2024/12: 48. madde tecili: şartlara uyulmaması ve tecilin bozulması

Tecil şartlarına uyulmaması: genel çerçeve (17.8)

6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre yapılan tecil, borçlunun iki ayrı yükümlülüğü yerine getirmesine bağlıdır: aylık taksitleri ödemek ve tecil süresince tahakkuk eden cari ay borçlarını ödemek. Bu yükümlülüklerden birinde Genelgede sayılan ihlal oluştuğunda tecil bozulur. 2026/7 sayılı Genelgeyle aksatma sınırları "dört taksit / dört cari ay" olarak yeniden düzenlenmiş, 2026/15 sayılı Genelgeyle de azami tecil süresi 72 aya çıktığı için son taksit kuralları 72'nci taksite göre güncellenmiştir.

Aylık taksitlerin aksatılması (17.8.1)

Aşağıdaki dört durumdan herhangi biri gerçekleşirse tecil bozulur:

1. Dört taksit ödenmezse → ödenmeyen dördüncü taksitin ödeme süresini takip eden günde.
2. En fazla üç taksit ödenmemişse ve bunlar son taksit ödeme süresine kadar ödenmezse → son taksit ödeme süresini takip eden günde.
3. Son taksit (azami taksit sayısı olan 72'nci taksit değilse) izleyen ay sonuna kadar ödenmezse → bu süreyi takip eden günde. Likidite oranına göre azami sürenin 36 ay olduğu tecillerde 36'ncı (son) taksit takip eden ay sonuna kadar ödenirse tecil bozulmaz.
4. 72'nci taksit süresinde ödenmezse → takip eden günde (izleyen ay sonu toleransı yoktur).

Örneklerle tarih hesabı

• Örnek-1: 01/07/2024'te 36 ay tecil. 2025 Kasım-Aralık ile 2026 Mart-Nisan taksitleri ödenmedi. Dördüncü ödenmeyen taksitin ödeme süresi 01/04/2026 → tecil 02/04/2026'da bozulur.
• Örnek-2: 10/06/2025'te 18 ay tecil; üç taksit ödenmedi. Bunlar tecil faiziyle birlikte son (18'inci) taksit tarihi olan 10/11/2026'ya kadar ödenmezse tecil 11/11/2026'da bozulur. (İlk taksit tecil tarihinde ödendiğinden 18'inci taksit 17 ay sonraya düşer.)
• Örnek-3: 05/08/2024'te 24 ay tecil; 23 taksit ödendi, 24'üncü taksit (vade 05/07/2026) ödenmedi. Takip eden ay sonu 31/08/2026'dır; o tarihe kadar ödenmezse tecil 01/09/2026'da bozulur.
• Örnek-4: 05/08/2026'da 72 ay tecil; 71 taksit ödendi, 72'nci taksit (vade 05/07/2032) ödenmezse tecil 06/07/2032'de bozulur.

Tuzak: "İzleyen ay sonu", son taksitin vadesinin düştüğü ayın değil, bir sonraki ayın son günüdür (05/07 vadeli taksit için 31/08). 72'nci taksitte bu ek süre yoktur; vade gününü izleyen gün tecil bozulur.

Cari ay primlerinin aksatılması (17.8.2)

Cari ay kavramı (17.8.2.1)

• Yasal süresinde verilmiş aylık prim ve hizmet belgelerinden veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinden kaynaklanan ve tecil peşinatının ödendiği tarih itibarıyla ödeme vadesi henüz geçmemiş primler ile bu tarihten sonra yasal süresinde verilen belgelerden doğan primler cari ay borcudur.
• Değerlendirmeye ünitedeki (icra takibi bu ünitede yürütülen diğer SGM'ler dâhil) yalnızca tecile dâhil edilen işyerlerinin primleri girer.
• İdari para cezalarında cari ay kavramı yoktur; bu nedenle idari para cezaları yönünden cari ay bozma şartı da bulunmaz.

Uygulama: 2024 Haziran–Ekim primleri 11/12/2024'te 35 ay süreyle tecil edildiğinde, 11/12/2024 itibarıyla vadesi geçmemiş olan 2024 Kasım ayı beyannamesinden doğan borçlardan itibaren cari ay ödeme yükümlülüğü başlar (Kasım primlerinin vadesi Aralık sonudur).

Cari ay yönünden bozma şartları (17.8.2.2)

1. Bir takvim yılında dört cari aya ait borç ödenmezse → ödenmeyen dördüncü cari ayın son ödeme süresini takip eden günde bozulur. Aylık taksitler düzenli ödense bile sonuç değişmez.
2. Bir takvim yılında en fazla üç cari aya ait borç, ödeme planındaki tecil süresini aşmamak kaydıyla en geç izleyen takvim yılı sonuna kadar ödenmezse → o takvim yılını takip eden ilk gün (yani izleyen yılın bitişinden sonraki 1 Ocak) bozulur.

• Bozma, ödenmeyen borç türü bazında yapılır.
• Birden fazla işyerinin aynı yıl ve döneme ait ödenmeyen cari ay borçları tek ihlal sayılır.

Örnekteki borçlu (11/12/2024 tecili, 35 ay):

• 2026 Mayıs, Haziran, Temmuz ve Ağustos primleri ödenmezse → aynı yılda dört cari ay; tecil, Ağustos 2026 priminin son ödeme süresini takip eden gün bozulur.
• Yalnız 2025 Ocak primi ödenmezse → 31/12/2026'ya kadar (tecil süresini aşmamak kaydıyla) ödenmezse 01/01/2027'de bozulur.
• 2025 Ekim-Kasım ile 2026 Mart-Nisan ödenmezse → hiçbir yılda sayı dörde ulaşmaz. 2025 primleri 31/12/2026'ya kadar ödenmezse 01/01/2027'de; 2026 primleri ise 2027 sonu yerine tecil süresini aşamayacağından 35'inci ve son taksit tarihi olan 11/10/2027'ye kadar ödenmezse 12/10/2027'de bozulur.

