2018/38: İntibak işlemleri

"İntibak", eski sisteme göre bağlanmış ve zamanla diğer aylıkların gerisinde kalmış aylıkların yeniden hesaplanarak güncel düzeye uyarlanmasıdır. 6283 sayılı Kanunla 5510'a eklenen geçici 39 (2000 öncesi 4/1-(a) emeklileri) ve geçici 40 (1/4/2002-30/6/2002 arasında aylık bağlanan 4/1-(b) emeklileri) bu işlemi düzenler. İki maddenin de yürürlük tarihi 2013/Ocak ödeme dönemidir.

2000 öncesi 4/1-(a) emeklilerinin intibakı: genel kural (4/1/0)

Son tahsis talep ya da ölüm tarihi 2000/Ocak başından önce olup 506 sayılı Kanunun gösterge sistemine göre bağlanan malullük, yaşlılık ve ölüm aylıkları yeniden hesaplanır. Bu tarihten önce aylık alırken sonra ölenlerin ölüm aylıkları da kapsamdadır.

• Gösterge: 1999/Aralık'ta yürürlükte olan gösterge veya üst gösterge tablosundan kişi için daha önce tespit edilmiş gösterge.
• Katsayı: aynı dönemin memur aylık katsayısı.
• Malullük ABO: gösterge tablosunda %60, bakıma muhtaçsa %70; üst gösterge tablosunda gösterge rakamına göre %59,9-%50 arasındaki taban oran. Yaştan ve günden artırım ya da eksiltme yapılmaz.
• Yaşlılık ABO: gösterge tablosunda %60, üst göstergede taban oran. Talep tarihinde kadında 50, erkekte 55 yaştan sonra doldurulan her tam yaş ve 5000 günü aşan her 240 gün için +1 puan, 5000'den eksik her 240 gün için -1 puan uygulanır. Maden yeraltı işi, ilk işe girişten önce malullük, engellilik nedeniyle vergi indirimi ve erken yaşlanma nedeniyle aylık bağlananlarda günden eksiltme yapılmaz.
• Ölüm ABO: %60 ya da taban oran; ölüm tarihindeki yaşa ve 5000 günü aşan güne göre artırılır, günden eksiltme yapılmaz. Malullük aylığı alırken ölende bakıma muhtaçlığa bakılmadan malullük kuralı, yaşlılık aylığı alırken ölende yaşlılık kuralı uygulanır.
• Üç aylık türünde de ABO %85'i geçemez.
• 1999/Aralık aylığı = gösterge x katsayı x ABO. Bu tutar %5,9 artırılarak 2000/Ocak'a, 7,13326594120697 çarpanıyla 2008/Ocak'a taşınır. 2008/Ocak'tan 2013/Ocak'a kadar (bu dönem dahil) 4/1-(a) aylıklarına yapılan artışlar eklenir.
• Hesaplanan tutar 2013/Ocak'ta ödenen aylıktan düşükse mevcut aylık ödenmeye devam eder.
• Geriye yönelik ödeme yapılmaz. Tereddütleri gidermeye Kurum Yönetim Kurulu yetkilidir.

Tuzak: Genel gösterge sisteminde malullük oranı %70 (bakıma muhtaçlıkta %80) iken intibak hesabında malullük oranı %60 (bakıma muhtaçlıkta %70) alınır. İki oranı birbirine karıştırmayın.

Kapsam (4/1/1.1)

• Kapsamda olanlar: 2000 öncesinde 506'ya göre gösterge sistemiyle bağlanmış malullük, yaşlılık ve ölüm aylıkları.
• Kapsam dışı: 2925 sayılı Kanuna göre bağlanan gelir ve aylıklar ile 506'ya göre bağlanan gelirler (iş kazası ve meslek hastalığı).
• Son tahsis talebi özel sektörde 31/12/1999 (dahil), kamuda 14/1/2000 (dahil) ve öncesi olanlar kapsamdadır.
• Aktif ölümde (emekli olmadan ölüm) ölüm tarihi aynı eşiklere göre değerlendirilir. Pasif ölümde (aylık alırken ölüm) bakılan tarih son tahsis talebidir; ölüm bu tarihten önce ya da sonra olabilir.
• DDY İşçileri Emekli Sandığı ve Askeri Fabrikalar Tekaüt ve Muavenet Sandığı dahil, Kurumca devralınmış geçici 20 sandıklarının 2000 öncesi emeklilerine de intibak yapılmıştır.
• Uygulanmayanlar: sözleşme aylığını 2000/Ocak'tan sonra borçlanarak tam aylığa yükseltenler ve devir alınacak sandıklardan aylık alanların devir tarihinden sonraki durumu.

