Aylık ve gelirlerin birleşmesi
Birleşme kuralının mantığı (md. 54)
Bir kişi birden fazla dosyadan aylık veya gelire hak kazanırsa hangisinin, hangi oranda ödeneceği 54 üncü maddede sayılmıştır. Aylık uzun vadeli sigortalardan (malullük, yaşlılık, ölüm, vazife malullüğü), gelir ise kısa vadeli sigortalardan (iş kazası ve meslek hastalığı) bağlanır. Kural üç gruba ayrılır: (a) uzun vadeli kendi içinde, (b) kısa vadeli kendi içinde, (c) uzun vadeli ile kısa vadeli arasında.
| Birleşen haklar | Bağlanacak tutar | Dayanak |
|---|---|---|
| Kendi malullük aylığı + kendi yaşlılık aylığı | Yüksek olanı; eşitse yalnız yaşlılık aylığı | 54/a-1 |
| Kendi malullük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı + ölen eşten aylık | Her iki aylık (tam) | 54/a-2 |
| Anadan ve babadan ayrı ayrı ölüm aylığı | Yüksek olanın tamamı, az olanın yarısı | 54/a-3 |
| Ana-babanın birden fazla çocuğundan aylığı | En fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek olanın tamamı, düşük olanın yarısı | 54/a-4 |
| Eşten ölüm aylığı + ana ve/veya babadan ölüm aylığı | Tercih ettiği aylık | 54/a-5 |
| Vazife malullüğü aylığı + (yeniden çalışmadan) malullük aylığı | Yüksek olanı; eşitse yalnız vazife malullüğü aylığı | 54/a-6 |
| Vazife malullüğü aylığı + (yeniden çalışmadan) yaşlılık aylığı | Her ikisi | 54/a-6 |
| Ölen eşten aylık + ölüm nedeniyle sona eren sonraki evlilikteki eşten aylık | Tercih ettiği aylık | 54/a-7 |
| Kendi sürekli iş göremezlik geliri + ölen eşten gelir | Her iki gelir | 54/b-1 |
| Anadan ve babadan ayrı ayrı gelir | Yüksek olanın tamamı, az olanın yarısı | 54/b-2 |
| Ana-babanın birden fazla çocuğundan geliri | İlk iki dosyadan yüksek olanın tamamı, düşük olanın yarısı | 54/b-3 |
| Eşten ölüm geliri + ana ve/veya babadan ölüm geliri | Tercih ettiği gelir | 54/b-4 |
| Ölen eşten gelir + sonraki eşten gelir | Tercih ettiği gelir | 54/b-5 |
| Uzun vadeli aylık (malullük, yaşlılık, ölüm, vazife malullüğü) + iş kazası/meslek hastalığı geliri | Yüksek olanın tamamı, az olanın yarısı; eşitse İK-MH gelirinin tümü, malullük/vazife malullüğü/yaşlılık aylığının yarısı | 54/c |
İkiden fazla hak birleşirse: En fazla ödemeye imkân veren iki dosya üzerinden ödeme yapılır; diğer dosyalardaki haklar durum değişikliğine kadar düşer (md. 54 son fıkra).
Birden fazla iş kazası: İki ayrı iş kazasından doğan sürekli iş göremezlik gelirleri toplanmaz; md. 19'a göre engellilik hâllerinin bütünü dikkate alınarak tek gelir hesaplanır, son kazadaki kazanç esas alınır ve ilk gelirden az olamaz.
Ölüm aylığında hisseler (md. 34)
Dul eşe kural olarak %50; aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan ve çalışmayan, kendi sigortalılığından gelir/aylık almayan dul eşe %75; her çocuğa %25, anasız-babasız kalan veya başka hak sahibi bulunmayan çocuğa %50 bağlanır. Hisseler birleşme kuralını değiştirmez; birleşme hisseye düşen tutar üzerinden uygulanır.
Sınavda dikkat
- Eşten gelen hak + ana/babadan gelen hak: aylıkta da gelirde de "tercih" kuralı vardır; "yüksek olan" ya da "tam + yarım" değildir.
- Kendi aylığı + eşten aylık = ikisi de tam. Kendi SİG geliri + eşten gelir = ikisi de tam.
- Malullük + yaşlılık eşitse yaşlılık; vazife malullüğü + malullük eşitse vazife malullüğü bağlanır.
- Aylık ile İK-MH geliri birleşirse yüksek tam, az yarım; eşitlikte gelir tam ödenir.
- Birden fazla iş kazasında gelirler toplanmaz, birleşik derece üzerinden yeniden hesaplanır.
Bu konudan soru çöz
Bu konuda 10 soru var. Çözdüklerin netine işlenir, yanlışların akıllı tekrar kutusuna girer.