Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (a) Bendi Kapsamında Çalışan Yabancı Uyrukluların Sigortalılığı

Genel kural (5/1/1)

Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi gereğince hizmet akdiyle çalışan yabancı uyruklular (4/a) kapsamında sigortalıdır. 6552 sayılı Kanunla 11/9/2014'ten itibaren yabancı ülkede kurulu bir kuruluş tarafından Türkiye'ye üç ayı geçmemek üzere bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyenler sigortalı sayılmaz. Yabancıların çalışmaya başlamadan önce (4817, bugün 6735 sayılı Kanun) çalışma izni alması gerekir.

Geçici koruma (5/1/2.1)

Geçici koruma sağlanan yabancılar çalışma izni olmadan çalışamaz; kayıt tarihinden altı ay sonra izin için başvurabilir. Mevsimlik tarım ve hayvancılık işleri izin muafiyetindedir; valilikten muafiyet alanlar ek 5 kapsamında çalışabilir. İzinsiz çalıştırıldığı tespit edilenin sigortalılığı yine sağlanır ve durum Bakanlığa bildirilir.

İşe giriş bildirgesinin süresi (5/1/2.2)

Çalışma izni alan yabancının ikamet izni süreçleri nedeniyle işveren, izin başlangıcından (izin belgesinin tebliğ tarihi farklıysa tebliğden) itibaren 45 gün içinde bildirge verirse süresinde vermiş sayılır; işe giriş tarihinin izin tarihiyle aynı olması aranmaz.

Sigorta kolları (5/1/3)

6/8/2003'ten önce yabancılara kısa vadeli kollar, istek halinde uzun vade uygulanırdı; 4958 sayılı Kanunla 6/8/2003'ten itibaren isteklerine bakılmaksızın tüm sigorta kolları uygulanmaktadır. Sözleşmeli ülkelerden gelenlere sözleşmenin yürürlük tarihinden itibaren tüm kollar uygulanır.

Sözleşmesiz ülkelerden gelenler (5/1/4)

Sözleşme imzalanmamış ülkede sigortalı veya emekli olup üç aydan fazla çalışmaya gelenler, çalışmaya başladıkları üçüncü ayın son gününü izleyen günden itibaren sigortalı sayılır; işverenleri uzun vade, kısa vade ve GSS primi öder. Ülkesindeki sigortalılık belgesi kendi ülke kurumundan alınıp Türkiye'deki temsilcilikçe onaylanmalıdır.

Sözleşmeli ülkelerden gelenler (5/1/5)

Temel kural çalışılan ülkenin mevzuatına tabi olmaktır; ancak geçici görevle gönderilenler, sözleşmede öngörülen süre (ve onaylanan uzatma) boyunca formülerle belgelerse Türkiye'de sigortalı sayılmaz, bu süre bitince (4/a) sigortalısı olur.

Diğer gruplar

• Elçilikler (5/1/6): Gönderen veya üçüncü devlette sigortalılığını belgeleyemeyenler ve Türkiye'de ikamet eden Türk çalışanlar 1/10/2008'den itibaren (4/a) kapsamındadır.
• İzinle vatandaşlıktan çıkanlar (5/1/7): “Mavi Kart”lılar sosyal güvenlikte Türk vatandaşı gibidir; çalışma izni istenmez, bildirim kâğıtla yapılır.
• Mülteciler (5/1/9): Mülteci ve ikincil koruma statüsündekilere Kanun Türk vatandaşları gibi uygulanır; kimlik belgeleri çalışma izni yerine geçer (mülteciye üç, ikincil korumaya bir yıllık belge).

Sınavda dikkat

• Sözleşmesiz ülkeden üç aya kadar gelen sigortalı sayılmaz; fazlası üçüncü ay sonrasından sigortalıdır.
• Yabancı işe giriş bildirgesinde süre 45 gün.
• Mavi Kartlı ve mülteciden çalışma izni aranmaz.