Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü

Amaç ve hukuki statü (md. 434-435)

4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin ilgili bölümü, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün (SHGM) teşkilat, görev, yetki ve sorumluluklarını düzenler. Tanımlara göre sivil havacılık işletmeleri, Genel Müdürlükten işletme veya çalışma ruhsatı almış işletmelerdir; Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşması, 4749 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan Milletlerarası Sivil Havacılık Anlaşması ve ekleridir. Yeterlik belgesi gerektiren personel, mevzuatta belirtilen niteliklere sahip olması gereken ve Genel Müdürlükten yeterlik belgesi alması gereken personeldir.

Teşkilat yapısı (md. 436)

• Genel Müdürlük, merkez teşkilatı ile doğrudan merkeze bağlı İstanbul ve Antalya temsilciliklerinden oluşur.
• Sivil havacılık faaliyetlerinin yoğun olduğu illerde Bakan onayı ile sayısı dördü geçmemek üzere yeni temsilcilikler kurulabilir.
• Merkez teşkilatı ana hizmet, danışma ve yardımcı hizmet birimlerinden oluşur.

Başlıca görev ve yetkiler (md. 437)

Politikaları uygulamak ve takip etmek; uluslararası kural ve standartlara uygun düzenleme yapmak; uluslararası kuruluşlara üye olmak ve katkı paylarını ödemek; hava trafik yönetiminde sivil-asker koordinasyonu esaslarını belirlemek; hava arama ve kurtarmada işbirliği; Türk ve yabancı kişilere verilecek izinlerin esaslarını hazırlamak; Bakanlıkça verilen yetki kapsamında kaza ve olayların soruşturmasını yapmak veya yaptırmak; sivil hava araçlarının tescil ve sicil işlemleri; uçuş emniyeti ihlalinde operasyonları yasaklamak, işletme ruhsatını askıya almak veya iptal etmek; faaliyet alanıyla ilgili fiyat tarifelerini belirleyip Bakan onayına sunmak; sigorta sorumluluk limitleri çalışmalarına katılmak; tehlikeli mal/yük taşımacılığında mesleki yeterlik ve taşıt niteliklerini belirlemek (2022 eklemesi).

Genel Müdür ve yardımcıları (md. 438-439)

• Genel Müdür, Genel Müdürlüğün en üst amiridir; Cumhurbaşkanınca belirlenen politika ve stratejilere uygun yönetir, bütçeyi hazırlar, faaliyetleri denetler.
• Genel Müdür hizmetlerin yürütülmesinden doğrudan Bakana karşı sorumludur.
• Üç Genel Müdür Yardımcısı görevlendirilir; bunlar Genel Müdüre karşı sorumludur.

Hizmet birimleri (md. 440-441)

• Uçuşa Elverişlilik DB: bakım, onarım, tasarım, üretim ve uçuşa elverişlilik faaliyetlerine izin; ICAO standartlarının üzerinde veya eşit şartla verilmiş yabancı uçuşa elverişlilik sertifikasını geçerli kılmak.
• Uçuş Operasyon DB: bunların dışındaki havacılık faaliyetlerine izin; uçucu personelin uçuş görev saatleri; alkol ve uyuşturucu önlemleri; işletme ruhsatı inceleme komisyonunun sekretaryası; Türk Sivil Hava Aracı Siciline tescil, tescilden düşme belgesi ve geçici tescil işlemleri.
• Hava Ulaşım DB: uçuş tarifelerini onaylamak, Türkiye üzerinden geçen sivil uçaklara uçuş izni, hat talepleri, ikili/çok taraflı anlaşmalar, yolcu hakları, slot uygulaması, gerektiğinde taban ve tavan ücret tespiti.
• Hava Seyrüsefer DB: hava sahası düzenleme, NOTAM ve Havacılık Bilgi Yayını, frekans koordinasyonu, havacılık meteorolojisi, yasak/tahditli/tehlikeli sahaların belirlenme süreci.
• Hava Alanları DB: yer seçimi kriterleri, sertifikalandırma esasları, mania planları ve imar planlarına uygun görüş.
• Havacılık Güvenliği DB: yasa dışı müdahalelere karşı tedbir, kuraldışı yolcular, tehlikeli maddeler, hava alanı giriş kartları, hava kargo acentelerinin yetkilendirilmesi.
• Sektörel Düzenleme ve Eğitim DB, Strateji Geliştirme DB, Personel Müdürlüğü, Destek Hizmetleri Müdürlüğü (sivil savunma ve seferberlik dâhil) ve Hukuk Müşavirliği.

Devlet Emniyet Programı ve teknik denetçi (md. 441/A-442)

• Sivil Havacılık Devlet Emniyet Programı Genel Müdürlükçe hazırlanır, Bakan tarafından onaylanır ve yürütülür.
• Arama-kurtarma, havacılık haritaları, telsiz ruhsatları, meteoroloji ve tehlikeli maddeler konusundaki koordinasyon protokollerle sağlanır.
• Uluslararası geçerli sertifikaya sahip ve sivil havacılıkta en az üç yıl çalışmış personel teknik denetçi olarak görevlendirilebilir.

Personel, gelirler ve hizmetler (md. 445-447)

• 375 sayılı KHK ek 26. maddeye göre sözleşmeli personel istihdam edilebilir (havacılık uzmanlığına ilişkin md. 443-444 mülgadır).
• Gelirler: ruhsat, sertifika, lisans ve tescil gelirleri; sınav ve denetim gelirleri; eğitim faaliyetleri; yayınlar; müşavirlik; vekâlet ücretleri; DHMİ ile protokol çerçevesinde Eurocontrol gelirlerinden pay.
• Gelirlerin giderleri karşılaması esastır; açık genel bütçeden karşılanabilir.
• Hizmetler Bakanlık onayı ile belirlenecek ücretler karşılığında yapılır; denetimler bağımsız denetim kuruluşlarına ve teknik gözetim şirketlerine yaptırılabilir.

Sınavda dikkat

• Temsilcilikler İstanbul ve Antalya'dır; yeni temsilcilik Bakan onayıyla ve en fazla dört.
• Genel Müdür Yardımcısı sayısı üçtür.
• Yabancı uçuşa elverişlilik sertifikasının geçerli kılınması Uçuşa Elverişlilik DB, tescil işlemleri Uçuş Operasyon DB görevidir.
• Slot ve yolcu hakları Hava Ulaşım DB; NOTAM Hava Seyrüsefer DB; giriş kartları Havacılık Güvenliği DB görevidir.
• Teknik denetçilikte asgari süre üç yıldır.