2018/38: Yurt dışı borçlanmasında tahsis işlemleri

Bu bölüm, 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanuna göre borçlanılan yurt dışı sürelerinin emeklilik işlemlerinde nasıl kullanılacağını anlatır. Üç ana soru vardır: sigortalılık başlangıcı ne olacak, aylık hangi şartlarla bağlanacak ve bağlanan aylık hangi durumlarda kesilip yeniden bağlanacak.

Sigortalılık başlangıcının tespiti (2/6/0)

Temel kural 3201 sayılı Kanunun 5 inci maddesindedir:

• Türkiye'de sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti olan kişi, Türkiye'deki başlangıçtan önceki süreleri borçlanmışsa sigortalılık başlangıcı Türkiye'deki başlangıçtan borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür (ikinci fıkra).
• Türkiye'de hiç hizmeti olmayanların başlangıcı, borcun tamamen ödendiği tarihten borçlanılan gün kadar geriye götürülerek bulunur (üçüncü fıkra).
• İstisna: 2008/Ekim başından sonra ilk defa 4/1-(c) kapsamına giren ve 2008/Ekim öncesinde 5510 sayılı Kanun ya da 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında sigortalılığı bulunmayan kişinin borçlandığı önceki süreler, başlangıcı geriye götürmez (5510 geçici 7/7).

Eski kurala göre sözleşmeli ülkede ilk çalışılan tarih Türkiye'de ilk işe giriş sayılmazdı. 6552 sayılı Kanun 3201'in 5 inci maddesine bir cümle ekledi: sözleşmesinde "akit ülkedeki ilk işe başlama tarihi de dikkate alınır" anlamında özel hüküm bulunan ülkelerde ilk çalışma tarihi Türkiye'de ilk işe giriş sayılır. Bu nedenle uygulama üçe ayrılır: özel hükümlü ülkeler, özel hükümsüz ya da sözleşmesiz ülkeler ve ülke ayrımı olmaksızın ev kadınlığı süreleri.

Özel hüküm bulunan ülkeler için sigortalılık başlangıcı (2/6/1.1)

Özel hüküm bulunan ülkeler: Almanya, Arnavutluk, Avusturya, Azerbaycan, Belçika (1/9/2018'den önce ilk defa orada çalışmaya başlayanlar), Bosna-Hersek, Çekya, Fransa, Gürcistan, Hırvatistan, Hollanda, İsviçre, İtalya, Kanada, Kebek, KKTC (1/10/2020'den önce ilk defa çalışmaya başlayanlar), Kore Cumhuriyeti, Lüksemburg, Makedonya, Slovakya ve Tunus. Moğolistan 2021/37 sayılı Genelge ile bu listeden çıkarılıp özel hükümsüz ülkelere alınmıştır.

• Bu ülkelerdeki süreleri borçlananların akit ülkedeki ilk işe başlama tarihi, Türkiye'de hiç çalışma yoksa ya da Türkiye'deki başlangıçtan önceyse Türkiye'de ilk işe giriş tarihi sayılır.
• Akit ülkede 18 yaşından önce başlanan çalışma da ilk işe giriş sayılır; "18 yaşın altında geçen hizmetler" kuralları uygulanır.
• İlk işe giriş tarihi, sözleşmeli ülke sigorta kurumunun formülerinden/hizmet belgesinden alınır. Belge yoksa temin edilir; Almanya dışındaki ülkelere ilişkin yazılar, yazışma yetkisi devredilene kadar EHGM'ye gönderilir.

Dikkat: Bu kural yalnızca sigortalılık süresi şartı bulunan aylıklarda işe yarar: 5510 md. 26/1-(b) (malullük), md. 28/4-5 (özel yaşlılık), md. 32/2-(a) (ölüm) ile 506 ve 2925 sayılı kanunlar. 1479, 5434 ve mülga 2926 sayılı kanunlarda sigortalılık süresi şartı olmadığından uygulanmaz. Ancak 1479 ve 2926'ya tabi olup 2008/Ekim sonrası malullük aylığı isteyenlerde 5510'un malullük şartları geçerli olduğundan akit ülkedeki ilk işe başlama tarihi yine esas alınır.

