Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olanlar yönünden primlerin ödenme süreleri ve usulleri

Prim ödeme yükümlüleri ve süreler (Genelge 4/1/1)

5510 sayılı Kanunun 87 nci maddesine göre 4/1-(a) sigortalıları için işverenler; hükümlü ve tutuklular için Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş Yurtları Kurumu; aday çırak, çırak ve meslekî eğitim gören öğrenciler için Milli Eğitim Bakanlığı veya okullar; bursiyerler için projeyi yürüten kurum; yükseköğrenim stajyerleri için yükseköğretim kurumu prim ödeme yükümlüsüdür.

• Ayın 1–30'u arası ücret alanların primi en geç belgenin ilişkin olduğu ayı izleyen ayın son günü,
• Ayın 15'i–izleyen ayın 14'ü arası ücret alanların primi en geç dönemi izleyen takvim ayının 14'üne kadar ödenir.
• Son gün resmi tatile rastlarsa izleyen ilk iş günü ödenebilir. Mali tatile denk gelen süreler 5604 sayılı Kanuna göre mali tatilin bitiminden itibaren 7 gün uzar.
• TİS, Yüksek Hakem Kurulu, işe iade, idare mahkemesi, arabuluculuk kararları ve iş kaybı tazminatı gibi hallerde primler ilgili tarihi izleyen ay/dönemin sonuna kadar ödenirse süresinde ödenmiş sayılır.
• Libya'da daimi işçi çalıştıran işverenler primleri ilgili ayı takip eden üç ay içinde öder.

KDV iade alacağından mahsup (4/1/2)

Kanunun 88 inci maddesine göre prim borçları KDV iade alacağından mahsup yoluyla da ödenebilir; KDV iade hakkı sahibi, mal/hizmet aldığı veya ortaklık ilişkisi bulunan işverenlerin borçları için de mahsup isteyebilir. İşveren Uygulama Tebliğine göre 21/8/2013'ten itibaren mahsup halinde son ödeme süresi vadeyi takip eden yirminci gündür. Mahsup borcun tamamını karşılamazsa karşılanan kısım süresinde ödenmiş sayılır; kalan kısma vadeden itibaren gecikme cezası ve zammı uygulanır. Bu 20 gün içinde ihale için borcu yoktur yazısı ancak vergi dairesinin ıslak imzalı yazısı ve taahhütnameyle verilebilir. Fazla gelen tutar önce Kuruma, sonra Maliyeye olan borçlara mahsup edilir.

Halefiyet ve tahsil (4/1/4)

İşyeri aktif veya pasifiyle devralınır, intikal eder, katılır veya birleşirse yeni işveren eski işverenin prim ve ferî borçlarından müştereken ve müteselsilen sorumludur; aykırı sözleşmeler Kuruma karşı geçersizdir. Sigortalı çalıştırılmayan dönemde devralınsa da sorumluluk doğar. Tahsilde 6183 sayılı Kanunun 51, 102 ve 106 ncı maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır; uyuşmazlıklarda Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Fiilen ödenmeyen primler gelir ve kurumlar vergisinde gider yazılamaz.

Gecikme cezası ve zammı (4/1/5)

Süresinde ve tam ödenmeyen alacaklara sürenin bittiği tarihten itibaren ilk üç ay için her ay gecikme cezası uygulanır (oranı Kanunda belirtilmiş olup Cumhurbaşkanınca değiştirilebilir). Ayrıca borç ödeninceye kadar her ay için bir önceki aya ait DİBS aylık ortalama faizi bileşik uygulanarak gecikme zammı hesaplanır; ödeme ayı için zam günlük hesaplanır. Dava ve icra takibi açılmış olsa bile ceza ve zam tahsil edilir. İdari para cezası tebliğden itibaren 15 gün içinde ödenmezse 16. günden itibaren ceza ve zam işler. Son gün tatile rastlar ve borç o ilk iş günü de ödenmezse, ceza ve zam vadenin bittiği günü izleyen günden başlar.

Prim iadesi (4/1/6)

Yanlış veya yersiz alınan primler alındıkları tarihten on yıl geçmemişse, yazılı talep üzerine hisseleri oranında kanuni faiziyle iade edilir; faiz yatırıldığı tarihi izleyen aybaşından iade ayının başına kadar işler. 1/10/2008 sonrası tahsilatta hem sigortalı hem işveren hissesine faiz ödenir. Çakışan hizmetler nedeniyle iptal edilen (a) bendi primleri ve belge türü değişikliğinden doğan farklar yersiz prim sayılmaz; faizsiz iade edilir. Yersiz idari para cezaları da 10 yıl içinde talep edilirse iade edilir; faiz ancak mahkeme ilamında hükmedilmişse ödenir.

Sınavda dikkat

• Prim iadesi talep olmadan yapılmaz.
• Gecikme cezası yalnız ilk üç ay; gecikme zammı ödeme gününe kadar işler.