Sık karıştırılır: Dört cari ay sayımı takvim yılı içinde yapılır; 2025'ten iki ay ile 2026'dan iki ay toplanıp dört sayılmaz. Üç aya kadar ihlalde son sınır "izleyen takvim yılı sonu"dur, fakat bu sınır tecil süresini aşamaz.

5510 sayılı Kanunun 88 inci maddesi gereği yeni borç birikimini önlemek için, tecil süresi içinde tahakkuk eden aynı mahiyetteki cari ay borçları ödenmezse tecil süresinin bitmesi beklenmeden bu borçların tahsili için icra takibine başlanır.

Tecil sürerken oluşan cari ay borçlarının tecili (17.8.2.3)

48 inci madde kapsamında (17.8.2.3.1 – 2025/5 Genelge):

• Tecil süresinde tahakkuk edip ödenmeyen cari ay borçları, iki defayı geçmemek ve ilk tecil süresini aşmamak kaydıyla aynı esaslarla mevcut tecile dâhil edilebilir.
• Tecil sürerken aynı borç türü için cari aylardan dolayı ikinci bir 48 inci madde tecili yapılmaz.
• Dâhil etme işlemi, borç tutarı ve tecil yetki tutarı dikkate alınmaksızın mevcut tecili yürüten ünite tarafından yapılır.

48/A kapsamında (17.8.2.3.2 – 2025/5 Genelge):

• 48 inci madde tecili sürerken oluşan cari ay primleri, mevcut tecile eklenebileceği gibi şartları taşıyorsa 48/A maddesine göre ayrıca tecil edilebilir (48/A tarafında 48'in tecil süresi içinde en fazla iki defa; bkz. 18.1.3.1).
• 48/A tecili bozulmadıkça bu cari ay borçları 48 inci madde tecili açısından dikkate alınmaz.
• 48/A tecili bozulursa, bozma şartının oluştuğu tarih itibarıyla 48 inci madde tecili için de bozma şartı oluşmuşsa 48 inci madde tecili de bozulur; kendiliğinden değil, şartın varlığına bakılarak.

Örnek: P'nin borçları 23/12/2024'te 36 ay 48 inci madde ile tecil edildi; 2025/05-06 cari ayları ödenmedi ve 48/A ile tecil edildi. 48/A tecili 17/03/2026'da taksitler yönünden bozuldu, ödenen taksitlerle 2025/05 tahsil edildi. 2025/06, 48 inci madde tecili için de cari ay olduğundan en geç 2026 sonuna kadar ödenirse 48 inci madde tecili bozulmaz. 48/A tecili 31/12/2026'dan sonra bozulsaydı 48 inci madde tecili de bozulacaktı.

Dikkat: 48 inci madde tecilinde cari aylar mevcut plana eklenir (en çok iki defa); 48/A'da ise cari aylar ayrı tecil olarak yapılandırılır. "İkinci bir 48 inci madde tecili" yapılamaz.

Tecilin bozulması (17.8.3)

• Taksit, cari ay veya diğer şartlar yerine getirilmezse tecil bozulur ve muaccel hâle gelen alacağın tahsili için icra takibine derhâl başlanır.
• 6183 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi: Teminat gösterilmiş alacak vadesinde ödenmezse borcun 15 gün içinde ödenmesi, aksi hâlde teminatın paraya çevrileceği veya cebren tahsile devam edileceği borçluya bildirilir; 15 gün içinde ödenmezse teminat paraya çevrilir.
• Bu bildirim kanuni zorunluluk olduğundan borçluya yükümlülükleri mutlaka yazı ile bildirilir.
• Teminatın türü ne olursa olsun mahsup işlemlerinde teminatın alındığı tarih değil, paraya çevrileceği tarih esas alınır.

Can alıcı nokta: Teminatlı borçta tecil bozulunca hemen teminat satılmaz; önce yazılı bildirimle 15 günlük ödeme süresi verilir. Mahsup tarihi teminatın paraya çevrildiği tarihtir.

Sınavda dikkat

• Dört taksit ödenmezse dördüncü taksitin ödeme süresini takip eden gün; üç taksite kadar aksatmada son tarih son taksit ödeme süresidir.
• Son taksit için izleyen ay sonu toleransı vardır; 72'nci (azami) taksitte yoktur. Likiditeye göre azami 36 aylık tecilde 36'ncı taksit izleyen ay sonuna kadar ödenebilir.
• Cari ay: peşinat tarihinde vadesi geçmemiş primler ve sonrasında süresinde verilen belgelerden doğan primler; idari para cezasında cari ay yoktur.
• Bir takvim yılında dört cari ay ödenmezse dördüncünün son ödeme süresini izleyen gün; üç aya kadar ise izleyen takvim yılı sonu (tecil süresini aşmamak üzere).
• Bozma borç türü bazında; aynı yıl ve döneme ait birden çok işyeri borcu tek ihlal.
• 48'de cari aylar mevcut tecile en çok iki defa eklenir; işlemi mevcut tecili yürüten ünite yetki tutarına bakmadan yapar.
• Bozulmada 6183/56: yazılı bildirim, 15 gün; mahsupta teminatın paraya çevrileceği tarih esas.