Örnek: Türkiye'de 2014'te 4/1-(a) ile başlayan, Almanya'da 1/1/1983'te çalışmaya başlayıp 1983-1997 süresini borçlanan kişinin Türkiye'deki ilk işe giriş tarihi 1/1/1983 kabul edilir.

Davadan feragat (3201 geçici 8): 11/9/2014 (hariç) tarihinden önce Kuruma dava açmış ve davası sonuçlanmamış olanlar, davadan feragat ettiklerini gösteren mahkeme kararıyla (Ek-39 dilekçe) başvururlarsa, dava konusu ilk aylık talepleri esas alınarak yeni kurala göre aylık bağlanır. Sadece ilk işe giriş tarihinin tespitine ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı olanların reddedilmiş talepleri de yeni kurala göre sonuçlandırılır.

Özel hüküm bulunmayan ve sözleşme imzalanmamış ülkeler (2/6/1.2)

Danimarka, İngiltere, İsveç, Libya, Norveç, Romanya, Sırbistan, Karadağ, Macaristan, Moldova, Kırgızistan, Polonya, Moğolistan, Belçika (1/9/2018 dahil sonrası) ve KKTC (1/10/2020 dahil sonrası) ile sözleşme imzalanmamış ülkelerde (ABD, Irak, Rusya, Suudi Arabistan vb.) geriye götürme kuralı işler:

• Türkiye'de hizmeti yoksa: borcun ödendiği tarihten geriye. Birden fazla borçlanmada toplam gün, en son borcun ödendiği tarihten geriye sayılır (Irak 6260 + Cezayir 720 gün = 6980 gün, son ödeme 3/5/2010'dan geriye → 13/12/1990).
• Türkiye'deki başlangıçtan önceki süreler borçlanılmışsa: Türkiye'deki başlangıçtan geriye (ABD'deki 15 yıl, Türkiye başlangıcı 10/2/1995 → 10/2/1980).
• Önce borçlanıp ödedikten sonra Türkiye'de sigortalı olan: Türkiye'deki başlangıç dikkate alınmaz; en son borç ödeme tarihinden veya ölüm tarihinden geriye gidilir.
• Borçlanıp ödedikten, sonra Türkiye'de başladıktan sonra Türkiye başlangıcından önceki başka yurt dışı süreyi de borçlanan: Türkiye'deki başlangıçtan toplam borçlanılan gün kadar geriye.
• Aynı durumda ikinci borçlanma Türkiye başlangıcından sonraki bir süreye aitse: Türkiye'deki başlangıçtan yalnızca ilk borçlanılan gün sayısı kadar geriye gidilir.

Tuzak: İkinci borçlanmanın Türkiye'deki başlangıçtan önceki mi sonraki mi bir döneme ait olduğu sonucu değiştirir. Önceki ise toplam gün, sonraki ise yalnız ilk borçlanma günü geriye götürülür.

Ev kadınlığı sürelerinde sigortalılık başlangıcı (2/6/1.3)

Ev kadınlığı süreleri akit ülke mevzuatında sigortalılık sayılmadığından, bu süreleri borçlananların yurt dışındaki ikamet başlangıcı ilk işe giriş sayılmaz. Başlangıç 3201 md. 5'in ikinci ve üçüncü fıkralarına göre geriye götürülerek bulunur.

