2020/8: İndirim, muafiyet, kesinleşme, itiraz ve dava yolları

Kendiliğinden 30 gün içinde verilen bildirgeler (Genelge 3.1)

5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesinin 6270 sayılı Kanunla değişik ikinci fıkrasına göre; mahkeme kararı, denetim tespiti veya kamu idarelerinden alınan belgelere dayananlar hariç, bildirge veya belge yasal süresi geçtikten sonra kendiliğinden 30 gün içinde verilir ve ceza tebliğden itibaren 15 gün içinde ödenirse, 102/1-(a), (b), (g), (h) ve (j) bentlerindeki cezalar dörtte bir oranında uygulanır. Kapsama işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri, işyeri bildirgesi, vazife malullüğü olayının bildirimi, ihale konusu işin bildirimi, sigortasız kişilerin bildirimi, ticaret sicili ve ruhsat bildirimleri girer. Üç şart birlikte aranır: kendiliğinden verme, 30 gün içinde verme ve 15 gün içinde ödeme. Bu durumda peşin ödeme indirimi de uygulandığından cezanın 1/4'ünün 3/4'ü tahsil edilir. 30 gün geçirilmişse yalnız peşin ödeme indirimi uygulanır; 15 gün içinde ödenmezse hiç indirim yapılmaz ve ceza gecikme cezası ve gecikme zammıyla tahsil edilir. Lehe düzenleme olduğundan 26/1/2012'den önceki fiillere de şartlar sağlanırsa uygulanır.

Peşin ödeme indirimi (3.2)

İdari para cezası tebliğden itibaren 15 gün içinde peşin ödenirse dörtte üçü tahsil edilir (md. 102/5). İndirim için yazılı başvuru aranmaz. Peşin ödeme yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez.

Prime esas kazançta küçük eksiklik muafiyeti (3.3)

7144 sayılı Kanunla (25/5/2018) getirilen düzenlemeye göre aşağıdaki şartlar birlikte varsa hemen ceza verilmez, önce düzeltme imkânı tanınır:

1. Sigortalılar ve gün sayıları eksiksiz bildirilmiş, eksiklik yalnız prime esas kazançta olmalı,
2. Eksik tutar fiil tarihindeki brüt asgari ücretin üçte birini geçmemeli,
3. Eksik tutar ilgili aya ait toplam prime esas kazancın %1'ini aşmamalı.

Eksikliği Kurum tespit ederse işverene yazılı ihtar verilir ve ihtarın tebliğini izleyen günden itibaren 15 gün içinde ek belge verilirse ceza uygulanmaz. Eksikliği işveren tespit ederse süre, ilgili aya ait belgenin Kuruma verilmesinden itibaren 15 gündür. Değerlendirme her ay için ayrı ayrı yapılır; kayıt dışı sigortalı veya eksik gün varsa muafiyet uygulanmaz. Fiil tarihi, ilgili ay belgesinin yasal verilme süresinin son günüdür. 15 gün içinde birden fazla ek belge verilirse tek bildirim gibi toplanır. Yürürlük tarihinde tahsil edilmemiş cezalara da uygulanır; tahsil edilenler iade edilmez.

Kesinleşme, itiraz ve dava (4)

• Ceza tebliğden itibaren 15 gün içinde ödenir; ödenmezse 89 uncu maddeye göre gecikme cezası ve zammı uygulanır.
• İtiraz tebliğden itibaren 15 gün içinde, şekle bağlı olmaksızın yazılı olarak Kuruma yapılır ve takibi durdurur. İtirazları ünite amiri, ilgili şef, dosya memuru ve varsa avukattan oluşan İdari Para Cezası İtiraz Komisyonu inceler.
• İtirazı reddedilen, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilir. Kuruma itiraz edilmeden doğrudan dava açılamaz. Mahkemeye başvuru takip ve tahsili durdurmaz.
• Ceza; süresinde itiraz edilmemesi veya itiraz reddedildikten sonra süresinde dava açılmaması halinde kesinleşir. Gecikme zammı kesinleşme tarihinden değil, 15 günlük ödeme süresinin bitiminden itibaren işler.
• Anayasa Mahkemesinin 2013/139 sayılı kararıyla (RG 9/5/2014) itiraz edenden indirim tutarının geri alınmasını öngören hüküm iptal edilmiştir; 15 gün içinde hem ödeme hem itiraz yapılabilir.
• İdare, Kurum lehine kesinleşmiş yargı kararı yoksa hatalı işlemini her zaman geri alabilir.