2024/12: 48/A tecili: şartlara uyulmaması ve tecilin bozulması

48/A tecili bir “güven” ilişkisidir: borçlu, taksitlerini ve tecil süresince doğan yeni (cari ay) primlerini düzenli öderse tecil devam eder. Genelgenin 18.10 bölümü hangi aksaklıkta tecilin bozulacağını, bozma şartı oluşsa bile tecilin nasıl geçerli sayılabileceğini, bozulmanın sonuçlarını ve bozulma hâlinde ödenenlerin nasıl mahsup edileceğini düzenler. Muaccel = vadesi gelmiş, derhâl istenebilir hâle gelmiş alacak demektir.

Aylık taksitlerin aksatılması (18.10.1)

Aşağıdaki durumlardan herhangi biri gerçekleşirse tecil bozulur:

1. Üç taksit süresinde ve tam ödenmezse → ödenmeyen üçüncü taksitin ödeme süresini takip eden gün (taksitlerin art arda olması gerekmez).
2. Ödenmeyen en fazla iki taksit, son taksitin ödeme süresine kadar ödenmezse → son taksit ödeme süresini takip eden gün.
3. Son taksit (çok zor durum derecesine göre belirlenen azami taksit değilse) ödeme süresini izleyen ay sonuna kadar ödenmezse → bu süreyi takip eden gün.
4. Son taksit, çok zor durum derecesine göre belirlenen azami taksit ise ve son ödeme süresinde ödenmezse → takip eden gün.

Tolerans: Aylık taksit tutarının %10'unu geçmemek kaydıyla 10 TL'ye kadar eksik ödemeler ihlal sayılmaz (iki şart birlikte aranır: 80 TL'lik taksitte en fazla 8 TL).

Örnekler:

• 24 ay tecil; 2025 Ocak, Şubat, Mart taksitleri ödenmedi → Mart taksitinin son ödeme süresini takip eden gün bozulur.
• 34 ay tecil; yalnız Ocak ve Şubat 2025 taksitleri ödenmedi → bu iki taksit en geç 34'üncü taksit süresine kadar ödenirse tecil bozulmaz.
• Çok zor durum derecesi 6, azami süre 36 ay, borçlu 30 ay tecil almış; 30'uncu (son) taksit süresinde ödenmedi → izleyen ay sonuna kadar da ödenmezse ertesi gün bozulur.
• Çok zor durum derecesi 9, azami süre 48 ay, borçlu 48 ay tecil almış; 48'inci taksit süresinde ödenmedi → son ödeme süresini takip eden gün bozulur (ek süre yok).

Tuzak: Son taksite tanınan “izleyen ay sonuna kadar” ek süre, borçlu azami tecil süresini kullanmışsa yoktur.

Cari ay primlerinin aksatılması (18.10.2)

Cari ay kavramı (18.10.2.1)

• Cari ay, tecil peşinatının ödendiği tarihte henüz ödeme süresi geçmemiş aylardır.
• Ünitede (icra takibi bu ünitede yürütülen diğer SGM'ler dâhil) yalnızca tecile dâhil edilen işyerlerinden kaynaklanan primler cari ay yönünden değerlendirilir.
• İdari para cezalarında cari ay kavramı yoktur; bu nedenle idari para cezaları için cari ay yönünden bozma şartı da yoktur.

Cari ay yönünden bozma şartları (18.10.2.2)

1. Bir takvim yılında üç cari aya ait borç süresinde ve tam ödenmezse → süresinde ödenmeyen üçüncü cari ayın son ödeme süresini takip eden gün.
2. Bir takvim yılında en fazla iki cari aya ait borç, ödeme planındaki tecil süresi aşılmamak kaydıyla en geç izleyen takvim yılının sonuna kadar tam ödenmezse → o takvim yılını takip eden ilk gün.

• Bozma işlemi ödenmeyen borç türü bazında yapılır.
• Birden fazla işyerinin aynı yıl ve döneme ait ödenmeyen cari ay borçları tek ihlal sayılır.