Özel hükümlü ülkedeki sigortalılık süreleriyle birlikte, bu tarihten önceki ev kadınlığı süreleri de borçlanılmışsa:

• (a) Borç ödeme tarihinden toplam borçlanılan gün kadar geriye gidildiğinde bulunan tarih, sözleşmeye göre belirlenen ilk işe girişten önceye düşüyorsa bulunan tarih alınır.
• (b) Bulunan tarih sözleşmeye göre belirlenen tarihten sonraya düşüyorsa sözleşmeye göre belirlenen tarih esas alınır (Azerbaycan örneği: hesap 1/5/2003 çıktı, sözleşme tarihi 1/11/1996 alındı).

Kısacası iki tarihten hangisi daha eskiyse o kullanılır.

Aylık bağlama şartları (2/6/2)

3201 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi ve Yönetmeliğin 13 üncü maddesine göre dört şart birlikte aranır: yurda kesin dönüş, borcun tamamının ödenmesi, sosyal güvenlik kanunlarına göre aylığa hak kazanılması ve Kuruma yazılı başvuru. Borçlanılmamış sözleşmeli ülke hizmetleri bu aylığın hesabında dikkate alınmaz, çünkü iki tür aylığın kesilme şartları farklıdır.

Yurda kesin dönüş (2/6/2.1)

Kesin dönüş, kısa süreli çalışmaya tabi işler hariç yurt dışındaki çalışmaların sona ermesi ve ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alınmamasıdır.

• Sosyal sigorta ödeneği: hastalık, iş kazası, meslek hastalığı, işsizlik gibi riskler için ödenen iş göremezlik/işsizlik ödenekleri.
• Sosyal yardım ödeneği: geçimini sağlayamayanlara muhtaçlık durumuna göre ödenen, ikamet şartına bağlı nakdi yardım.
• Kesin dönüş beyan eden kişiye beyanına göre aylık bağlanır.
• Kesin dönüş, Türkiye'ye döndükten sonra bir daha yurt dışına çıkmamak anlamına gelmez.
• Aylık başlangıcında borçlanmaya esas çalışmayı sürdürdüğü ya da ikamete dayalı ödenek almaya devam ettiği anlaşılana aylık bağlanmaz.
• İkamet Türkiye'ye taşındıktan sonra da ödenmeye devam eden ödenek, ikamete dayalı olmadığından aylığa engel olmaz, kesilme sebebi de olmaz.

Sınavda çok sorulur: Evli ya da birlikte yaşayan çiftlere ödenen sosyal yardımlar her iki eşe ödeniyor kabul edilir (Yönetmelik md. 14/7). Eşi yurt dışında sosyal yardım alan kişide kesin dönüş gerçekleşmez; malullük ve yaşlılık aylığı bağlanmaz.

Borcun tamamını ödemek (2/6/2.2)

Yönetmelik "borcun tamamının ödenmesi"ni, aylık talep tarihinden önce en az aylığa hak kazanmaya yetecek süre karşılığı ödenen miktar olarak tanımlar. Üç aylık ödeme süresinde borcun bir kısmı ödenirse ödenen kısma isabet eden süre geçerli sayılır. Yani borçlanılan sürenin hepsinin ödenmesi şart değildir; aylığa yetecek prim gün sayısı kadar ödeme yeterlidir, bunun altında kalana aylık bağlanmaz.

Sosyal güvenlik kanunlarına göre aylığa hak kazanmak (2/6/2.3)

Borçlanılan süreler Türkiye'deki sosyal güvenlik kanunlarına göre değerlendirilir. Yaş, prim günü ve sigortalılık süresi şartları Genelgenin ilgili bölümlerine göre aranır; yurt dışı borçlanması ayrı bir emeklilik şartı getirmez.

Kuruma yazılı başvuru (2/6/2.4)

Başvuruda "Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi" ile "3201 Sayılı Kanuna Göre Aylık Talebinde Bulunanlara Mahsus Beyan ve Taahhüt Belgesi" (Ek-38) alınır; yurt dışında ikamet ederken talepte bulunandan gerektiğinde hizmet belgesi istenir.

