SGK'nın amacı, kuruluşu, görevleri ve organları

Kuruluş ve hukuki nitelik (md. 403)

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin ilgili bölümüyle düzenlenir. Kurum kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve malî açıdan özerk bir kuruluştur; 5502 sayılı Kanunda ve bu Bölümde hüküm bulunmayan durumlarda özel hukuk hükümlerine tâbidir. Kurum, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili kuruluşudur; merkezi Ankara'dadır.

Tanımlar (md. 404)

“Genel müdürler” ifadesi dört kişiyi kapsar: Emeklilik Hizmetleri, Sigorta Primleri, Genel Sağlık Sigortası ve Bilgi Teknolojileri genel müdürleri.

Amaç ve görevler (md. 405)

Temel amaç; sosyal sigortacılık ilkelerine dayalı etkin, adil, kolay erişilebilir, aktüeryal ve malî açıdan sürdürülebilir, çağdaş standartlarda bir sosyal güvenlik sistemi yürütmektir. Görevler arasında sosyal güvenlik politikalarını uygulamak ve geliştirmek, hizmet sunulan kişileri bilgilendirmek, AB ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapmak, yabancı ülkelerle sosyal güvenlik sözleşmelerine ilişkin çalışmaları yürütmek, eğitim-araştırma-danışmanlık faaliyetleri yapmak ve kamu idareleri arasında koordinasyonu sağlamak vardır.

Organlar (md. 406)

Kurum üç organdan oluşur: Genel Kurul, Yönetim Kurulu ve Başkanlık.

Genel Kurul (md. 407)

• Bakanın veya görevlendireceği yetkilinin başkanlığında; bakanlık ve kurum temsilcileri, Bakanca belirlenen iki öğretim üyesi, Başkan ve genel müdürler, işveren, işçi, kamu görevlileri, kendi nam ve hesabına çalışanlar ile aylık/gelir alanların konfederasyon ve kuruluşlarınca belirlenen 9'ar temsilciden oluşur.
• Üç yılda bir toplanır; tarih ve gündem en geç iki ay önceden bildirilir. Toplantı yeter sayısı üye tamsayısının salt çoğunluğudur; sağlanamazsa bir ay sonra yapılacak ikinci toplantıda salt çoğunluk aranmaz.
• Bakan veya üye tamsayısının üçte biri olağanüstü toplantıya çağırabilir.
• Kararlar en geç iki hafta içinde katılan üyelere gönderilir ve Kurumca öncelikle dikkate alınır.
• Yönetim Kurulunun seçimle gelen asıl ve yedek üyelerini seçer; seçim gizli oy, açık tasnif usulüyle ve oyçokluğuyla yapılır. Sekretarya işlemlerini Başkanlık yürütür.

Yönetim Kurulu (md. 408–409)

• Kurumun en yüksek karar, yetki ve sorumluluk organıdır; 12 üye: Başkan, iki başkan yardımcısı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını temsilen bir, Hazine ve Maliye Bakanlığını temsilen iki üye (Cumhurbaşkanınca atanır) ve seçilen altı üye (işveren, işçi, kamu görevlisi, tarımda ve tarım dışında kendi nam ve hesabına çalışanlar, gelir/aylık alanlar).
• Başkan, Yönetim Kurulunun da başkanıdır. En az haftada bir ve asgarî yedi üye ile toplanır; kararlar katılanların çoğunluğuyla alınır, eşitlikte Başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır.
• Başkan ve başkan yardımcıları dışındaki üyelerin görev süresi üç yıldır. Mazeretsiz arka arkaya üç veya bir yılda toplam altı toplantıya katılmayanın üyeliği kendiliğinden sona erer. Atanan üyelerin boşalan yerine en geç bir ay içinde atama yapılır.
• Görevleri: bütçe ve bilânçoyu karara bağlamak, aktüeryal raporları değerlendirip finansman dengesini üçer aylık ve yıllık izlemek, genel müdürlük/daire başkanlığı ve sosyal güvenlik merkezlerinin kurulup kapatılmasına karar verip Bakan onayına sunmak, yönetmelikleri karara bağlamak, kamuoyuna açıklanacak işverenler için asgarî borç tutarını belirlemek, avukat çalıştırılmasına karar vermek.

Sınavda dikkat

• Kurum Bakanlığın bağlı değil ilgili kuruluşudur.
• Genel Kurul üç yılda bir; Yönetim Kurulu haftada bir toplanır.
• Yönetim Kurulu 12 üyelidir; toplantı için en az yedi üye gerekir.
• Genel Kurulun başkanı Bakan, Yönetim Kurulunun başkanı SGK Başkanıdır.