Kısa ve Uzun Vadeli Sigorta Kollarına İlişkin Ortak Hükümler

Sigortalılık hâllerinin birleşmesi (md. 53)

• 4/a veya 4/b ile 4/c çakışırsa öncelik 4/c'dedir; 4/a ile 4/b çakışırsa 4/a esas alınır.
• 4/a'sı esas alınan kişi yazılı talepte bulunarak esas alınmayan statüde de prim ödeyebilir; bu primler İK-MH yönünden 4/b, diğer yardımlar yönünden 4/a statüsünde değerlendirilir. Ait olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenmeyen primlerin ödeme hakkı düşer.
• 4/b içinde tarım ile diğer statüler çakışırsa tarım dışındaki statü; muhtarlık ile diğer 4/b statüleri çakışırsa muhtarlık dikkate alınır.
• 4/b kapsamındakiler kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden 4/a sigortalısı olarak bildirilemez.
• İsteğe bağlı sigortalı zorunlu kapsamda çalışmaya başlarsa isteğe bağlı sigortalılık sona erer.
• Yaşlılık aylığı talebinde birden fazla statüde çalışmış olanlarda en fazla sigortalılığın geçtiği statü; süreler eşitse, malullük ve ölümde, yaş haddinden re'sen emeklilikte ve statü kanunla değiştiğinde son statü esas alınır.

Aylık ve gelirlerin birleşmesi (md. 54)

• Malullük + yaşlılık: yüksek olan; eşitse yaşlılık aylığı.
• Kendi malullük/yaşlılık aylığı + eşten ölüm aylığı: her ikisi.
• Ana ve babadan ayrı ayrı aylık: yüksek olanın tamamı, düşük olanın yarısı.
• Birden fazla çocuktan ana-babaya: en fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek olanın tamamı, düşüğün yarısı.
• Eşten ve ana-babadan ölüm aylığı: tercih edilen; sonraki eşten de aylık: tercih edilen.
• Vazife malullüğü + malullük: yüksek olan, eşitse vazife malullüğü; vazife malullüğü + yaşlılık: her ikisi.
• Uzun vadeli aylık ile İK-MH geliri birleşirse yüksek olanın tamamı, düşüğün yarısı; eşitse İK-MH gelirinin tümü ve aylığın yarısı.
• İkiden fazla aylık/gelir birleşirse en fazla ödemeye imkân veren iki dosya üzerinden ödeme yapılır.

Artış ve alt sınırlar (md. 55)

• Gelir ve aylıklar her yıl Ocak ve Temmuz ödeme dönemlerinde önceki altı aylık TÜFE değişimi kadar artırılır.
• Aylık hesabına esas tutar ortalama aylık kazancın %35'inden, bakmakla yükümlü olunan eş veya çocuk varsa %40'ından az olamaz. Tek hak sahibinde bu alt sınırın %80'i, iki hak sahibinde %90'ı korunur.
• Bakıma muhtaç İK-MH gelir sahibinin geliri, prime esas kazanç alt sınırının aylık tutarının %85'inden az olamaz.
• Gelir ve aylıklar her ay peşin ödenir.

Aylık bağlanmayacak hâller ve yaş (md. 56–57)

• Sigortalıyı kasten öldüren veya öldürmeye teşebbüs eden ya da mirasçılıktan çıkarılan hak sahibine (kesinleşmiş yargı kararıyla) aylık ödenmez. Boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşayan eş ve çocukların aylıkları kesilir.
• Yaş için ilk defa sigortalı olunan tarihte nüfus kütüğündeki doğum tarihi esas alınır; sonraki yaş düzeltmeleri dikkate alınmaz. Ay ve günü yazılı olmayan 1 Temmuzda, günü yazılı olmayan o ayın birinde doğmuş sayılır.

Yüksek Sağlık Kurulu ve denetim (md. 58–59)

• Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu, kurumların görevlendirdiği uzman hekimlerden oluşur; haftada en az bir kez, en az yedi üye ile toplanır, salt çoğunlukla karar verir, eşitlikte başkanın tarafı üstündür. Üyelik süresi 3 yıl; yılda mazeretsiz birbirini izleyen 5 veya toplam 10 toplantıya katılmayanın üyeliği düşer. İtiraz edilen malullük ve iş göremezlik kararlarını inceler.
• Kurum denetim memurlarının tutanakları aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir; tespit yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Askerî işyerlerini askerî iş müfettişleri de denetleyebilir.
• Kamu idarelerinin denetim elemanları sigortasız çalıştırılanları Kuruma bildirir; eksik bildirim tespitlerini en geç bir ay içinde iletir.

Sınavda dikkat

• Çakışmada öncelik sırası: 4/c > 4/a > 4/b.
• Eşten ve ana-babadan ölüm aylığında "yüksek tam-düşük yarım" değil tercih uygulanır.
• Kendi aylığı + eşten ölüm aylığı ikisi birden ödenir.
• Malullük ve yaşlılık eşitse yaşlılık; vazife malullüğü ve malullük eşitse vazife malullüğü.