Kanunun üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılar yönünden prime esasların kazançların belirlenmesinde diğer hususlar

İşverenlere karşı açılan alacak davaları (Genelge 2/3/1)

Kurumun taraf olduğu hizmet tespit davalarında karara bağlanan süreler hizmet olarak işlenir. İşverene karşı açılan alacak davalarında ise:

• Dava dönemi için sigortalılık bildirimi yoksa: karar verilen alacak için işverenden belge istenmez, belge resen de düzenlenmez; ancak alacak kararı çalışma ilişkisine karine oluşturduğundan konu denetim elemanlarına havale edilir ve rapora göre işlem yapılır.
• Bildirim varsa: ücret alacakları dönemi belliyse ilgili aylara, belli değilse mahkemeden bilgi alınarak; temin edilemezse dava dönemindeki son bildirim ayına mal edilir. Ücret dışı alacaklar hizmet akdi devam ediyorsa ödendiği aya, akit askıdaysa veya sona ermişse prime esas kazancın tabi olduğu son aya mal edilir. Ücret ve ücret dışı alacak ayrıştırılmamışsa mahkemeden ayrıştırma istenir; gelmezse toplam tutar son bildirim ayına mal edilir.
• Eksik bildirimi tespit edilen sigortalılar için belgelerin bir ay içinde verilmesi işverene tebliğ edilir; verilmezse ünitece resen düzenlenir. Tebliğden itibaren bir ay içinde itiraz Prim Tahakkuk İtiraz Komisyonunca değerlendirilir.

Özel ödemeler

• 4/B sözleşmeli personele ek ödeme (2/3/2): 209 sayılı Kanun ve 375 sayılı KHK Ek-9 uyarınca yapılan ek ödemeler 15/1/2012'den itibaren sigorta primine tabi tutulmaz; bu tarihten sonra kesilen primlerin sigortalı hissesi sigortalıya, işveren hissesi önce borca mahsup edilerek iade edilir.
• Altın (2/3/3): 1/6/2016'dan sonra bayram, yılbaşı veya 25., 30., 50. hizmet yılı gibi nedenlerle verilen altınlar nakit yardım sayılır ve prime tabidir. Bordroda gösterilmemişse altının verildiği ayın son günündeki Merkez Bankası satış fiyatı esas alınır.
• İkale (2/3/4): Bozma sözleşmesinde ikale bedelinin hangi kalemleri kapsadığı belirtilmişse 80/1-(b)'deki istisna kalemler (kıdem, ihbar gibi) prime tabi değildir; ayrım yapılmamışsa ödemenin tamamı prime tabidir.
• Alışveriş/hediye çeki ve üçüncü kişilere ödemeler (2/3/5): Hediye çekleri ücret niteliğinde olmadığından prime tabi değildir. İşverenin sigortalı için doğrudan üçüncü kişilere yaptığı kira, okul, kreş gibi ödemeler de prime tabi değildir; hayatın olağan akışına aykırı muvazaa tespit edilirse prime dahil edilir.
• İSG görevlendirme ödemesi ve nöbet ücreti (2/3/6): 6331 sayılı Kanun md. 8/7 ilave ödemesi ile 657 sayılı Kanun Ek 33 kapsamında sözleşmeli personele ödenen nöbet ücreti, diğer kanunlarda kesintiye tabi olmadığı belirtilse de 80/1-(c) gereği prime tabidir.
• Huzur hakkı (2/3/7): Ödeme yapılan yerde 4/1-(a) kapsamında hizmet akdiyle çalışana ödenen huzur hakkı prime tabidir.
• Asgari geçim indirimi (2/3/8): İşverenin değil devletin gelir vergisinden mahsup ettiği tutar olduğundan genelgeye göre prime esas kazanca eklenmez (aksi mükerrer prim olurdu).

Net ücretli Ar-Ge personeli (2/3/9)

5746 ve 4691 sayılı Kanunlar kapsamında Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin gelir vergisi istisna değil terkin yoluyla teşvik edildiğinden, net ücretten brüt ücret (prime esas kazanç) hesaplanırken gelir vergisi ve damga vergisi de dikkate alınır: Brüt = Net + SGK işçi payı + işsizlik işçi payı + gelir vergisi + damga vergisi. 4691 sayılı Kanun için bu hesap 2021/Şubat ve sonrasında uygulanır.

Sınavda dikkat

• Bildirimsiz dönem alacak kararında belge istenmez ama denetime sevk edilir.
• Hediye çeki prime tabi değil; altın prime tabidir.
• Nöbet ücreti ve İSG ilave ödemesi prime tabidir.