Kanunun üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılar yönünden sigorta primine esas olan ve olmayan kazançlar ile kısmen pri…

4/1-(a) sigortalılarında prime esas kazanç (Genelge 2/2/1)

5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesine göre prime esas kazancın hesabında; hak edilen ücretler, prim, ikramiye ve benzeri istihkaklardan o ay yapılan ödemeler, işverenin özel sağlık sigortası ve bireysel emeklilik için ödediği tutarlar ve idari/yargısal kararlara göre o ay yapılan bu nitelikteki ödemelerin brüt toplamı esas alınır.

• Ücretler hak edildikleri aya mal edilir; ne zaman ödendiğine bakılmaz. Eylül ücreti Kasım'da ödense de Eylül kazancına girer.
• Kullanılmayan yıllık izin ücreti akdin feshedildiği ayın kazancına; askıdaki sigortalıya ödenirse en son bildirim yapılan ayın kazancına dahil edilir.
• TİS veya mahkeme/idare kararıyla geriye dönük ücret farkları ilişkin oldukları aylara mal edilir.
• Ücret dışı ödemeler (prim, ikramiye) ödendiği ayın kazancına girer; üst sınırı aşan kısım en fazla takip eden iki ayın kazancına eklenir. İki ayda da ücret yoksa prime tabi tutulamaz. Akdin mevcut olmadığı veya askıda olduğu dönemde kararla ödenen ücret dışı ödemeler en son ayın kazancına dahil edilir.

Feshin geçersizliği ve göreve iade (2/2/1.3, 2/2/1.4)

İşe iade davasında işe başlatmama tazminatı (4–8 aylık ücret) ücret niteliğinde olmadığından prime tabi değildir. Kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde başvuran işçiye çalıştırılmadığı süre için ödenen en çok dört aylık ücret ve haklar ise fesih ayından başlayarak ilgili aylara mal edilir, işsizlik dahil tüm primler kesilir ve süreler hizmetten sayılır. İdari yargı kararıyla göreve iadede ücretler ilişkin olduğu aylara, diğer ödemeler ödendiği aya mal edilir; ek belgeler karar tebliğini izleyen günü takip eden ayın 23'üne kadar verilir.

Kısmen prime tabi kazançlar (2/2/2)

• Yemek: İşyerinde veya müştemilatında verilen yemek (kendi mutfağı, anlaşmalı firma ya da kartla sunulsa da) prime tabi değildir. Dışarıda verilen yemekte istisna, genelgeye göre günlük asgari ücretin belirli bir oranı ile fiilen çalışılan gün çarpımıdır. Not: 5510 sayılı Kanunun 80/1-(b) bendi 2026'da değiştirilmiş; güncel metinde çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 TL'ye kadar olan kısmı (yeniden değerleme oranıyla artırılarak) istisnadır. Güncel uygulamada Kanun esas alınır. Yemek kartı yalnızca yemek için kullanılmalıdır; muvazaada prim kaybı 89 uncu maddeye göre tahsil edilir. Yemek bedeli asgari ücrete dahil edilemez.
• Çocuk zammı: Hizmet akdi devam ederken, şartları taşıyan en fazla iki çocuk için (18; çıraklık/lise dengi 20; yükseköğrenim 25 yaş; malul çocukta yaş sınırı yok) belirlenen tutar istisnadır.
• Aile zammı: Eşin zorunlu sigortalı olarak çalışmaması ve Kurumdan gelir/aylık almaması şartıyla belirlenen tutar istisnadır.
• Özel sağlık sigortası ve BES: Aylık toplamı asgari ücretin %30'unu geçmeyen kısım istisnadır; aşan kısım ödendiği aya, üst sınır aşılırsa izleyen iki aya eklenir.

Prime tabi olmayan kazançlar (2/2/3)

Ayni yardımlar (nakden ödenirse prime tabi), ölüm, doğum ve evlenme yardımları (miktarı ne olursa olsun), belgeyle kanıtlanan görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem ve iş sonu tazminatı, keşif ücreti, ihbar ve kötü niyet tazminatı, kasa tazminatı (yalnız para/kıymet muhafazasıyla görevliye). İşe gidip gelme için ödenen yol parası prime tabidir. Kanunda sayılmayan yakacak, tahsil, mesken yardımı gibi her ödeme prime tabidir; diğer kanunlardaki muafiyetler dikkate alınmaz (6772 sayılı Kanuna göre ilave tediye de prime tabidir).

Sınavda dikkat

• İhbar süresi içinde çalışılan günlerin ücreti prime tabidir; ihbar tazminatı değildir.
• Kasa tazminatı sorumluluğu olmayana ödenirse prime tabidir.