• Hizmet belgesi aylık talep tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmişse güncel sayılır. Talepten sonra verilirse yeni talep alınmadan ilk talebe göre işlem yapılır.
• Türkiye'de ikamet ettiğini beyan eden ve MERNİS'te adresi Türkiye görünen kişiden yeni belge istenmez; borçlanmada verdiği belge yeterlidir.
• Dilekçeyle yapılan başvuru da kabul edilir; eksik belgeler tamamlatılır ve ilk dilekçe tarihi talep tarihi sayılır.

Başvurulacak birimler:

• İsviçre'deki süreleri borçlananlar hariç 4/1-(a)'lılar, faaliyeti sona eren 4/1-(b)'liler ve Türkiye'de çalışması olmayanlar: en son borçlanma işlemini yapan il müdürlüğü/SGM.
• Faaliyeti devam eden 4/1-(b)'liler ve faaliyetini başka ilde sürdürenler: faaliyetin devam ettiği ildeki il müdürlüğü/SGM.
• 5434 ve 4/1-(c) kapsamında borçlanılan süreler: EHGM Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığı.
• Yetkisiz bir ile yapılan başvuru reddedilmez, yetkili birime gönderilir.

Aylıkların başlangıcı (2/6/3)

Malullük ve yaşlılık aylığının başlangıcında Genelgenin genel kuralları uygulanır. Yurt dışındaki işten ayrıldığı ya da ikamete dayalı ödeneğin sona erdiği ay içinde talepte bulunana, diğer şartlar varsa talep tarihini takip eden ay başından aylık bağlanır.

Yurt dışı borçlanmada aylıkların hesaplanması (2/6/4)

4/1-(a) ve 4/1-(b) kapsamında bağlanacak malullük, yaşlılık ve ölüm aylıkları Genelgenin genel hesap hükümlerine göre bulunur. 2008/Ekim sonrası ilk defa 4/1-(c)'li olup daha önce 5510 veya 506 geçici 20 kapsamında sigortalılığı bulunmayanların talepleri 5510 md. 53'e göre belirlenen statüye göre sonuçlandırılır.

• 3201 geçici 7/2: 5510 sonrası ilk defa 4/1-(c)'li olanların 5510 öncesine ait yurt dışı borçlanma süreleri 4/1-(b) kapsamında değerlendirilir ve aylıkları 5510 geçici 2 nci maddeye göre hesaplanır.
• Kişinin hizmetleri 4/1-(b) ve 4/1-(c) arasında bölünür; 2008/Ekim öncesi borçlanma 4/1-(b), sonrası 4/1-(c) sayılır. Statü, en fazla sigortalılığın geçtiği haldir; o statü 4/1-(b) çıkarsa başlangıç geriye götürülebilir ve 1479 geçici 10 uygulanabilir (Danimarka örneği).
• Özel hükümlü ülkede (Avusturya örneği) akit ülkedeki ilk işe giriş, %40 çalışma gücü kaybıyla istenen yaşlılık aylığında sigortalılık süresine sayılır.
• 5510 öncesinde Türkiye'de çalışması olan kişi geçici maddelere tabidir; statü 2829 sayılı Kanunun 8 inci maddesine göre son yedi yıla bakılarak bulunur.

Aylıkların kesilmesi ve yeniden bağlanması (2/6/5)

Esaslar 3201 md. 6'nın (B) ve (C) fıkraları ile Yönetmeliğin 15 inci maddesindedir. SGDP ile aylığın kesilmeden ödenmesine ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla, yurt içinde sigortalı çalışmaya başlayanın aylığı kesilir.

3201 sayılı Kanuna göre kesme (2/6/5.1)

Borçlanmaya dayanan aylık, yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışmaya ya da ikamete dayalı ödenek almaya başlanan tarihten itibaren kesilir.

