SSİY: Kısa vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlar

Tanımlar ve istirahat raporları (md. 38–39)

• Geçici iş göremezlik: İK-MH, hastalık ve analık hâllerinde yetkili hekim veya sağlık kurulu raporundaki istirahat süresince geçici olarak çalışamama hâli.
• İstirahat raporu, Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilen hekimlerce düzenlenir.
• Ayaktan tedavide tek hekim bir defada en çok 10 gün istirahat verebilir; kontrol muayenesiyle toplam 20 güne kadar uzatılabilir. 20 günü aşan raporları sağlık kurulu verir; kurulun ilk istirahati tedavi başlangıcından itibaren altı ayı geçemez (malullüğü önleyecekse uzatılabilir).
• Bir takvim yılında tek hekimin ayaktan tedavide vereceği istirahatlerin toplamı 40 günü geçemez.
• Bakanlıkça yetkilendirilen işyeri hekimi bir kerede en fazla 2 gün istirahat verebilir.
• Elektronik rapor üç iş günü içinde onaylanır. Elektronik ortamda gönderilen rapor işverence görüntülenebildiği için tebligat yerine geçer.
• Sözleşmesiz ülkelerdeki raporlar dış temsilciliklerce onanırsa ayrıca onay aranmaz; sözleşmeli ülke raporları aynen kabul edilir.

Geçici iş göremezlik ödeneği (md. 40)

• İK-MH'de her gün için; hastalıkta son bir yılda 90 gün prim şartıyla üçüncü günden itibaren.
• Tarım ve orman işlerinde süreksiz çalışanlara İK-MH ödeneği için kazadan en az 10 gün önce tescil, sigortalılığın sürmesi ve borçsuzluk aranır.
• 4/b'lilere borçsuzluk ve yatarak tedavi şartıyla ödenir; analık ödeneğinde yatarak tedavi aranmaz.
• Tutar: yatarakta günlük kazancın yarısı, ayaktan üçte ikisi. Birden çok işyerinde çalışanda kazanç, bir ay için 30, toplam 90 günü geçmeyecek şekilde hesaplanır; birden çok hâl birleşirse en yükseği verilir.
• Ödeme, belgelerin intikalinden itibaren yedi iş günü içinde yapılabilir; 10 günü aşan istirahatlerde en az on günlük tutar ödenir. Mahsuplaşma talep eden işverenler ödeneği Kurum adına ödeyip primden mahsup edebilir.
• İşveren, istirahat döneminde çalışılmadığına dair bildirimi ilgili ayın belgesi süresinde elektronik ortamda yapmazsa idari para cezası uygulanır. 4/b'lilerden yalnız çalışmadığına dair beyan istenir.
• İstirahat sürerken sigortalılık sona ererse ödenek en fazla onuncu güne kadar ödenir.

Not: kanunla çelişki

SSİY md. 40/1-(c) analık ödeneğini hâlâ "doğumdan önceki ve sonraki sekizer hafta" ve "doğuma üç hafta kalıncaya kadar" çalışma şeklinde düzenler. 5510 md. 18'in güncel metni ise doğumdan önce 8, sonra 16 hafta ve doğuma iki hafta kalıncaya kadar çalışma öngörür. Çelişkide kanun esas alınır.

Sürekli iş göremezlik ve ölüm geliri (md. 41–43)

• Tam iş göremezlik kaybın %100'ü, kısmi iş göremezlik %10–%99,99 kayıptır. Gelir için işten ayrılma şartı aranmaz; tahsis talep dilekçesi verilir. 4/b'de borçsuzluk şarttır (çok küçük borçlar ilk gelirden kesilir).
• Kontrol muayenesinde iş göremezlik kalkarsa gelir, raporu izleyen ödeme döneminden kesilir.
• Ölüm sebebini gösteren belge temin edilemezse sosyal güvenlik denetmenlerince mahallinde tahkik yapılır; kesin kararı Kurum Sağlık Kurulu verir.
• Kaybı %50 altında olan ve ölümü kazaya bağlı olmayan gelir sahibinin geliri aynen; diğer hâllerde md. 20'ye göre yeniden hesaplanan gelir hak sahiplerine bağlanır.

Sigortalıdan kaynaklanan indirimler (md. 44)

• Hekim tavsiyelerine uymama: dörtte birine kadar eksiltme.
• Ağır kusur: kusur derecesinin üçte biri oranında; kusur oranı belgelerde yoksa %5 eksiltme. İSG kurallarına uymama, tehlikeli hareket, emre aykırılık ağır kusur sayılır.
• Kasıt veya teklif edilen tedaviyi reddetme: yarısı ödenir.
• Çalışabilir belgesi almadan çalışana ödenek ödenmez.

Sınavda dikkat

• Tek hekim 10 gün, toplam 20 gün; yılda 40 gün; işyeri hekimi 2 gün; sağlık kurulu ilk 6 ay.
• Ödeme 7 iş günü; rapor onayı 3 iş günü.
• Ağır kusurda kusur oranı yoksa %5 indirim.
• Analıkta güncel süre kanundaki 8 + 16 haftadır.