SSİY: Ölüm sigortası

Hak sahipleri (md. 60)

Kanun md. 32/2'deki durumda iken ölen sigortalının şu yakınlarına md. 34 esaslarına göre ölüm aylığı bağlanır:

• Eş: ölüm tarihinde sigortalıyla yasal evlilik bağı bulunan eş.
• Çocuklar (kendi çalışması veya aylığı olmayan): 18 yaşını, ortaöğrenimde 20, yükseköğrenimde 25 yaşını doldurmayan erkek çocuklar; evli olup olmadığına bakılmaksızın çalışma gücünü en az %60 yitirdiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen çocuklar; yaşları ne olursa olsun evli olmayan, boşanan veya dul kalan kızlar. Çocuğun md. 5/a-b-e kapsamında (hükümlü, çırak, stajyer, kursiyer) çalışması aylığa engel değildir; yaş sınırı içindeki çocuğun 4/a'lı olması da aylığa engel değildir.
• Ana ve baba: eş ve çocuklardan artan hisse varsa, her türlü kazancı net asgari ücretten az olan ve (diğer çocuklarından olanlar hariç) gelir/aylığı bulunmayan ana-babaya; 65 yaş üstü ana-babaya ise artan hisseye bakılmaksızın aynı şartlarla.
• 4/b'li ölen sigortalının hak sahiplerine aylık için sigortalının GSS dahil tüm borçlarının ödenmiş olması gerekir; ölüm tarihindeki borcu tahsil edilmeyecek alacak miktarının altındaysa aylık talebi izleyen ay başından başlar ve borç ilk aylıktan kesilir.
• Birden fazla statüde çalışmış sigortalının hak sahiplerinin aylığı en son statüye göre; buna göre bağlanamıyorsa diğer statülerdeki hizmetler ayrı ayrı değerlendirilerek bağlanır.
• 5434 md. 56, Kanun md. 47 veya 2330 sayılı Kanuna göre aylık bağlanan (vazife/harp malulü, terör vb.) kişilerin ölümünde anne ve babalarına belirli istisnalar dışında şart aranmaksızın aylık bağlanır; bu aylık diğer hak sahiplerinin oranını etkilemez ve Hazineden tahsil edilir.

Başvuru ve başlangıç (md. 61–62)

• Hak sahipleri tahsis talep dilekçesini doğrudan, postayla veya elektronik ortamda verir. Malul çocuklar için sağlık kurulu raporu, ana-babalar için tebliğde belirtilen belgeler eklenir.
• Aylık; ölüm tarihini, hak sahipliği sonradan kazanılmışsa bu niteliğin kazanıldığı tarihi, kesilme sebebi ortadan kalkmışsa talep tarihini takip eden ay başından başlar.
• 4/b hizmetleri varsa bu hizmetlere ait borçların ödenmesi zorunludur.
• Aylık, md. 60'taki şartların ortadan kalktığı tarihi takip eden ödeme dönemi başından kesilir.

Ölüm toptan ödemesi ve ihya (md. 63)

• Hak sahipleri ölüm aylığına hak kazanamazsa eş, çocuk ve ana-babaya Kanun md. 36'ya göre toptan ödeme yapılır; dilekçeyle başvurulur.
• Toptan ödemeyle tasfiye edilen süreler; borçlanma, yurt dışı hizmet birleştirme veya hizmet tespitiyle 1800 güne tamamlanırsa hak sahiplerinin yazılı isteği üzerine ihya edilebilir; aylık, borçların ödendiği tarihi izleyen ay başından dikkate alınır (hizmet tespitiyle tamamlanmada md. 62 başlangıcı uygulanır).
• Toptan ödemeye hizmet borçlanmaları ve isteğe bağlı primler dahil edilir; kısa vadeli sigorta kolları ve GSS primleri toptan ödeme yoluyla ödenmez.

Evlenme ve cenaze ödeneği (md. 64–65)

• Ölüm aylığı alırken evlenen ve aylığı kesilen kız çocuklarına Kanun md. 37'ye göre evlenme ödeneği verilir; dilekçeyle başvurulur, evlenme nüfusa işlenmemişse evlenme cüzdanı örneği eklenir.
• Cenaze ödeneği için hak sahiplerinin dilekçe ile başvurması yeterlidir; ölüm nüfusa kaydedilmemişse ölüm tarihini gösteren resmî belge eklenir.

Sınavda dikkat

• Malul çocukta ölçüt çalışma gücünün en az %60 kaybı; evlilik durumu önemli değildir.
• Ana-baba: net asgari ücretten az gelir; 65 yaş üstünde artan hisse aranmaz.
• Çok statüde ölüm aylığı son statüye göre bağlanır.
• Toptan ödemede kısa vadeli ve GSS primleri iade edilmez.