Uzun Vadeli Sigorta Hükümleri

Malullük (md. 25–27)

• 4/a ve 4/b'de çalışma gücünün veya İK-MH sonucu meslekte kazanma gücünün, 4/c'de çalışma gücünün en az %60'ını ya da vazifesini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü yitirdiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı malul sayılır. İlk işe girişten önce var olan malullük için malullük aylığı bağlanmaz.
• Şartlar: en az 10 yıl sigortalılık + 1800 gün; başkasının sürekli bakımına muhtaç malulde süre aranmaksızın 1800 gün; işten ayrılma ve yazılı istek. 4/b'de borçsuzluk şarttır.
• Hesap: 9000 günden az prim günü varsa 9000 gün (4/a'da 7200) üzerinden; bakıma muhtaçsa aylık bağlama oranı 10 puan artırılır. Aylık, istek veya rapor tarihinden hangisi sonraysa onu takip eden ay başında başlar. Çalışmaya başlayanın aylığı kesilir.

Yaşlılık aylığı (md. 28–30)

• Kadın 58, erkek 60 yaş ve 9000 gün (4/a için 7200 gün); yaş şartı 2036'dan itibaren kademeli artarak 2048'de 65 olur; prim gününün dolduğu tarihteki yaş haddi esas alınır.
• Kısmi aylık: yaş haddine 3 yıl eklenerek (65'i geçmemek üzere) ve 5400 gün.
• İşe girişten önce malul olanlar: 15 yıl + 3960 gün. Engellilik %50–59: 16 yıl + 4320 gün; %40–49: 18 yıl + 4680 gün (yaş aranmaz).
• Maden yeraltında en az 20 yıl çalışanlarda yaş 50; 55 yaşını dolduran ve erken yaşlandığı tespit edilenlerde yaş dışındaki şartlar aranır.
• Bakıma muhtaç ağır engelli çocuğu olan kadına, Kanundan sonraki prim günlerinin dörtte biri eklenir ve yaş haddinden indirilir.
• Hesap: ortalama aylık kazanç × aylık bağlama oranı. Oran her 360 gün için %2, üst sınır %90. Kazançlar güncelleme katsayısıyla güncellenir; itibari hizmet ve FHZ ortalamaya katılmaz.
• Başlangıç: 4/a-4/b'de yazılı istek tarihinden sonraki ay başı; 4/c'de ilişiğin kesildiği tarihi takip eden ay başı. Aylık alırken 4/a'da çalışmaya başlayanın aylığı kesilir; 4/b'de kesilme ancak istek üzerine olur.

Toptan ödeme ve ölüm sigortası (md. 31–37)

• Yaşını doldurup aylığa hak kazanamayana primler güncellenerek toptan ödeme yapılır; sonra yeniden prim bildirilirse güncellenmiş tutar iade edilerek ihya mümkündür.
• Ölüm aylığı: 1800 gün veya 4/a'da borçlanmalar hariç 5 yıl sigortalılık + 900 gün; ya da vazife malullüğüne yol açan kaza, aylık almakta olma.
• Paylaştırma: dul eşe %50 (aylık bağlanan çocuk yok, çalışmıyor ve kendi aylığı yoksa %75); her çocuğa %25; öksüz-yetim veya tek hak sahibi çocuğa %50; ana-babaya artan hisseden toplam %25 (65 yaş üstünde artan hisse aranmaz). Toplam, sigortalı aylığını geçemez.
• Evlenen kız çocuğuna aylığın 2 yıllık tutarı evlenme ödeneği olarak verilir. Cenaze ödeneği için en az 360 gün prim yeterlidir; sıra eş, çocuk, ana-baba, kardeş.

Sigortalılık süresi, borçlanma, FHZ ve kamu görevlileri (md. 38–49)

• 18 yaşından önce başlayanların sigortalılık süresi 18 yaşını doldurduğu tarihte başlamış sayılır; önceki primler gün sayısına katılır.
• Borçlanma: doğum (3 defa, her doğumda 2 yıl), askerlik, aylıksız izin, doktora/uzmanlık, avukatlık stajı, beraatle biten tutukluluk, grev-lokavt, kısmi süreli eksik günler vb. Oran doğumda %32, diğerlerinde %45; tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir.
• Fiilî hizmet süresi zammı (md. 40): 4/a ve 4/c'deki riskli işlerde her 360 güne eklenir (ör. yeraltı 180, TSK ve emniyet 90, itfaiye 60, gazetecilik 90, sağlık meslek mensupları 60 gün). Zam TSK-emniyette 8, diğerlerinde 5 yılı geçemez (yeraltında sınır yok).
• Vazife malullüğü (md. 47): 4/c'de görev sırasında veya görev nedeniyle oluşan malullük; içki, mevzuat dışı hareket, intihara teşebbüs gibi hâllerde uygulanmaz. Kamu idaresi kolluğa derhal, Kuruma 15 iş günü içinde bildirir. Aylık 10800 gün üzerinden hesaplanıp derecesine göre %30'dan %2'ye kadar zamlanır.
• Emekliye sevk onayı talepten itibaren bir ayı geçemez (md. 48). İtibari hizmet: seferberlik ve tutsaklıkta her yıl için 6 ay (toplam en çok 3 yıl), uçucu-dalgıç-paraşütçüde her yıl için 3 ay; prim günü, yaş ve ikramiye hesabına girmez.

Sınavda dikkat

• 4/a'da 9000 gün yerine 7200 gün uygulanır (malullük, yaşlılık, ölüm hesaplarında).
• Malullük: 10 yıl + 1800 gün; ölüm: 1800 gün ya da 5 yıl + 900 gün; cenaze ödeneği: 360 gün.
• Aylık bağlama oranı her 360 gün için %2, en çok %90.
• Borçlanma oranı doğumda %32, diğerlerinde %45.