2020/8: Fark işçilik, işyeri kayıtları ve asgari işçilik bildirimleri

Fark işçilik cezası (Genelge 2.7)

Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca veya ihale konusu işler ile özel bina inşaatlarında 3568 sayılı Kanuna göre yetkili SMMM / YMM raporlarıyla tespit edilen fark işçilik tutarı, faaliyette bulunulan aylar belirlenebiliyorsa bu aylara, belirlenemiyorsa faaliyette bulunulan son aya mal edilir. Eksik işçiliğin mal edildiği her bir ay için iki ceza birlikte uygulanır:

• 102/1-(d) bendi: aylık asgari ücretin iki katı,
• 102/1-(e)-4 alt bendi (kayıt geçersizliği): aylık asgari ücretin yarısı.

Asgari işçiliğin bildirilmediği işyerlerine de 85 inci maddenin dördüncü fıkrası uyarınca aynı iki bent uygulanır.

Kayıt ibraz etmeme (2.8.1)

İşveren ve işyeri sahipleri defter ve belgelerini ilgili yılı izleyen yıl başından itibaren 10 yıl (kamu idareleri 30 yıl) saklamak ve istenirse 15 gün içinde ibraz etmek zorundadır (md. 86/2). Yazılı ihtara rağmen 15 gün içinde mücbir sebep olmaksızın tam ibraz etmeyenlere 102/1-(e) bendine göre: bilanço esasında 12 kat, diğer defterlerde 6 kat, defter tutmayanlarda 3 kat asgari ücret ceza verilir.

• Fiil tarihi tebliği izleyen günden başlayarak 15 inci gündür; ibraz edilmeyeceği yazıyla bildirilmişse yazının Kurum kayıtlarına girdiği tarihtir.
• Süresinden sonra ibraz edilen kayıtlar incelenir, ancak geçersizlik için ayrıca (e)-4/5 cezası verilmez; süresinde ama eksik ibrazda da yalnız ibraz etmeme cezası uygulanır.
• Saklama süresi dolmuş kayıtlar için ceza yoktur. Yanında sigortalı çalıştırmayan bağımsız çalışana da ceza uygulanabilir (sanal işyeri dosyası üzerinden).
• 4/1-(a), (b) veya (c) kapsamında en az bir kişinin çalışmadığı yer işyeri sayılmaz; ceza uygulanmaz.
• Birden fazla işyerinde ceza işyeri bazında ayrı ayrı; aynı işyeri ve aynı dönem için ikinci kez ceza yoktur.
• İnceleme döneminde tek defter türü varsa o dönemdeki tür, farklı türler varsa en yükseği esas alınır; kısmen ibrazda eksik ibraz edilen defter türü esas alınır.

Defterlerin geçersizliği (2.8.2)

Tasdiksiz kullanılan defterler ile bilanço esasında tutulması gerekirken işletme hesabına göre tutulan defterler geçersizdir; ceza yasal tasdik süresinin son günündeki asgari ücret üzerinden 12 veya 6 kat uygulanır (Vergi Usul Kanunu md. 221 tasdik zamanları). Süresinde ibraz edilmekle birlikte geç tasdik, işçilik giderinin işlenmemesi, usulsüz/noksan kayıt gibi hallerde geçersizlik görülen her takvim ayı için asgari ücretin yarısı uygulanır; toplam, ibraz etmeme cezasını aşamaz. Yuvarlama gibi cüzi mutabakatsızlıklarda ceza yoktur.

Ücret tediye bordrosu (2.8.3)

Bordroda sicil numarası, ay, ad-soyad, sosyal güvenlik sicil numarası, gün sayısı, ücret, ödenen tutar ve sigortalının imzası bulunmalıdır (banka veya makbuzla ödemede imza aranmaz). Eksik her bordro için asgari ücretin yarısı ceza verilir; hata diğer unsurlardan anlaşılıyorsa ceza yoktur.

Sahte sigortalılık (2.8.4)

Tüm sigortalılar sahte ise işyerine bağlı cezalar (kayıt ibraz etmeme hariç) iptal edilir; ödenen tutarlar iade edilmez. İşyeri de sahte ise kayıt ibraz cezası da uygulanmaz. Sigortalıların bir kısmı sahte ise o ayların kayıtları geçersiz sayılır ve (e)-4 cezası uygulanır.

Asgari işçilik bilgi ve belgeleri (2.9)

Kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurumlar ve bankalar asgari işçilik için istenen bilgi ve belgeleri en geç bir ay içinde vermezse 102/1-(f) uyarınca asgari ücretin iki katı ceza uygulanır. Aynı konuda tekrarlanan yazılar veya tereddüt gidermeye yönelik ek yazılar için yeniden ceza verilmez.