Örnek (Kırşehir): 11/12/2024'te 30 ay tecil. 2025 Mart, Nisan, Mayıs primleri ödenmezse taksitler düzenli olsa da Mayıs priminin yasal ödeme süresini takip eden gün bozulur. Yalnız 2025 Mart primi 31/12/2026'ya kadar ödenmezse 01/01/2027'de bozulur. 2025 Mart-Nisan ile 2026 Ocak-Şubat ödenmezse, hiçbir yılda üç ay olmadığından 2025 ayları için 31/12/2026 sonu ölçüdür (ödenmezse 01/01/2027'de bozulur); 2026 ayları için ise izleyen yıl sonu tecil süresini aştığından son taksit tarihi (11/05/2027) ölçüdür, ödenmezse 12/05/2027'de bozulur.

Can alıcı nokta: Üç cari ay sayımı takvim yılı bazındadır; farklı yıllardaki ikişer ay toplanıp üç sayılmaz. Ancak izleyen yıl sonu süresi tecil süresini aşamaz.

5510 sayılı Kanunun 88 inci maddesi gereği yeni borç birikmemesi için, tecil süresinde tahakkuk eden aynı mahiyetteki cari ay primleri ödenmezse tecil süresinin bitmesi beklenmeden bu primlerin tahsili için icra takibine başlanır.

Cari ay primlerinin ayrıca 48/A ile tecili

Cari ay primleri Genelgenin 18.1.3.2 bölümüne göre 48/A kapsamında tecil edilirse, bu (sonraki) tecil bozulmadığı sürece söz konusu cari ay borçları ilk 48/A tecili açısından dikkate alınmaz. Sonraki tecil bozulursa ve ilk tecil için de bozma şartı oluşmuşsa ilk tecil de bozulur.

Örnek: 13/12/2024'te 36 ay tecil; 2025/06-07 primleri ödenmemiş ve 48/A ile ayrıca tecil edilmiş. Sonraki tecil 12/06/2026'da taksitlerden bozulmuş, ödenen taksitlerle 2025/06 tahsil edilmiş. 2025/07 ilk tecil açısından cari aydır; 31/12/2026'ya kadar ödenirse ilk tecil bozulmaz. Sonraki tecil 31/12/2026'dan sonra bozulursa ilk tecil de bozulur.

Tecilin geçerli sayılması (18.10.3)

• Bozma şartının oluştuğu (alacağın muaccel olduğu) tarihten itibaren 30 gün içinde yazılı talep + bu sürede ödenmeyen taksitlerin tecil faiziyle ve/veya cari ay primlerinin tamamının (gecikme cezası ve zammıyla) ödenmesi → tecil geçerli sayılır.
• Bu haktan toplamda en fazla iki kez yararlanılır; “taksit için iki, cari ay için iki” şeklinde ayrı sayılmaz.
• Taksit ve cari ay yönünden bozma şartı aynı 30 günlük süre içinde oluşmuşsa yalnızca biri yönünden oluşmuş sayılır; ikinci hak korunur.
• Bozma şartı hangi yükümlülükten (taksit veya cari ay) doğmuşsa, geçerli sayılma için o yükümlülük yönünden tahsilat yeterlidir. Diğer yükümlülükteki ödenmemiş tutarın tahsil edilmiş olması, o yönden ihlal olmadığı anlamına gelmez.

Örnekler:

• Taksitlerin son günü ay sonu; 2025 Nisan-Mayıs-Haziran taksitleri ödenmedi → 1 Temmuz 2025'te bozma şartı oluşur; 30 gün içinde yazılı başvuru ve taksitlerin tecil faiziyle ödenmesiyle geçerli sayılır.
• Nisan taksiti Mayıs'ta (geç), Mayıs taksiti eksik, Haziran hiç ödenmedi → geç ve eksik ödeme de “süresinde ve tam” şartının ihlalidir; 1 Temmuz'da şart oluşur.
• Mayıs cari ayı 21 Temmuz'da (geç) ödendi, Ağustos ve Eylül ödenmedi → 1 Kasım 2025'te şart oluşur; primler gecikme cezası ve zammıyla ödenir.
• Üç taksit ve üç cari ay aynı 30 gün içinde ihlal edildi; borçlu 10 gün sonra başvurup hepsini ödedi → hak bir kez kullanılmış sayılır, bir hakkı daha kalır.
• Önce taksitten, sonra cari aydan iki hakkını da kullanan borçlunun tecilinde yeniden bozma şartı oluşursa tecil 30 gün beklenmeksizin bozulur.

