İsteğe Bağlı Sigortalılık Sürelerinin Değerlendirilmesi

1/10/2008 öncesi isteğe bağlı süreler (7/6/1)

1/10/2008'den önce ödenen isteğe bağlı primler, tabi olunan eski kanuna göre 5510'daki karşılık statüde hizmet sayılır:

• 506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesi → (4/a),
• 1479 sayılı Kanunun mülga 79 uncu maddesi → (4/b),
• 2926 sayılı Kanunun mülga 60 ıncı maddesi → (4/b-4),
• 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci ve geçici 218 inci maddeleri (isteğe bağlı iştirakçilik) → (4/c).

1/10/2008 sonrası statü (7/6/2)

• Kural: Kanunun 51 inci maddesi gereğince 1/10/2008'den sonra isteğe bağlı prim ödenen süreler, malullük, yaşlılık, ölüm ve GSS hükümlerinin uygulanmasında (4/b) sigortalılık süresi sayılır.
• İstisna 1: Sözleşmesiz ülkelere götürülen Türk işçilerinin (5/g) isteğe bağlı süreleri 1/10/2008'den itibaren (4/a) sayılır (6111 sayılı Kanun).
• İstisna 2: Ayda 30 günden az çalışıp kalan günleri tamamlayanların isteğe bağlı süreleri 25/2/2011'den itibaren (4/a) sayılır.

Kamu idaresinde iş sözleşmesi askıda olanlar (7/6/3)

6111 sayılı Kanunla 88 inci maddeye eklenen hüküm gereğince kamu işyerinde iş sözleşmesi askıda olan sigortalı (4/a), (4/b) kapsamında çalışır veya isteğe bağlı sigortalı olursa, o sürelerle sınırlı olarak kamu idaresinden GSS primi alınmaz. Bu kişilerin isteğe bağlı süreleri (4/b) sayılır.

Zorunlu sigortalılık bittikten sonra (7/6/4)

• 30 günden eksik süreler için (4/a) kapsamında isteğe bağlı prim ödeyenin zorunlu sigortalılığı biterse, (4/a) kapsamındaki isteğe bağlılığı zorunlu sigortalılığın bittiği tarihte sona erer; izleyen günden itibaren yazılı talep aranmaksızın (4/b) kapsamında isteğe bağlı sigortalılık devam ettirilir.
• Bu dönemde (4/a) kapsamında ödenmiş kısmi primler (4/b) sürelerinin borcuna sayılır; oluşan farklar tebliğ edilerek gecikme cezası ve zammıyla tahsil edilir. Ödenmeyen süreler için 52 nci maddedeki 12 ay kuralı işler.
• İsteğe bağlı sigortalılık, yazılı talep olmadıkça veya 53 üncü madde uyarınca zorunlu çalışma başlamadıkça sona erdirilmez.
• Ek 5 sigortalısı kısmi (4/a) çalışmaya geçmişse, kısmi çalışma bitince ek 5 sigortalılığı izleyen günden yeniden başlar; (4/b) isteğe bağlı primleri ek 5 borcuna mahsup edilir.

Sınavda dikkat

• 506 → 4/a; 1479 → 4/b; 2926 → 4/b-4; 5434 → 4/c.
• 1/10/2008 sonrası genel kural (4/b); istisnalar 5/g işçileri ve 30 günden az çalışanlar.
• Kısmi zorunlu çalışma bitince isteğe bağlılık talepsiz (4/b)'ye döner.