SSİY: Amaç, kapsam, dayanak ve tanımlar

Amaç, kapsam ve dayanak (md. 1–3)

• Amaç: 5510 sayılı Kanunun sosyal sigorta hükümleriyle getirilen hak ve yükümlülükleri ve sosyal sigorta işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemek. (Genel sağlık sigortası işlemleri ayrı yönetmelikle düzenlenir; SSİY sosyal sigorta odaklıdır.)
• Kapsam: 5510'a tabi işyeri, işverenler, sigortalılar, hak sahipleri ile diğer ilgili kişi ve kuruluşlar bakımından sosyal sigorta işlemlerinin uygulanması.
• Dayanak: 5510 sayılı Kanunun 107. maddesi.

Başlıca tanımlar (md. 4)

• Alt işveren: bir işverenden, işyerindeki mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte ya da işin bölüm veya eklentilerinde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişi.
• Asgari işçilik araştırma işlemi: kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kuruluşlar ve bankalarca ihale mevzuatına göre yaptırılan işler ile özel nitelikteki inşaat işlerinde, asgari işçilik hesaplaması yapılıp yapılmayacağına ve yeterli işçiliğin bildirilip bildirilmediğine ilişkin Kurumca yapılan değerlendirme, kontrol ve hesaplama aşamaları.
• Durum tespiti: sigortalılık niteliğini, tescil işlemlerini, sigorta olaylarını ve asgari işçiliği belirlemeye yönelik denetim ve kontroller.
• e-sigorta: belgelerdeki bilgilerin internet ve elektronik ortamda Kurumun veri tabanına aktarılmasını ve işlem sonuçlarının ilgililere verilmesini sağlayan elektronik portal.
• Geçici iş ilişkisi kurulan işveren: 4857 sayılı İş Kanunu md. 7 uyarınca sigortalıyı devralan işveren.
• Genel Müdürlük: Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü ve Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü.
• İşyeri sahibi: sigortalıların işlerini yaptıkları işyerinin sahibi veya kullanıcısı olan gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar.
• İşyeri sicil numarası: işyerinin Kanun kapsamına alınması üzerine Kurumca verilen numara.
• Muafiyet: vergiden muaf esnafın (4/b-2) aylık, tarım sigortalısının (4/b-4) yıllık gelirlerinin aylık ortalamasının, masraflar düşüldükten sonra prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olması.
• Sigorta primi: 5510, 5434 ve 2925 sayılı Kanunlardaki PEK ve oranlar üzerinden alınacak tutar.
• Ünite: merkezde daire başkanlığı, taşrada sosyal güvenlik il müdürlükleri ve sosyal güvenlik merkezleri.
• Meslek mensubu: 3568 sayılı Kanuna göre yetki almış, bağımsız çalışan SM, SMMM ve YMM.
• Aylık prim ve hizmet belgesi: 4/a ve 4/c sigortalıları için işverenlerce verilen, PEK ve hizmet bilgilerinin bildirildiği belge.
• Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi: vergi muhtasar beyannamesi ile 4/a sigortalılarının aylık prim ve hizmet belgesinin birleştirildiği beyanname.

Bu maddede yer almayan, Kanunun 3. maddesindeki diğer tanımlar Yönetmelik için de yapılmış sayılır.

Sınavda dikkat

• Yönetmeliğin dayanağı Kanunun 107. maddesidir.
• Ünite: merkezde daire başkanlığı; taşrada il müdürlüğü ve SGM.
• Muafiyet ölçütü: alt sınırın 30 katından az net gelir (esnafta aylık, tarımda yıllığın aylık ortalaması).
• Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi yalnız 4/a sigortalıları içindir; aylık prim ve hizmet belgesi 4/a ve 4/c'yi kapsar.
• İşyeri sahibi tanımı "kullanıcı"yı da içerir.