2020/8: Fiilin tespiti, işlendiği tarih, ortak hükümler ve diğer hususlar

Kendiliğinden verme mi, tespit üzerine verme mi? (Genelge 8)

Belgelerin mahkeme kararı, Kurum denetimi, diğer kamu idarelerinin denetimi veya bankalar ve kamu idarelerinden alınan bilgiler üzerine verilmesinde ceza, belgenin hangi tarihte verildiğine göre değişir:

• Mahkeme kararı (8.1): Belge, karar kesinleşmeden önce (temyiz aşaması dahil) verilirse kendiliğinden verilmiş sayılır: işe giriş bildirgesinde sigortalı başına bir asgari ücret; asıl APHB veya MPHB'de sigortalı başına 1/5, ekte 1/8 (iki kat sınırıyla). Kesinleşme tarihinde veya sonrasında verilirse işe girişte sigortalı başına iki kat, APHB'de iki kat, MPHB'de 102/1-(m)-4 hükümleri uygulanır.
• Kurum denetimi (8.2): Denetime başlanmış, kayıt ibraz yazısı gönderilmiş olsa bile belgeler tutanağın düzenlendiği tarihten önce verilmişse kendiliğinden verilmiş sayılır; tutanak tarihinde veya sonrasında verilirse ağırlaştırılmış ceza uygulanır.
• Diğer kamu idarelerinin denetimi (8.3) ve banka/kamu idaresi bilgileri (8.4): Aynı ayrım tutanak tarihine veya bilgilerin Kurum kayıtlarına intikal tarihine göre yapılır.

Fiilin işlendiği tarih (9)

Fiil, yükümlülüğün yerine getirilmesi gereken sürenin son günü işlenmiş sayılır. Başlıca örnekler:

• İşyeri bildirgesi: ilk tescilde sigortalı çalıştırmaya başlama tarihi; nevi değişikliği/birleşme, yeni ortak, il dışı nakil ve devirde ilgili tarihi izleyen onuncu gün; mirasta ölümden itibaren üçüncü ayın son günü.
• APHB/MPHB: ilgili ayı izleyen ayın 23'ü.
• Eksik işçilik: faaliyet ayları belliyse o aylar, değilse son faaliyet ayı.
• Kayıt ibraz etmeme: tebliği izleyen 15 inci gün; ibraz edilmeyeceği yazıyla bildirilmişse yazının Kuruma intikal tarihi; tutanakla tespit edilmişse tutanak tarihi.
• Vazife malullüğü: olay tarihinden başlayarak on beşinci iş günü; ihale bildirimi: sözleşmeyi izleyen on beşinci gün; ticaret sicili: bildirimden itibaren onuncu gün; yapı ruhsatı: teslim veya tebliğden itibaren bir aylık sürenin son günü; denetime engel olma: eylem tarihi.

Ortak hükümler (10)

• Adi posta, özel kargo veya elden yapılan bildirimlerde Kurum evrak kaydına giriş tarihi; taahhütlü, APS ve PTT-Kargo gönderilerinde postaya veriliş tarihi esas alınır. Resmi kuruluşların adi postayla süresinde gönderdiği belgeler resmi kayıtla belgelenirse ceza uygulanmaz.
• Son gün resmi tatile rastlarsa süre ilk iş gününe uzar; o gün de verilmezse ceza asıl son gündeki asgari ücretle hesaplanır. Cumhurbaşkanlığı kararıyla verilen idari izin süreyi uzatmaz.
• Tebliğ günü 15 günlük sürenin hesabına katılmaz.
• Dosyası olmayanlar için fiil tarihi itibarıyla re'sen (sanal) dosya açılır, ceza uygulandıktan sonra kapsamdan çıkarılır; bu dosya için ayrıca işyeri bildirgesi cezası verilmez.
• Ceza tutarlarının kuruş kısmı atılır.

Diğer hususlar (11)

• Ceza, belgeleri verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Kanunda hüküm yoksa 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uygulanır.
• İtiraz veya mahkeme kararıyla iptal edilen ve ödenmiş cezalar kanuni faiz ödenmeden iade edilir; mahkeme faize hükmetmişse faiz ödenir.
• Vasi veya veli tayin edilenlerin yükümlülüklerinde ceza veli/vasiye uygulanır.
• Sonradan çıkan kanun lehe ise lehe hüküm uygulanır (TCK md. 7/2).
• Aynı ay için birden fazla belge türüyle hizmet kazandırılırsa her belge için ayrı ceza uygulanır; MPHB ise tek ceza verilir.
• İdari para cezası idare mahkemesinde, hizmet tespiti ve prim borcu iş mahkemesinde görülür; ceza iptal edilse de prim tahsili sürer.

Not: Genelgenin 9.1 başlığı kaynak metinde bozuk karakterler içerdiğinden “4/1-(a) sigortalı işe giriş bildirgesi yönünden” olarak okunmuştur.