İsteğe Bağlı Sigorta Hükümleri

Tanım (md. 50)

İsteğe bağlı sigorta, kişilerin isteğe bağlı olarak prim ödemek suretiyle uzun vadeli sigorta kollarına (malullük, yaşlılık, ölüm) ve genel sağlık sigortasına tabi olmalarını sağlayan sigortadır. Kısa vadeli sigorta kollarını (iş kazası, hastalık, analık) kapsamaz.

Şartlar (md. 50)

Türkiye'de ikamet edenler ile Türkiye'de ikamet etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerdeki Türk vatandaşlarından şu şartları taşıyanlar isteğe bağlı sigortalı olabilir:

• Zorunlu sigortalılığı gerektirecek şekilde çalışmamak; ya da sigortalı çalışmakla birlikte ay içinde 30 günden az çalışmak veya tam gün çalışmamak,
• Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olmak,
• 18 yaşını doldurmuş olmak,
• İsteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle Kuruma başvurmak.

Başlangıç ve sona erme (md. 51)

• Başlangıç: müracaatın Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi takip eden gün.
• Zorunlu sigortalılıkla çakışan isteğe bağlı prim süreleri iptal edilir, primler iade edilir.
• Ay içinde 30 günden az çalışan (kısmi süreli) sigortalının aynı ay ödediği isteğe bağlı primler, zorunlu prim günlerine 30 günü geçmemek üzere eklenir ve bu süreler 4/a sigortalılık süresi sayılır.
• Sona erme: sona erdirme talebinde primi ödenmiş son günü takip eden gün; aylık talebinde aylığa hak kazanmak şartıyla talep tarihi; ölümde ölüm tarihi.
• İsteğe bağlı prim süreleri MYÖ ve GSS uygulamasında dikkate alınır ve kural olarak 4/b sigortalılık süresi sayılır.

Prim (md. 52)

• Prim, prime esas kazancın alt ve üst sınırı arasında sigortalının belirlediği aylık kazancın %33'üdür: %21 malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi + %12 genel sağlık sigortası primi.
• İsteğe bağlı sigortalı, bakmakla yükümlü olunan kişi olsa bile md. 60/1-(b) kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılır ve GSS primini öder.
• Yabancı ülke vatandaşlarından Türkiye'de yerleşik olma hâli bir yılı doldurmadıkça GSS primi alınmaz.
• Ait olduğu aydan itibaren en geç 12 ay içinde gecikme cezası ve zammıyla ödenmeyen süreler sigortalılıktan sayılmaz; 12 aydan sonra ödenen primler iade edilir.
• Zorunlu sigortalılıktan prim borcu varsa isteğe bağlı primler öncelikle bu borca mahsup edilir.

Not: yönetmelikle çelişki

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği md. 94 isteğe bağlı prim oranını hâlâ %32 (%20 + %12) olarak göstermektedir. Kanun md. 52 ve md. 81'deki güncel oran %33 (%21 + %12)'tür; çelişkide kanun esas alınır.

Sınavda dikkat

• İsteğe bağlı sigorta kısa vadeli kolları kapsamaz; yalnız uzun vadeli kollar ve GSS.
• Prim oranı %33 = %21 MYÖ + %12 GSS.
• Başlangıç başvurunun kayda girdiği günü takip eden gün; 12 ay içinde ödenmeyen prim sayılmaz.
• Kural olarak 4/b süresi sayılır; kısmi süreli çalışanların tamamlama primleri ise 4/a sayılır.