1999/Aralık aylığının hesaplanması (4/1/1.2)

Aylık = Gösterge x Katsayı x ABO formülüyle bulunur. Gösterge, 1999/Aralık tablosundaki mevcut göstergedir. Katsayı, 1999/Aralık memur maaş katsayısı olan 12.000'dir. ABO yaş, gün ve aylığa hak kazanılan maddeye göre yeniden hesaplanır. Bu aşamada 506 md. 96'nın 4447 öncesi birinci fıkrasındaki alt sınır hükmü uygulanmaz.

1999/Aralık aylığının 2013/Ocak'a taşınması (4/1/1.3)

Aylık %5,9 ile 2000/Ocak'a, 7,13326594120697 çarpanıyla 2008/Ocak'a taşınır. 2008/Ocak'tan itibaren 4/1-(a) emekli aylıklarının artış oranlarıyla 2013/Ocak'a getirilir.

Mevcut aylıkla mukayese (4/1/1.4)

• Yeni tutar 2013/Ocak'ta ödenen mevcut aylıkla karşılaştırılır ve yüksek olan ödenir.
• Ölüm dosyalarında sigortalının intibak aylığı, 506 md. 96'daki alt sınır uygulanmadan hak sahiplerine paylaştırılır. Her hak sahibinin payı kendi mevcut aylığıyla karşılaştırılır.
• Geriye dönük ödeme yoktur.
• Genelgedeki örnek: 1972'de aylık bağlanan, talepte 51 yaşında olan, 9647 günü ve 9910 göstergesi bulunan kadın sigortalı. ABO = 60 + 19 (günden) + 1 (yaştan) = %80'dir. Taşınan intibak aylığı mevcut aylıktan yüksek çıkmış, üzerine %4 ek ödeme de eklenmiştir.

Diğer usul ve esaslar (4/1/1.5)

• 2008/Ocak'tan sonraki taşımada mevcut uygulamaya paralel olarak 2008/Ekim'de 4,69 TL sosyal yardım zammı eklenmiştir. Bu nedenle kişinin mevcut aylığında SYZ alıp almadığına bakılmamıştır.
• Ölüm aylıklarında 2013/Ocak intibak aylığı, o tarihte aylık alan hak sahiplerine hisseleri oranında paylaştırılıp karşılaştırılmıştır.
• 2330 sayılı Kanuna göre nakdi tazminat ödenen (%25 artırımlı) aylıklarda intibak aylığı da %25 artırımlı hesaplanmıştır.
• Kısmi borçlanma yapan süper emeklilerde, borçlandıkları göstergeler ve bu göstergelerin taban ABO'ları esas alınıp yaş ve gün artırımı ya da eksiltmesi yapılmıştır.

1/4/2002-30/6/2002 arasında aylık bağlanan 4/1-(b) emeklilerinin intibakı (4/1/2)

• Geçici 40: mülga 1479 geçici 17'ye göre 1/4/2002-30/6/2002 için hazırlanan gelir basamaklarıyla hesaplanmış aylıklar yeniden hesaplanır.
• 2002/Nisan aylığı aynı ödeme döneminde %8,9 artırılır. 2002/Mayıs'tan 2013/Ocak'a kadar 1479 aylıklarına uygulanan artışlarla taşınır ve 2013/Ocak'tan itibaren yeni tutar ödenir.
• Geriye yönelik ödeme yapılmaz.
• Düzenleme fiilen 1/3/2002 - 31/5/2002 arasında tahsis talebinde bulunanlara uygulanmıştır.
• Örnekte 2000 öncesi kısmi aylık, 1999/Aralık'taki 3. basamağın gelir tablosu değeri x %76 ile; 2000 sonrası kısmi aylık ise 1/4/2002 tablosundan ağırlıklı ortalama x %45 ile hesaplanmıştır. 2003'te 1-12. basamaklar için 100 TL, 13-24. basamaklar için 75 TL sosyal destek ödemesi eklenmiş ve %4 ek ödeme ilave edilmiştir.

Sık karıştırılır: 4/1-(a) intibakında 2000/Ocak'a taşıma oranı %5,9, 4/1-(b) intibakında 2002/Nisan artışı %8,9'dur. 4/1-(b) intibakında kapsam belirlenirken gelir basamağının dönemi 1/4-30/6/2002, fiili talep aralığı 1/3-31/5/2002'dir.

Sınavda dikkat

• İki intibak maddesinin yürürlüğü 2013/Ocak ödeme dönemidir ve ikisinde de geriye dönük ödeme yoktur.
• Kapsam eşiği özel sektörde 31/12/1999, kamuda 14/1/2000'dir (dahil). 2925 aylıkları ve 506 gelirleri kapsam dışıdır.
• Malullükte yaş ve gün artırımı yapılmaz; ölümde günden eksiltme yapılmaz; tavan %85'tir.
• Katsayı 12.000, 2000 artışı %5,9, 2008 çarpanı 7,13326594120697'dir.
• Yeni tutar mevcut aylıktan düşükse mevcut aylık ödenir.
• 2330 sayılı Kanun kapsamındaki aylıklarda intibak da %25 artırımlı hesaplanır.