5510 sayılı kanunun ek-9 uncu maddesinin kapsamı

Ek 9 uncu madde (Genelge 7/1/1)

5510 sayılı Kanunun 1/4/2015'te yürürlüğe giren ek 9 uncu maddesiyle ev hizmetlerinde çalışanlar ikiye ayrılmıştır:

• Bir veya birden fazla gerçek kişi yanında çalışan ve çalıştığı kişi yanında ay içinde çalışma saatine göre hesaplanan gün sayısı 10 gün ve daha fazla olanlar: haklarında 4/1-(a) sigortalılarına ilişkin hükümler uygulanır.
• Aynı kişi yanında ayda 10 günden az çalışanlar: çalıştıranlarca yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi ödenir; bunları çalıştıranlar işveren sayılmaz. Bu kişiler isterlerse ayrıca uzun vadeli kollar ve GSS primi ödeyebilir ve ödedikleri süre 4/1-(a) sigortalılığı sayılır.

Kanunun güncel metnine göre konut kapıcılığı işyerlerinde çalışanlar da ek 9 uncu madde kapsamında 4/1-(a) hükümlerine tabidir.

Ev hizmeti ve ev kavramı

Ev hizmeti: Ev içinde yaşayanlarca yapılabilecek temizlik, ütü, yemek, çamaşır, bulaşık, alışveriş ve bahçe işleri ile çocuk, yaşlı veya özel bakıma muhtaç kişilerin bakım işlerinin ev halkı dışındaki kişilerce yapılmasıdır. Ev: Aile bağı aranmaksızın bireylerin yaşadığı yapı ile garaj, depo, bahçe gibi bölüm ve eklentileridir.

• Bakım işinin bakıcının kendi evinde veya hastanede yapılması halinde bu yerler evin bölüm ve eklentisi sayılır.
• Ev halkını alışverişe, gezmeye götüren ve boş zamanını evin eklentilerinde geçiren şoförlük de ev hizmetidir.

Sigortalı sayılmayan hısımlar

Kanunun 6/1-(b) bendine göre aynı konutta birlikte yaşayan üçüncü derece dahil hısımlar arasında, dışarıdan kimse katılmadan konutta yapılan işlerde çalışanlar sigortalı sayılmaz. Bu nedenle aynı evde oturan üçüncü dereceye kadar hısımın yaptığı ev hizmeti ek 9 kapsamında değildir. Ancak hısım dışından olup işe alınan ve aynı evde yaşayan kişi sigortalıdır.

• Tespit önce Kimlik Paylaşım Sistemi (KPS) ile, ihbar ve şikayette denetim elemanlarınca yapılır. Program eş, çocuk, ana ve babayı otomatik kontrol eder; diğer hısımlar ünitece KPS'den sorgulanır.
• Aynı konutta yaşayan kardeşin bildirimi iptal edilir; aynı konutta yaşamayan teyzenin bildirimi geçerlidir.

Kimler yararlanamaz?

Ek 9'dan yalnızca evinde sigortalı çalıştıran gerçek kişiler yararlanır; tüzel kişilerin talepleri kabul edilmez. Ev hizmeti niteliğindeki işlerin ticari kazanç amacıyla yapılması da kapsam dışıdır (ör. adi şirketle ev/büro temizliği yaptıran işveren). Çalışanlar Entegre Tescil (4/a) programındaki “Ev Hizmetlerinde Çalışanlar” menüsünden takip edilir.

Sınavda dikkat

• Ayrım ölçütü: aynı kişi yanında aylık çalışma gün sayısının 10'dan az veya 10 ve fazla olması.
• Hastanede hasta bakımı da ev hizmeti sayılır.
• Aynı evde yaşamayan hısım ev hizmeti sigortalısı olabilir.