edilmez; iş kazasıyla ölümde kusurlu hak sahiplerine de rücu edilmez.

Trafik kazaları (7.3)

Rücu önce sigorta şirketinden (poliçe limiti dahilinde) istenir, aşan kısım kusurlu kişiden alınır. Kusur oranı hiç tespit edilemezse asli kusur 6/8 (%75), tali kusur 2/8 (%25) kabul edilir. İki taraf da asliyse %50'şer, ikisi de taliyse %25'er alınır. Araç saptanamaz, sigortasız, çalıntı veya şirket iflas etmişse Güvence Hesabına başvurulur. Tutanakta yalnız alkollü/ehliyetsiz olunduğunun yazılması kasıt veya %100 kusur anlamına gelmez; kazanın bundan kaynaklandığı belirtilmelidir.

Sigortalının sorumluluğu (7.4)

• Hekim tavsiyelerine uymayıp tedaviyi uzatana uzayan süre için dörtte bire kadar eksiltme,
• Ağır kusurda kusur derecesinin üçte biri oranında eksiltme (ör. %30 ağır kusurda %10); derece yoksa %5,
• Kasti hareket veya tedaviyi reddetmede ödenek yarısı; tedaviyi kabulden itibaren kesintisiz,
• Çalışabilir belgesi almadan çalışana ödenek yok. Kontrolden önce ölen sigortalının ölüm tarihine kadarki ödeneği hak sahiplerine ödenir.