Hizmet Akdiyle veya Kendi Adına ve Hesabına Bağımsız Çalışan Sigortalıların

İş kazası (md. 13)

Sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay; şu durumlarda meydana gelirse iş kazasıdır: işyerinde bulunduğu sırada; işveren tarafından yürütülen iş (4/b'de kendi işi) nedeniyle; görevli olarak işyeri dışına gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda; 4/a kapsamındaki emziren kadının süt izni sırasında; işverence sağlanan taşıtla gidiş-gelişte.

• Bildirim: 4/a ve md. 5 sigortalıları için işveren kolluğa derhal, Kuruma en geç kazadan sonraki 3 işgünü içinde; işverenin kontrolü dışındaki yerlerde süre öğrenme tarihinden başlar.
• 4/b sigortalısı kendisi, rahatsızlığının engel olmadığı günden sonra 3 işgünü içinde (en fazla bir ay) bildirir.
• Soruşturma Kurum denetim memurları veya Bakanlık iş müfettişlerince yapılabilir.

Meslek hastalığı (md. 14)

İşin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğranılan geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hâlleridir. Tespiti Kurum Sağlık Kurulu yapar. Yükümlülük süresi aşılmış olsa bile klinik bulgu ve işyeri incelemesiyle etken tespit edilirse Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu onayıyla meslek hastalığı sayılabilir. Bildirim, öğrenildiği günden itibaren 3 işgünü içinde yapılır.

Hastalık ve analık (md. 15–16)

• Hastalık: İK-MH dışında kalan, iş göremezliğe neden olan rahatsızlık.
• Analık: gebeliğin başlangıcından doğumdan sonraki ilk 16 haftaya kadar.
• İK-MH sigortasından: geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, hak sahiplerine gelir, gelir bağlanan kız çocuklarına evlenme ödeneği, cenaze ödeneği.
• Emzirme ödeneği: doğumdan önceki bir yılda en az 120 gün kısa vadeli prim; sigortalılık sona erdikten sonra 300 gün içinde doğumda önceki 15 ayda 120 gün aranır.

Geçici iş göremezlik ödeneği (md. 17–18)

• Günlük kazanç: önceki 12 aydaki PEK toplamı / prim günü. 12 ayda 180 günden az bildirim varsa alt sınırın iki katını geçemez.
• İK-MH'de her gün için; hastalıkta önceki bir yılda 90 gün prim şartıyla 3. günden itibaren.
• Analıkta 90 gün prim şartıyla doğumdan önce 8, sonra 16 hafta; çoğul gebelikte doğum öncesine 2 hafta eklenir. Hekim onayıyla doğuma 2 hafta kalana kadar çalışılabilir.
• Tutar: yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide üçte ikisi. Birden çok hâl birleşirse en yükseği verilir.
• 4/b'liler için borçsuzluk şartı ve yatarak tedavi şartı aranır (analıkta yatarak tedavi şartı yoktur).

Sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm (md. 19–20)

• Meslekte kazanma gücü kaybı en az %10 olmalıdır. Tam iş göremezlikte aylık kazancın %70'i; başkasının bakımına muhtaçsa %100. Kısmi iş göremezlikte tam gelirin kayıp derecesi oranı.
• Gelir, geçici iş göremezliğin bittiği tarihi takip eden ay başından başlar. Aylık kazanç = günlük kazancın 30 katı.
• İK-MH sonucu ölümde hak sahiplerine aylık kazancın %70'i md. 34'e göre bağlanır. Kaybı %50 ve üzeri olan gelir sahibi öldüğünde ölüm nedeni aranmaz.

Sorumluluk ve kesintiler (md. 21–24)

• İşverenin kastı veya İSG mevzuatına aykırılığı: ödemeler ve ilk peşin sermaye değeri işverene ödettirilir; kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.
• Üçüncü kişi kusuru: ödemelerin ve ilk PSD'nin yarısı rücu edilir. Kamu görevlilerine (kesinleşmiş mahkûmiyet yoksa) rücu edilmez.
• Hekim tavsiyesine uymama: dörtte birine kadar; ağır kusur: üçte birine kadar eksiltme; kasıt veya teklif edilen tedaviyi reddetme: yarısı ödenir.
• Süresinde bildirilmeyen 4/a sigortalısının ödenekleri Kurumca ödenir, masraflar işverene ödettirilir; 4/b'de bildirimsiz sürede ödeme yapılmaz.
• Askerlik, hükümlülükle sonuçlanmayan tutukluluk, ödenek alınan süre, grev ve lokavt, bir yıllık süre hesabında dikkate alınmaz.

Sınavda dikkat

• Hastalıkta ödenek 3. günden başlar ve 90 gün prim ister; İK-MH'de prim şartı yoktur.
• Emzirme ödeneği 120 gün, analık ödeneği 90 gün prim ister.
• Yatarak 1/2, ayakta 2/3; SİG tam iş göremezlikte %70, bakıma muhtaçta %100.
• Rücu oranları: üçüncü kişide yarısı; sigortalının kusurunda 1/4, 1/3 ve 1/2 kademeleri.