Günlük kazanç sınırları ve prime esas kazancın üst sınırını aşan primlerin iade işlemleri 1-günlük kazanç sınırları

Günlük kazanç sınırları (Genelge 2/1/0)

İşveren ve sigortalının ödeyeceği primler, 5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesinde belirlenen prime esas günlük kazanç sınırlarına göre hesaplanır.

• Alt sınır: sigortalıların yaşlarına uygun asgari ücretin otuzda biri.
• Üst sınır: 16 yaşından büyük sigortalıların günlük kazanç alt sınırının belirli bir katı. Genelge bu katı 1/1/2017'den sonrası için 7,5 olarak açıklamaktadır; ancak Kanunun 82 nci maddesinin güncel metninde üst sınır alt sınırın 9 katıdır. Güncel uygulamada Kanun esas alınır.
• Sözleşmesiz ülkelere götürülen Türk işçileri: üst sınır alt sınırın 3 katıdır (1/10/2014'ten itibaren). Bunların prime esas kazancı, İŞKUR'ca onaylanan Yurt Dışı Hizmet Akdindeki aylık ücrettir; alt sınır ile 3 kat üst sınır arasında kalmalıdır.
• 1/10/2008 öncesine ait işlemlerde 506 sayılı Kanunun mülga 78 inci maddesi uygulanır.

Günlük kazancı alt sınırın altında olanlar ile ücretsiz çalışanların kazançları alt sınır üzerinden, üst sınırı aşanların kazançları üst sınır üzerinden hesaplanır. Kazanç ile alt sınır arasındaki farka ait primlerin ve ücretsiz çalışanların primlerinin tamamını işveren öder. Örneğin işverenin işyerinde ücretsiz çalışan 18 yaşından büyük çocuğu sigortalıdır ve primlerinin tümü işverence ödenir.

Üst sınırı aşan primlerin iadesi (2/1/2)

Kanunun 82 nci maddesinin dördüncü fıkrasına göre sigortalının 53 üncü maddeye göre aynı sigortalılık haline tabi olacak şekilde birden fazla işte çalışması nedeniyle ödenen primler toplamı üst sınır üzerinden hesaplanan miktarı aşarsa, aşan kısım sigortalının talebi üzerine, en geç talep tarihini takip eden ay içinde hissesi oranında ve defaten geri ödenir. Geri verilen primler için gecikme cezası, gecikme zammı ve faiz ödenmez.

• e-Bildirge tek işyerinde üst sınırın üzerinde bildirime izin vermez; aşım, kısmi süreli çalışma veya aynı ayda birden fazla işyerinde çalışma nedeniyle oluşur.
• Birden fazla işyerinde prim gün sayısı toplamı 30'u aşsa da ay 30 gün kabul edilir.
• İşveren hissesi iade edilmez. Sigortalıya tavanı aşan kazancın %14'ü (%9 MYÖ + %5 GSS sigortalı hissesi) ile %1 işsizlik sigortası primi, yani toplam %15'i iade edilir.
• Sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlara tavanı aşan kazancın %7,5'i iade edilir.
• İşyerleri farklı ünitelerdeyse başvuru yapılan ünite işlemi yürütür; farklı illerdeyse aynı aydaki hizmetlerin doğruluğu denetim elemanlarınca incelenir ve mükerrer iadeyi önlemek için diğer illerle yazışılır.

Sınavda dikkat

• İade re'sen değil, sigortalının talebi üzerine yapılır.
• İade yalnızca sigortalı hissesini kapsar; faiz ödenmez.
• Ücretsiz çalışan sigortalının primlerinin tamamı işverene aittir.
• Üst sınırın katı konusunda genelge ile Kanunun güncel metni farklıdır; Kanun esas alınır.