Sık karıştırılır: Geçerli sayılmada taksitler tecil faiziyle, cari ay primleri gecikme cezası ve gecikme zammıyla ödenir.

Tecilin bozulması (18.10.4)

30 gün içinde yazılı başvuru yapılmaması ya da başvuru yapılmasına rağmen ödenmeyen tüm taksitlerin tecil faiziyle ve/veya cari ay primlerinin tamamının bu sürede ödenmemesi hâlinde tecil bozulur. Ödeme yapıp başvurmayan da, başvurup ödemeyen de hakkını kaybeder.

• Borçlu 30 gün içinde hiç başvurmadı → bozulur.
• Borçlu 21'inci gün ödeme yaptı ama 30 günün sonuna kadar (son gün dâhil) yazılı başvuru yapmadı → bozulur.
• Muacceliyet 1 Temmuz 2025; borçlu 17 Temmuz'da başvurdu ama süre sonuna kadar ödemedi → 31 Temmuz 2025 itibarıyla bozulur.

Beş yıllık yasak

Şartlara uyulmadığı için tecil bozulursa, tecil talep tarihinden itibaren 5 yıl geçmedikçe hangi borç türünden olursa olsun 48/A'dan yararlanılamaz. Yasak, tecilin yapıldığı her ünite itibarıyla ayrı ayrı uygulanır (Bayburt'ta bozulan tecil yalnız Bayburt İl Müdürlüğüne yapılacak talepleri engeller).

Geçerli sayılmaksızın bozulma hâlleri

• Satışa muvafakat verilen malın bedelinden Kuruma ödenecek tutar satışı takip eden 10 gün içinde ödenmezse: hüsnüniyet ihlali → alacak muaccel, tecil geçerli sayılmaksızın bozulur ve 5 yıl yasağı uygulanır.
• Değerini kaybeden teminat veya mahcuz mal, tebliğden itibaren 30 gün içinde tamamlanmaz ya da yerine başkası gösterilmezse: alacak muaccel, tecil geçerli sayılmaksızın bozulur; ancak 5 yıl yasağı uygulanmaz.

Bozulan tecillerde ayrıca Genelgenin 17.8.3 bölümüne göre işlem yapılır.

Sınavda çok sorulur: Muvafakat bedelinin ödenmemesi → 5 yıl yasağı var; teminat değer kaybının tamamlanmaması → 5 yıl yasağı yok. İkisinde de geçerli sayılma imkânı yoktur.

Tecilin bozulması hâlinde mahsup işlemleri (18.10.5)

1. Tecil tarihine kadar Yİ-ÜFE aylık değişim oranlarıyla hesaplanan tutar iptal edilir; gecikme cezası ve gecikme zammı 5510 sayılı Kanunun 89 uncu maddesine göre yeniden hesaplanır.
2. Ödenen taksitler (tecil faizi hariç) borca mahsup edilir.
3. Tahsil edilen tecil faizlerinin, tecil edilen toplam borç içindeki gecikme cezası ve gecikme zammına isabet eden bölümü Kuruma irat kaydedilir; kalan tutar gecikme zammına mahsup edilir.

Dikkat: Tecil bozulunca borçlunun Yİ-ÜFE avantajı kaybolur; borç, sanki hiç tecil edilmemiş gibi 5510 md. 89 oranlarıyla yeniden hesaplanır.

Sınavda dikkat

• Üç taksitin ödenmemesi (art arda olması gerekmez) → üçüncüsünün süresini takip eden gün bozulur.
• En fazla iki ödenmemiş taksit son taksit süresine kadar ödenebilir.
• Son taksit: azami süre kullanılmamışsa izleyen ay sonuna kadar ek süre; azami süre kullanılmışsa ek süre yok.
• %10'u geçmemek kaydıyla 10 TL'ye kadar eksik ödeme ihlal değildir.
• Cari ay: bir takvim yılında üç ay → üçüncüsünün süresini takip eden gün; iki aya kadar → izleyen takvim yılı sonu (tecil süresini aşmamak üzere).
• İdari para cezalarında cari ay bozma şartı yoktur; birden çok işyerinin aynı dönem borcu tek ihlaldir.
• Geçerli sayılma: 30 gün, yazılı talep + ödeme; toplamda en fazla iki kez.
• 5 yıl yasağı tecil talep tarihinden başlar ve ünite bazındadır.