SSİY: Primlerin ödenmesi

Ödeme süreleri (md. 108/1–4)

• 4/a primleri: ayın 1'i–30'u arasında ücret alanlar için belgenin ilişkin olduğu ayı izleyen ayın son gününe; ayın 15'i–14'ü arasında ücret alanlar için ilgili dönemi izleyen takvim ayının 14'üne kadar işverence ödenir.
• 4/b (tarım ve muhtarlar hariç), isteğe bağlı sigortalılar ve GSS (d)-(g) bentlerindekiler: her aya ait primi takip eden ayın sonuna kadar öder.
• Muhtarların primlerini il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları takip eden ayın sonuna kadar öder; sonradan bildirilenlerde bildirimi izleyen ayın sonuna kadar.
• Tarım sigortalıları Ocak–Haziran primlerini Temmuz sonuna, Temmuz–Aralık primlerini izleyen yılın Ocak sonuna kadar öder.
• Gelir testli GSS'liler için kamu idareleri, işsizlik ödeneği alanlar için İŞKUR, ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar öder; İŞKUR'un ödemesi işsizlik sigortası priminden mahsup edilebilir (protokolle).
• 4/c primleri maaş ödeme dönemine göre ayın 15'i veya son günü sonuna kadar ödenir.

Süresinde sayılan geç ödemeler (md. 108/5)

TİS veya Yüksek Hakem Kurulu kararıyla geriye dönük ücret farkları, kamu personeline geriye dönük artışlar, Maliye vizesi gecikmeleri, işe iade ve arabuluculuk kararları, idare mahkemesi kararıyla göreve iade, TİS'e dayalı istirahat ücretleri vb. primler, ilgili tarihi izleyen ay/dönemin sonuna kadar ödenirse süresinde ödenmiş sayılır. Sefer araçlarında süre, ödeme süresinin bitiminden itibaren bir ayı geçmemek üzere aracın dönüş tarihine bağlanır.

Tarım ürünlerinden kesinti ve erken ödeme (md. 108/6–12)

• Kurum, tarım sigortalılarının borçlarını sattıkları tarımsal ürün bedellerinden borcu geçmemek üzere %5'e kadar kesintiyle tahsil edebilir.
• Kanun md. 87/1-(b) yükümlüleri (primini kendi ödeyen 4/b, isteğe bağlı vb.) primlerini en fazla 360 güne kadar erken ödeyebilir.
• İndirim süresi, ödemeyi izleyen günden yasal sürenin son gününe kadar (son gün hariç) hesaplanır; vadesi başlamış ayın primi hariç izleyen aylara günlük uygulanır. İndirim = borç × erken gün × günlük oran. Erken ödeme indirimi üniteye yapılan ödemelerde uygulanır.

Diğer esaslar (md. 108/13–16)

• Yükümlü adına üçüncü kişilerin yaptığı ödemeler kabul edilir; bu durum yükümlüyü değiştirmez ve üçüncü kişiye hak doğurmaz.
• Libya'da 4/a daimi sigortalı çalıştıran işverenler primleri ilgili ayı takip eden üç ay içinde öderse süresinde sayılır.
• KDV iade alacağından mahsup talebinde yasal süre, vadeyi takip eden yirminci güne kadar uzar; mahsup borcun tamamını karşılamazsa karşılanmayan kısma vadeden itibaren gecikme cezası ve zammı uygulanır.
• Sigortalının kusuru olmaksızın noksan tahakkuk edilen fark borç tebliğ edilir; yedi gün içinde ödenmezse tebliğ tarihinden itibaren gecikme cezası ve zammı işler.

Afet hâlinde erteleme (md. 109)

• Kanun md. 91/1'e göre ertelenen borçların ödeme vadesi erteleme süresinin son günüdür.
• Genel hayatı etkileyen afetlerde (md. 91/3) erteleme konusunda Kurum Yönetim Kurulu yetkilidir.

Sınavda dikkat

• 4/a primi: izleyen ayın son günü (belge ise 26'sı).
• Tarım sigortalısı: altı aylık dönemler, Temmuz ve Ocak sonu.
• Erken ödeme en fazla 360 gün; ürün bedelinden kesinti %5'e kadar.
• KDV mahsubunda vade + 20 gün.