• 2147 sayılı Kanuna göre borçlanarak aylık alanların aylığı yurt dışında yeniden çalışınca ya da ödenek alınca kesilmez; yurt içinde çalışırlarsa SGDP dahil ilgili kanun uygulanır.
• Kesin dönüşün gerçekleşmediği aylık bağlanmadan önce anlaşılırsa talep reddedilir; kesin dönüşten sonraki yeni talebe göre aylık bağlanır.
• Aylık bağlandıktan sonra anlaşılırsa aylık başlangıcından itibaren iptal edilir; kesin dönüşün gerçekleştiği tarih talep tarihi sayılır ve onu takip eden ay başından yeniden bağlanır. Tespit tarihinde çalışması sürüyorsa yeni talebi takip eden ay başından bağlanır.
• Aylık alırken yurt dışında çalıştığı çalışırken anlaşılırsa aylık, çalışmanın başladığı tarihi takip eden ödeme dönemi başından kesilir; çalışma bitince yapılan yeni talebi takip eden ödeme dönemi başından, artışlarıyla yeniden ödenir.
• Çalışma sona erdikten sonra anlaşılırsa aylık ödenmeye devam eder; çalışma süresince ödenenler yersiz ödeme olarak geri alınır.
• Aylığın kesildiği sürede geçen yurt dışı süreler borçlanılırsa yeni aylıkta değerlendirilir.
• Akit ülkede malullük aylığından sonra yaşlılık yaşına kadar ikamete dayalı prim ödenmesi aylığa engel değildir, aylık kesilmez. 6/7/2007 sonrası bu yüzden reddedilen talepler, ilgilinin isteği üzerine geçerli sayılır. İkamet dışında sigortalılık süresi varsa talep reddedilir.
• 22/5/1985'ten sonra borçlanarak aylık alanlar, 6/7/2007 sonrasında ikamete dayalı ödenek almaya başlarsa aylık o tarihten kesilir.
• Sözleşmesiz ülkelerde iş üstlenen Türk işverenlerin yanında çalışanlar uzun vadeli sigortaya tabi olmadığından aylıkları kesilmez.

İlgili sosyal güvenlik kanununa göre (2/6/5.2)

Yurt dışı borçlanmasına dayalı aylık alırken yurt içinde sigortalı çalışmaya başlayanlara Genelgenin genel kesme ve yeniden bağlama hükümleri uygulanır.

Sosyal güvenlik destek primi uygulaması (2/6/5.3)

• 5754 sayılı Kanunla 1/10/2008'den itibaren, borçlanmayla aylık alan kişi Türkiye'de çalışınca aylık kesiliyordu.
• 5997 sayılı Kanun (16/6/2010) ile bu kişilere SGDP hükümleri getirildi. 1/10/2008 - 19/6/2010 arasında aylığı iptal edilen ya da kesilenlere bu süre için SGDP uygulanmaz; 19/6/2010'dan sonra yeniden talepte bulunurlarsa aylık bağlanır ve SGDP uygulanır.
• SGDP yalnız Türkiye'de 5510'a tabi çalışma için geçerlidir; yurt dışında çalışmaya başlayana SGDP uygulanmaz, 3201'in kesme kuralları işler.

Diğer ve ortak hususlar (2/6/6) / Kısmi aylıkların tam aylığa dönüştürülmesi (2/6/6.1)

Sözleşmeye göre bağlanan kısmi aylık, talep üzerine 3201 md. 9'a göre borcun tamamen ödenmesi, kısa süreli işler hariç yurt dışı çalışmanın bitmesi ve ikamete dayalı ödenek alınmaması şartıyla borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından tam aylığa çevrilir. Kesin dönüş borç ödemesinden sonraysa kesin dönüşü takip eden ay başından yükseltilir.

