2024/12: 48. madde tecili: tecil faizi, ilk taksit ve yetki tutarları

Bu bölüm, 48 inci madde tecilinin “parasal” ve “usul” tarafını anlatır: tecil faizi (17.3), ilk taksitin ödenmesi ve tecilin başlaması (17.4) ile tecil süresi ve kademeli tecil (17.4.1), yetki tutarları ve taleplerin değerlendirilmesi (17.5) ile alt başlıkları: Genel Müdürlüğe gönderilecek talepler (17.5.1), değerlendirme ve karar (17.5.2), tecili bozulanların yeni talepleri (17.5.3) ve talebi uygun görülmeyenler (17.5.4).

Tecil faizi (17.3)

• Oran: Hazine ve Maliye Bakanlığının belirlediği tecil faizi oranı uygulanır.
• Gecikme zammı ne zaman durur? İlk taksitin tamamen ödendiği tarihe kadar (ödendiği gün dâhil) asıl borca gecikme zammı tahakkuk ettirilir.
• Tecil faizi ne zaman alınır? İkinci taksitten başlanarak her taksit için, ödeme tarihine kadar hesaplanan tecil faizi taksitle birlikte tahsil edilir.

Formül: Tecil faizi = (Taksit tutarı × Yıllık tecil faiz oranı × Gün sayısı) ÷ 36.000

Gün sayısı: tecilin başlangıcından o aya ait taksitin ödendiği güne kadar geçen gün; ilk taksitin ödendiği gün dâhil edilmez, tecil faizi alınan taksitin ödendiği gün dâhil edilir.

Örnek: Yıllık oranın %36 olduğu varsayılsın. İlk taksit 10 Mart'ta ödenmiş, 6.000 TL'lik ikinci taksit 9 Nisan'da ödeniyor. Gün sayısı: 11–31 Mart (21 gün) + 1–9 Nisan (9 gün) = 30 gün. Tecil faizi = 6.000 × 36 × 30 ÷ 36.000 = 180 TL.

Oran değişirse

• İndirilirse: Değişikliğin Resmî Gazetede yayımından önce tecil edilmiş alacaklara değişiklik tarihine kadar eski, değişiklik tarihinden itibaren yeni (düşük) oran uygulanır.
• Yükseltilirse: Yayımdan önce yapılmış teciller ile henüz sonuçlandırılmamış taleplere istinaden yapılacak tecillerde eski oran alınır.
• Oran değişikliği genel yazı ile duyurulur; geçmiş dönem oranları Ek-7 tecil faiz oranları tablosundadır.

Güncellik notu: Haziran 2026'da yapılan düzenlemeyle 31/08/2026 tarihine kadar yapılan teciller için oran geçici olarak %39'dan %29'a indirilmişti; bu dönem sona ermiştir. Oran değişken olduğundan sınavda rakamdan çok uygulama kuralı sorulur.

Tuzak: Oran lehe değişirse (indirim) eski teciller de değişiklik tarihinden itibaren yararlanır; aleyhe değişirse (artış) eski teciller ve bekleyen talepler eski oranda kalır.

İlk taksitin ödenmesi ve tecilin başlaması (17.4)

Tecil, belirlenen ilk taksit tutarının defaten (bir seferde) ödendiği tarihte başlar.

Örnek: C Limited Şirketi 02/03/2026'da 550.000 TL prim aslı ve 200.000 TL gecikme cezası ve zammından oluşan 750.000 TL borcunun 24 ay tecili için başvurmuş, ilk taksit olan 31.250 TL'yi 09/03/2026'da ödemiştir. Tecil tarihi başvuru tarihi değil, 09/03/2026'dır (750.000 ÷ 24 = 31.250 TL).

