Ortak hükümler

1479 ve 2926 sayılı Kanunlara göre ceza (Genelge 6/6/1.1)

Mülga 1479 ve 2926 sayılı Kanunlarda sigortalılar, sigortalılığın başladığı ve sona erdiği tarihten itibaren üç ay içinde Kuruma başvurmak zorundaydı; yapmayanlara idari para cezası öngörülmüştü. Bu Kanunlarda cezanın tahakkuk zamanaşımına ilişkin hüküm bulunmamakta olup ilgili hükümler 5510 sayılı Kanunla 1/10/2008'de yürürlükten kalkmıştır. Bu nedenle 1/10/2008 öncesindeki bildirim yükümlülüğü ihlallerine ilişkin, tebliğ edilmemiş idari para cezaları 1/10/2008'den itibaren uygulanamaz.

Zamanaşımına giren borçlar (6/6/1.2)

Kurumun prim ve diğer alacakları ödeme süresinin dolduğu tarihi izleyen takvim yılı başından itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir. İl müdürlükleri borçları düzenli olarak en eski borçtan başlayarak tarar; kesme ve durma sebepleri araştırılır. Zamanaşımına girdiği anlaşılan borç için borçluya Ek-12 Borç Bilgilendirme Formu gönderilir ve tebliğden itibaren 15 gün içinde ödeme istenir. Rızaen ödemeler kabul edilir; ödenmezse borç icraya gönderilmez, muhasebede ilgili hesapta tutulur.

• Ödeme emrine 6183 md. 58'e göre tebliğden itibaren 15 gün içinde zamanaşımı itirazında bulunulursa konu yargıya gitmeden Prim Tahakkuk İtiraz Komisyonunca incelenir; zamanaşımına giren dönemler icradan iptal edilir. Kuruma itiraz, dava açma süresini durdurmaz veya kesmez.
• Zamanaşımı alacağı sona erdirmez, onu eksik borç haline getirir. Bu nedenle zamanaşımına girmiş borçlar; borcu yoktur yazılarında ve borç sorgulamalarında, teşvik ve indirimlerde, primini kendi ödeyenlerin sağlık hizmetinden yararlanmasında ve KDV mahsubu borç döküm formunda borç olarak dikkate alınır.
• İhaleli işlerde ve özel bina inşaatlarında saptanan fark işçilik borçlarına zamanaşımı itirazı yapılsa bile, borç ödenmeden teminat iadesi ve iskân için ilişiksizlik belgesi verilmez.
• 6183 md. 23'e göre reddiyatta Kurumun zamanaşımına girmiş alacaklarına da mahsup yapılır.

İlanen tebliğ (6/6/1.3)

İdari para cezaları 7201 sayılı Tebligat Kanunu veya 5510 md. 88/23'e göre tebliğ edilir. Posta veya memur eliyle tebliğ edilemeyen cezalar, tahakkuk zamanaşımına uğramaması için ilanen tebliğe çıkarılır.

Terkinle ilgili ortak hükümler (6/6/1.4–1.7)

• Terkin ters kayıt ile yapılır; terkin edilen borçlar için iptal tahakkuk işlemi yapılır.
• Terkin edilen alacaklar dışında borç yoksa borcu yoktur yazısı verilir.
• Bir yıl içinde terkin edilen işsizlik sigortası prim asılları, izleyen yılın Mart ayı sonuna kadar İşverenler Daire Başkanlığınca Türkiye İş Kurumuna bildirilir.
• Muhasebede terkin, 121 veya 128 numaralı hesaplara alacak, 630 Giderler hesabına borç kaydıyla; işsizlik primi gibi nazım hesaptaki alacaklarda 948 ve 949 numaralı hesaplar ters çalıştırılarak yapılır.

Sınavda dikkat

• Zamanaşımına uğramış borç kendiliğinden silinmez; ödenirse kabul edilir.
• Zamanaşımı itirazı Prim Tahakkuk İtiraz Komisyonunca incelenir.
• Terkin edilmiş alacak, borcu yoktur yazısına engel değildir; zamanaşımına uğramış alacak ise engeldir.