• Hesapta sözleşme aylığı talep tarihindeki yaş, sigortalılık süresi, borçlanma günleri, varsa Türkiye günleri ve kazançları esas alınır. Borçlanma gün sayısı, sözleşme aylığının bağlandığı tarihteki hak kazanma şartlarına göre tam aylığa yetecek kadar tahakkuk ettirilir. Örneğin Türkiye günleri 3600'e tamamlanır.
• Kısmi aylık bağlandıktan sonra başka statüde çalışan kişinin yükseltme talebi, kısmi aylığın bağlandığı statüye göre sonuçlanır.
• Almanya sözleşmesine göre 4/1-(a) kısmi aylıkları ile 4/1-(b) kısmi aylıklarının yükseltilmesi il müdürlüğü/SGM'de yürütülür.
• Borçlanma, akit ülkeden aylık alınıp alınmadığına bakılmadan ve formüler istenmeden sonuçlandırılır. Borçlanmayla aylık bağlandıktan sonra gelen akit ülke taleplerine işlem yapılmaz, karşı tarafa "… tarihinden itibaren aylık bağlanmıştır" diye bildirilir.
• Kısmi yaşlılık aylığı alırken ölen sigortalının Türkiye günü 900 ya da 1800'ü geçse bile aylık tam aylığa yükseltilmeden hak sahiplerine paylaştırılır.
• Hak sahiplerinin kısmi aylığının yükseltilmesinde borçlandırılacak gün sayısı, sigortalının aylık bağlama şartlarına göre belirlenir; tam aylık borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından başlar.
• Sözleşme aylığı, Türkiye'de çalışmaya başladığı için kesilen kişiye, borçlanma gün sayısı hesaplanırken aylık sonrası çalışmalar dikkate alınmaz. Emeklilik sonrası çalışmaya ait aylık 5510 md. 30 ve 29'a göre ayrıca hesaplanır.
• Bu esaslar 2017/Ağustos döneminden itibaren yükseltilecek dosyalara uygulanır.

Hak sahiplerinin aylık bağlama işlemleri (2/6/6.2)

• Şartlar: borcun tamamının ödenmesi, ilgili kanunlara göre aylığa hak kazanılması ve yazılı başvuru. Kesin dönüş şartı aranmaz.
• Yalnız Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi yeterlidir; Beyan ve Taahhüt Belgesi istenmez.
• Aylık, borcun tamamı ödendikten sonraki yazılı talebi takip eden ay başından başlar.
• Hak sahiplerine borçlanma bölümündeki yoklama hükümleri uygulanmaz.
• Ölüm aylığı bağlanamazsa, yazılı talep üzerine ödenen borçlanma tutarının tamamı faizsiz ve Türk lirası olarak iade edilir. Bunun için veraset ilamı/mirasçılık belgesi, veraset ve intikal vergisi yönünden muafiyet ya da ödeme belgesi ve varislerden birinin imzalı dilekçesi gerekir.

Farklı statüde borçlandırılan süreler (2/6/6.3)

Borçlanmanın yanlış statüde yapıldığı aylık bağlandıktan sonra anlaşılırsa borçlanma geçerli sayılır ve süreler doğru statüye aktarılır. Yeni tahsis talebi alınmaz; ilk talep tarihine göre şartlar yeniden incelenir. Aktarmada hesap yönteminden doğan eksik ödeme çıkarsa ödenen gün sayısı geçerli kalır, eksik tutar aylıktan mahsup edilir.

Borçlandırılan sürelerin farklı statüde değerlendirilmesi (2/6/6.4)

4/1-(b) kapsamında borçlanılan 1/10/2008 öncesi yurt dışı süreler 4/1-(a) hizmetleriyle birleştirilip 4/1-(a)'dan aylık bağlanırsa 4/1-(a) mevzuatına göre değerlendirilir. Tersi durumda 4/1-(b) mevzuatı uygulanır ve gerekirse basamak intibakı yapılır.

Zorunlu göç nedeniyle Türk vatandaşlığına geçenler (2/6/6.5)

3201 geçici 6 ile sözleşme imzalanmamış ülkelerden 1/1/1989 - 8/5/2008 arasında zorunlu göçe tabi tutulup Türk vatandaşı olanlar geldikleri ülkedeki hizmetleri borçlanabilir. Bu süreler yalnızca yaşlılık aylığında değerlendirilir; malullük ve ölüm aylığında dikkate alınmaz.