17.4.1 Tecil süresi ve kademeli tecil

• Borçlar likidite oranına göre azami 36 veya 72 aya kadar tecil edilebilir.
• 72 ayı aşan talepler ile talep edilen borç türüne ait borcun sadece icraya intikal eden kısmının tecil talepleri kabul edilmez.
• Süreler azamidir; yetkili makam borç tutarına, borçlunun zor durumuna, ödemedeki iyi niyetine ve önceki teciller ödenip ödenmediğine bakarak azami süre kadar verebilir; borcun daha kısa sürede ödenebileceği kanaatine varırsa daha kısa süreli tecil yapabilir.

Kademeli tecil (2026/7 ve 2026/15 sayılı Genelgelerle değişik):

• Esas olan eşit taksittir.
• Borçlu kademeli planda ısrar eder ve ünite borçlunun eşit taksitleri ödeyemeyeceği kanaatine varırsa, en fazla ilk altı taksit, eşit taksit tutarının %50'sinden az olmamak kaydıyla düşük belirlenebilir (talep edilirse %50'nin üzerinde de olabilir).
• Sonraki taksitler, kalan borcun kalan taksit sayısına bölünmesiyle eşit hesaplanır.
• 36 ayı aşan tecillerde kademeli tecil uygulanmaz.

Örnek: 960.000 TL borç 24 ayda: eşit taksit 40.000 TL. Kademeli planda ilk altı taksitin her biri en az 20.000 TL olabilir. İlk altı taksit 20.000 TL alınırsa 120.000 TL ödenir; kalan 840.000 TL kalan 18 taksite bölünür: 46.666,67 TL.

Sık karıştırılır: Kademeli tecil “36 ayı aşan” tecillerde değil, 36 ay ve altındaki tecillerde mümkündür. Düşük taksit sayısı en fazla altı, alt sınır eşit taksidin %50'si.

Tecilde yetki tutarları ve taleplerin değerlendirilmesi (17.5)

2026 yılı yetki tutarları (19/12/2025 tarihli Genel Yazı; tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünce duyurulur):

Kademe mantığı (küçükten büyüğe): SGM müdürü → il müdürü → İcra Daire Başkanı → Sigorta Primleri Genel Müdürü → Kurum Başkanı → Yönetim Kurulu.

• Bünyesinde icra takibini yürüten sosyal güvenlik merkezi olmayan il müdürlüklerinde bu yetkiyi il müdürü kullanır.
• İl müdürlüğü ve merkezlerce takip edilen alacakların tecilinde il müdürü yetkilidir.
• Yetki kullanılırken borçlunun o ünitedeki tüm işyerlerinden kaynaklanan borçları borç türü bazında (sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası vb.) ayrı ayrı değerlendirilir.
• Tecil borç türü bazında yapılsa da, icraya intikal etmiş veya etmemiş, talep tarihine kadar muaccel olmuş borçların tamamı dikkate alınır.
• İl müdürlüğünün yetkisini aşan talepler Sigorta Primleri Genel Müdürlüğüne gönderilir.

Dikkat: Yetkili makam, borç türlerinin toplamına göre değil, her borç türünün tutarına göre ayrı ayrı belirlenir.

17.5.1 Genel Müdürlüğe gönderilecek talepler

Yetkiyi aşan talepler tecil bilgi formu (Ek-6) ve gerekli belgelerle eksiksiz gönderilir. Ancak tecil devam ederken oluşan cari ay borçlarının mevcut tecile eklenmesi, yetki tutarlarına bakılmaksızın tecili yürüten ünite tarafından yapılır.

