Ceza Hükümleri

Genel yapı

2920 sayılı Kanunun ceza hükümleri 2008'de 5728 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiş; aykırılıklar suç (hapis cezası, md. 141) ve kabahat (idari para cezası, md. 143) olarak ikiye ayrılmıştır. Md. 142 ve md. 145 mülgadır. İnsansız hava araçlarına ilişkin md. 144 ise 2016'da yeniden düzenlenmiş, 2024'te değiştirilmiştir. İdari para cezalarının tutarları sık değiştiği için burada ayrıntılı tutarlara yer verilmemiştir; kimin yetkili olduğu ve hangi fiillerin hangi gruba girdiği önemlidir.

Suç oluşturan davranışlar (md. 141)

• Altı aydan üç yıla kadar hapis: md. 7 (uçuş yasakları ve sınırlamaları), md. 36 (havaalanlarına konan kısıtlayıcı tedbirler), md. 91 (havaalanı dışında iniş-kalkış), md. 92 (havayolu ve hava trafik talimatlarına uyma), md. 94 (önleme talimatlarına uyma ve inme mecburiyeti) ile md. 93'ün (b) akrobatik uçuş, (c) madde atma/alma, (e) nesne çekme/nizami olmayan taşıma, (g) silah, patlayıcı ve tehlikeli madde taşıma bentlerine aykırılık.
• İki aydan iki yıla kadar hapis: md. 31 (kabotaj), md. 32 (gösteriler), md. 9/1 (gümrüklü havaalanı mecburiyeti) ile md. 93'ün (a) paraşütle atlama, (d) yasak yerin fotoğrafını çekme, (f) reklam ve propaganda, (h) gereksiz yayın ve haberleşme bentlerine aykırılık.

Kabahat oluşturan davranışlar (md. 143)

• Birinci grup (a): md. 11 (kaza yerinde ilk tedbirler), 18 (izin), 19 (işletme ruhsatı), 26 (posta taşıma), 28 (bilgi-belge verme), 29 (değişikliklerin tasdiki), 54 (önceki sicilden sildirme), 58 (milliyet ve tescil işaretleri), 89 (hava aracı belgeleri) ile md. 9/3 (zorunlu inişte bildirim), md. 95/1 (yeterlik belgesi) ve md. 102/2 (kaptan pilotun bildirim ve rapor yükümlülüğü).
• İkinci grup (b): md. 23 (ruhsatın asılması), 24 (ruhsata uyma), 25 (tarifeler) ve md. 57'nin son fıkrası (sicil değişikliğinin on beş gün içinde bildirilmesi).
• Bunlar dışında kalıp SHGM'nin sivil havacılığı düzenlemek maksadıyla alacağı önlemlere uymayanlara da idari para cezası verilir.
• 2026 eklemesiyle bu idari para cezalarının alt ve üst sınırları tüzel kişiler için beş katı olarak uygulanır.
• Bu madde uyarınca idari para cezasına karar vermeye Sivil Havacılık Genel Müdürü yetkilidir.

İnsansız hava araçları (md. 144)

• Türk hava sahasında işletilecek sivil İHA sistemlerinin ithali, satışı, ruhsatlandırılması, kayıt ve tescili, uçuşa elverişlilik sertifikası, kullanıcı nitelikleri, uçuş izinleri ve hava trafik hizmetlerine ilişkin usul ve esaslar SHGM tarafından belirlenir.
• İHA satan şirketlerin sorumlu işleticileri ve yöneticileri, satılan araç ve alıcı kimlik bilgilerini tutmak ve azami kalkış ağırlığı beş yüz gram (dahil) üzerindeki İHA bilgilerini aynı gün SHGM kayıt sistemine kaydetmek zorundadır.
• Kayıtlar suç önleme ve soruşturmalarda kullanılmak üzere kolluk birimleriyle paylaşılır.
• Yurt dışından bireysel getirilen veya yurt içinde devralınan aracı en geç üç gün içinde sisteme kaydettirmeyenlere idari para cezası verilir; kayıtta gerçeğe aykırı beyan da ayrıca cezalandırılır.
• Uçuş izni almadan veya belirlenen alanlar dışında İHA uçuranlardan genel kolluk tarafından tespit edilenlere, mahallin en büyük mülki idare amiri idari para cezası uygular.
• İthal, satış, tescil, ruhsat, uçuşa elverişlilik ve kullanıcı niteliklerine ilişkin düzenlemelere aykırılıklarda cezayı SHGM uygular.

Sınavda dikkat

• Md. 93'te b-c-e-g ağır grup (6 ay-3 yıl), a-d-f-h hafif grup (2 ay-2 yıl).
• Md. 9/1 (gümrüklü havaalanı) suç; md. 9/3 (zorunlu inişte bildirim) kabahattir.
• Kabotaj ve gösteri aykırılıkları suçtur; izin ve ruhsatsız faaliyet (md. 18-19) kabahattir.
• Md. 143'te ceza vermeye yetkili: SHGM Genel Müdürü; İHA'yı izinsiz uçurmada: mahallin en büyük mülki idare amiri.
• Tüzel kişilerde md. 143 cezalarının sınırları beş katıdır.