Sık karıştırılır: Bu borçlanmayla yaşlılık aylığı alan kişi ölürse hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanır. Yasak, borçlanılan sürenin doğrudan ölüm aylığına hak kazandırmasıyla ilgilidir.

Yoklama işlemleri (2/6/6.6)

• Kurum, aylık alma şartlarının sürüp sürmediğini gerekli gördüğü zaman araştırabilir.
• Aylık bağlandıktan sonra altı aydan uzun yurt dışında kalanlar, çalışmadıklarını ve ikamete dayalı ödenek almadıklarını gösteren belgeleri Ek-37 Yoklama Belgesiyle birlikte altı aylık sürenin dolduğu tarihten sonra üç ay içinde aylığı bağlayan üniteye ulaştırır.
• Yurt dışında kalma süresi her yıl Emniyet Genel Müdürlüğü kayıtlarından tespit edilir. Yıl içinde aylık bağlananların yoklaması takip eden yıldan başlar.
• Belgeyi üç ayda vermeyenin aylığı bildirim yapılmaksızın, belge gelene kadar durdurulur. Çalışmadığı anlaşılanın aylığı durdurulduğu tarihten ödenir. Kısa süreli işler hariç çalıştığı ya da ödenek aldığı anlaşılanın aylığı kesilir; yersiz ödemeler 5510 md. 96'ya göre geri alınır.
• Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin yoklama hükümleri de uygulanır.

Kazanılmış haklar (2/6/6.7)

• 8/5/2008'den önce borçlanmaya dayalı aylık bağlananların kazanılmış hakları saklıdır (3201 geçici 7/1).
• 8/5/2008'den önce borçlanma başvurusu yapıp sonrasında tahsis isteyenlere, borcun ne zaman ödendiğine bakılmaksızın bu bölümdeki yeni esaslar uygulanır.
• Talep ve aylık alma süresinde Türk vatandaşı olma şartı kaldırıldı; vatandaşlığını kaybedenin aylığı bağlanır ya da ödenmeye devam eder.
• 2008/Ekim öncesi 5434 iştirakçileri için mülga 92 nci madde ayrıca uygulanır; sözleşmeli ülke vatandaşlığına geçenlerin aylığı ödenir.
• Vatandaşlık kaybı nedeniyle 6/11/2008'den önce aylığı bağlanmayan, durdurulan ya da kesilenlere, sonraki başvurularında talebi takip eden ay başından aylık bağlanır. Reddedilen ölüm aylığı talepleri de başvuru üzerine karşılanır.

Sınavda dikkat

• Özel hükümlü ülkede akit ülkedeki ilk işe giriş tarihi esas alınır; diğer ülkelerde başlangıç borcun ödendiği tarihten veya Türkiye'deki başlangıçtan geriye götürülür.
• Belçika 1/9/2018, KKTC 1/10/2020 eşiğidir: bu tarihlerden önce başlayanlar özel hükümlü gruptadır. Moğolistan özel hükümsüz gruptadır.
• Ev kadınlığı süresinde ikamet başlangıcı ilk işe giriş sayılmaz.
• Dört şart: kesin dönüş, aylığa yetecek kadar borç ödemesi, hak kazanma ve yazılı başvuru. Hak sahiplerinde kesin dönüş aranmaz.
• Eşin yurt dışında aldığı sosyal yardım kesin dönüşü engeller.
• Yurt dışında çalışmaya başlayana SGDP uygulanmaz, aylık kesilir. 2147 sayılı Kanuna göre borçlananlarda yurt dışı çalışma aylığı kesmez.
• Zorunlu göç borçlanması yalnız yaşlılık aylığında sayılır.
• Yoklama süreleri: altı aydan uzun yurt dışında kalma ve sonrasında üç ay içinde belge verme.