Borçlanılan Hizmetlerle Malullük ve Ölüm Aylığına Hak Kazanılması

Hizmet birleştirme ve borçlanma (10/7/0)

Geçici 2 nci madde gereğince 2008 Ekim'den önce sigortalı olup sonra aylık talep edenlerden birden fazla kuruma veya statüye tabi olanlar hakkında mülga 2829 sayılı Kanun uygulanmaya devam eder. 2829'un 4 üncü maddesine göre hizmetler, aynı tarihlere rastlamamak kaydıyla aylığa hak kazanıldığında birleştirilir; toplam aylığa yetmiyorsa müstakilen değerlendirilir.

• Birleştirilen hizmetler ve borçlanılan sürelerle son statüye göre ölüm aylığı bağlanamıyorsa hizmetler ayrıştırılır ve borçlanma iptal edilir; ancak önceki statüye göre borçlanacak sürelerle aylığa hak kazanılıyorsa o statüye göre borçlandırılır.
• Örnek: 506'ya tabi 950 gün ve 1479'a tabi 239 gün hizmeti olan sigortalının hak sahipleri 600 gün askerlik borçlanmak istemiş, (4/b)'ye göre aylık bağlanamadığından hizmetler müstakilen değerlendirilmiş ve borçlanma yapılmadan (4/a) hizmeti üzerinden aylık bağlanmıştır. 506 hizmeti 1250 gün olsaydı, ölüm aylığına yetecek 311 gün askerlik (4/b) statüsünde borçlandırılıp (4/b)'den aylık bağlanacaktı.

Aylık bağlandıktan sonra tespit edilen eksik hizmet (10/7/1)

SSİY'nin geçici 35 inci maddesi, 5/12/2017'den önce aylık bağlanan ve prim günü şartının sigortalının kasıt veya kusuru dışında eksik kaldığı sonradan anlaşılanların eksiklerinin tamamlatılmasını düzenler:

• (a) Borçlanma: 5510 veya 3201'e göre borçlanılacak süresi olanlara eksik süre kadar borçlanma yaptırılır; borç talep tarihindeki alt sınırın %32'si (1/8/2019'dan sonra 3201 borçlanmalarında %45'i) üzerinden hesaplanır, süreler yalnız gün sayısı olarak değerlendirilir.
• (b) Hizmet verme: Borçlanacak süresi olmayan veya yetmeyenlerden, tahsis talebi ile yersiz ödeme tespiti arasında 4 üncü madde kapsamında sigortalılığı (örneğin SGDP'li çalışma, 6/n kapsamındaki (4/b) faaliyeti) olanlara eksik tamamlanana kadar hizmet verilir.
• (c) Sigortalılığı sürdürme: İsteğe bağlı, 2925, ek 5 veya ek 9 sigortalılığı aylık nedeniyle bitenlerin bu sigortalılıkları eksik tamamlanana kadar devam ettirilir.
• Önce borçlanma, yetmezse hizmet kazandırma yolu uygulanır. Eksikliğin ölçüsü, ilk bağlanan gün toplamı değil, aylığa hak kazanma için aranan gün sayısıdır.
• Eksiklik sigortalının kastı veya kusurundan (örn. sahte sigortalılık) kaynaklanıyorsa geçici 35 uygulanmaz.
• Borçlar önce birikmiş aylıklardan mahsup edilir, kalan aylıklardan kesilir (Kanun md. 96/1-b) veya bankaya ödenebilir; tahsilat beklenmeden hizmet kaydı oluşturulur.

Sınavda dikkat

• 2829: hizmetler aylığa yeterse birleşir, yetmezse müstakil.
• Geçici 35: kusursuz eksiklik; önce borçlanma, sonra hizmet kazandırma.
• Sahte sigortalılıkta tamamlama yok.