17.5.2 Değerlendirme ve karar

• Tecil yapılıp yapılmamasında yetkili makamlar tam yetkilidir.
• Borçlunun öteden beri borçlarını ödemede iyi niyetli olup olmadığına bakılır; talep tarihi ile tecil tarihi arasında ilk taksit, devam eden taksitler ve cari ay borçlarının ödenmesi iyi niyet göstergesidir.
• Tecil şartlarını yetkili makam belirler; şartların borçlu tarafından kabulü esastır, kabul edilmezse tecil yapılmaz (2024/15 sayılı Genelgeyle değişik).
• İl müdürlüğü komisyonu (Ek-4): il müdürü, il müdür yardımcısı veya merkez müdürü, sorumlu icra memuru ve icra memuru.
• Sosyal güvenlik merkezi komisyonu (Ek-4/a): merkez müdürü, müdür yardımcısı, sorumlu icra memuru ve icra memuru.
• Komisyon kararları her yıl 1'den başlayarak numaralanır, üç nüsha düzenlenir: biri icra takip dosyasına, biri ilgili servise, biri sıra numarasıyla ayrı dosyada saklanır; numaralar karar kayıt defterinden izlenir.
• Sonuç, Ek-5 örnek yazı ve ödeme planıyla borçluya tebliğ edilir.

17.5.3 Tecili bozulanların yeni talepleri (2026/7 sayılı Genelgeyle değişik)

• Borçlunun talep yılı ile önceki iki takvim yılı içinde 48 inci madde kapsamında üç kez tecili bozulmuşsa, bozulan tecil borçları ödeninceye kadar yeni talep kabul edilmez.
• Bozulan tecile ait borçlar başvurudan önce ödenmişse o tecil bozulmuş sayılmaz.
• Tecil sürerken yapılandırma kanunlarından yararlanmak için yapılan başvuru nedeniyle sona eren tecil bozulmuş sayılmaz.
• Sayım ünite ve borçlu bazında yapılır.

Örnek 1: 08/06/2026'da başvuran şirket için 01/01/2024 – 08/06/2026 arasında bozulan teciller sayılır; üç ise talep reddedilir.

Örnek 2: Borçlu A'nın 2024, 2025 ve 2026'da birer tecili bozulmuş; A ilk tecile konu 2023 dönemi borçlarını 01/10/2026'da tamamen ödemiş ve 05/10/2026'da başvurmuştur. İlk tecil bozulmuş sayılmaz; sayı ikidir, diğer şartlar varsa talep kabul edilir.

Can alıcı nokta: “Üç bozulma” sayımında bakılan dönem, talep yılı ile önceki iki takvim yılıdır; ödenmiş bozulmuş tecil ve yapılandırma nedeniyle sona eren tecil sayılmaz.

17.5.4 Talebi uygun görülmeyen borçlular

Borçluya, Kurumca 30 güne kadar verilecek süre içinde borcunu ödemesi gerektiğini bildiren yazı tebliğ edilir. Borç bu sürede ödenirse ödendiği tarihe kadar tecil faizi alınarak tecil olunmuş sayılır; bu süre için gecikme cezası ve zammı değil, tecil faizi alınır. Ödenmezse bu süreye de gecikme cezası ve zammı uygulanır. Bu tebliğ 6183 md. 48/3 gereği yasal zorunluluktur; yapılmazsa Kurum ile borçlu arasında ihtilaf doğar.

Sınavda dikkat

• Gecikme zammı ilk taksitin ödendiği gün dâhil işler; tecil faizi ikinci taksitten itibaren alınır.
• Formül: taksit × oran × gün ÷ 36.000; ilk taksit günü hariç, faizli taksidin ödendiği gün dâhil.
• Oran indirimi eski tecillere değişiklik tarihinden itibaren yansır; artış eski ve bekleyen taleplere yansımaz.
• Tecil, ilk taksidin defaten ödendiği tarihte başlar.
• Kademeli: en fazla ilk altı taksit, eşit taksidin %50'sinden az değil; 36 ayı aşan tecilde yok.
• Yetki sırası: SGM müdürü → il müdürü → İcra Daire Başkanı → SPGM → Kurum Başkanı → Yönetim Kurulu; borç türü bazında; cari ay eklemesi yürüten ünitede.
• Komisyon kararları yıllık numaralı, üç nüsha; şartları borçlu kabul etmezse tecil yok.
• Talep yılı + önceki iki yılda üç bozulma → borç ödenene kadar ret; reddedilen talepte 30 güne kadar süre ve tecil faizi.