İsteğe Bağlı Sigortalılık Şartları ve Sigortalı Sayılanlar

İsteğe bağlı sigortanın şartları (7/1/1)

Kanunun 50 nci maddesine göre isteğe bağlı sigorta, uzun vadeli sigorta kolları ve genel sağlık sigortasına isteğe bağlı prim ödenmesini sağlar. Şartlar:

• Türkiye'de ikamet etmek (1/10/2008'den sonra). İkamet adresi olarak Kimlik Paylaşım Sistemindeki adres esas alınır. Türkiye'de ikamet ederken sözleşmesiz ülkelere giden Türk vatandaşları, gitmeden önce Türkiye'de ikamet ettikleri tespit edilirse isteğe bağlı sigortalı olabilir. Sözleşmesiz ülkelere götürülen Türk işçileri (5/g) ile sözleşmeler gereği hakkı olanlar (Fransa, İngiltere, İsveç, İsviçre) için ikamet şartı aranmaz.
• 18 yaşını doldurmuş olmak: müracaat tarihinden doğum tarihi çıkarılarak belirlenir.
• Zorunlu sigortalı olmamak ya da (4/a) kapsamında ay içinde 30 günden az veya tam gün çalışmamak; eksik günler isteğe bağlı primle 30'a tamamlanabilir.
• Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık almamak: sürekli iş göremezlik geliri veya ölüm geliri/aylığı alanlar isteğe bağlı sigortalı olabilir.
• Kuruma başvurmak: ilk başvuru e-Devlet veya “İsteğe Bağlı Sigorta Giriş Bildirgesi” ile, tekrar başvuru dilekçeyle yapılır. İmzasız dilekçeler kabul edilmez. Ceza infaz kurumundakilerin başvurusunu mahkemece atanan vasi yapar. Yabancılardan Türkiye'de yerleşik olma belgesi istenir. Kısmi çalışanlar ay içindeki zorunlu gün sayısını beyan eder.

2008 Ekim'den sonra isteğe bağlı sigortalı olabilecekler (7/1/2)

• Zorunlu sigortalı olmayanlar veya ayda 30 günden az çalışanlar,
• 193 sayılı Kanunun 9/6 bendindeki işleri yapan ev hizmeti/el emeği kadınlar,
• 5 inci madde kapsamındaki hükümlü ve tutuklular, çırak ve stajyerler, İŞKUR kursiyerleri, yurt dışına götürülen işçiler,
• Kamu idarelerinde iş sözleşmesi askıda olanlar, işsizlik ödeneği alanlar, grev, ücretsiz izin veya mevsim sonu nedeniyle sözleşmesi askıda olanlar,
• Harp ve vazife malulleri (talep halinde).

2008 Ekim'den önce sigortalı olanlar (7/1/3)

506, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre isteğe bağlı prim ödeyenler yazılı talep aranmaksızın ve ikamet şartı aranmaksızın devam eder. 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığı sürenler aynı zamanda isteğe bağlı sigortalı olamaz.

Primlerin değerlendirilmesi (7/1/4, 7/1/5)

(4/b) zorunlu sigortalılığı bittikten sonra talepsiz prim ödemeye devam edenler talep ederlerse sigortalılıkları sona erme tarihini izleyen günden isteğe bağlı sayılır; primlerin karşıladığı süreler isteğe bağlı sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. Not: Genelge prim oranı içermese de Kanunun 52 nci maddesinin güncel metnine göre isteğe bağlı prim oranı %33'tür (%21 MYÖ, %12 GSS).

Sınavda dikkat

• Dört şart: ikamet, 18 yaş, zorunlu sigortalı olmamak (veya 30 günden az), kendi sigortalılığından aylık almamak + başvuru.
• Gelir alanlar ve ölüm aylığı alanlar isteğe bağlı olabilir; yaşlılık/malullük aylığı alan olamaz.
• 2925'e tabi tarım sigortalısı isteğe bağlı olamaz.