İsteğe Bağlı Sigortalılığın Zorunlu Sigortalılıkla Çakışması

Genel ilke

İsteğe bağlı sigorta, zorunlu sigortalılığın bulunmadığı dönemler için uzun vadeli kollar ve GSS'ye prim ödeme imkânıdır. Bu nedenle 4 üncü maddeye göre zorunlu sigortalılık ile isteğe bağlı sigortalılık aynı döneme düşerse zorunlu sigortalılık esas alınır. Kanunun 51 inci maddesine göre zorunlu sigortalılıkla çakışan isteğe bağlı prim ödenen süreler iptal edilir ve primler iade edilir. Tek istisna, ayda 30 günden az çalışanların eksik günlerini isteğe bağlı primle tamamlamasıdır.

Başlangıç tarihindeki çakışma (7/3/1)

• Ay içinde 30 günden az (veya saat esasına göre hesaplanan gün sayısı 30'dan az) çalışıp kalan günlerini isteğe bağlı primle tamamlamak isteyenler hariç, başvuru sırasında yapılan sorgulamada zorunlu sigortalı olduğu tespit edilenlerin isteğe bağlı sigortalılık talebi reddedilir. Örnek: 28/8/2010'da başvuran ve isteğe bağlılığın başlayacağı 29/8/2010'da zorunlu sigortalı olan kişinin talebi reddedilir.
• Başlangıç tarihinde zorunlu çalışmasının bulunduğu sonradan tespit edilirse, isteğe bağlı sigortalılık zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihi izleyen günden başlatılır. Örnek: 15/1/2010'da başlatılan isteğe bağlılık, (4/a) çalışması 4/3/2010'a kadar sürmüşse 5/3/2010'dan başlatılır.

Devam ederken ortaya çıkan çakışma (7/3/2)

• İsteğe bağlı sigortalılık sürerken 4 üncü maddeye göre çalışma tespit edilirse, çakışan isteğe bağlı süreler iptal edilir ve isteğe bağlı sigortalılık zorunlu sigortalılığın başladığı tarihten bir gün önce sona erdirilir. İptal edilen sürelere ait primler talep halinde iade edilir veya doğacak borçlara mahsup edilir.
• Zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihten itibaren 12 ay içinde isteğe bağlı prim ödemesi olanların isteğe bağlı sigortalılığı, zorunlu sigortalılığın bittiği tarihten bir gün sonra kendiliğinden yeniden başlatılır.
• 12 ay içinde prim ödemeyenlerin isteğe bağlı sigortalılığı yeniden başlatılmaz; tekrar isteğe bağlı sigortalı olmak için yazılı talep gerekir.
• Örnek: 23/1/2009'da başlayan isteğe bağlı sigortalının 13/3/2009-24/8/2009 arasında (4/a) çalışması varsa isteğe bağlılık 12/3/2009'da biter; 12 ay içinde prim ödediyse 25/8/2009'dan yeniden başlar.

Sınavda dikkat

• Zorunlu sigortalılık her zaman önceliklidir; çakışan isteğe bağlı süre iptal edilir.
• Başvuruda zorunlu sigortalı olan reddedilir; sonradan tespit edilirse başlangıç ertelenir.
• Kendiliğinden yeniden başlama için ölçü: zorunlu sigortalılık bitiminden itibaren 12 ay içinde prim ödenmesi.