506: 4447 geçiş hükümleri — emeklilik şartları (Geçici 81)

506 sayılı Kanunun geçici 81. maddesi, 4447 sayılı Kanunla (1999) getirilen ve 4759 sayılı Kanunla (2002) yeniden düzenlenen kademeli emeklilik geçiş hükümlerini içerir. Sigortalının hangi şartlarla yaşlılık aylığı alacağı, 1999 ve 23.5.2002 tarihlerindeki sigortalılık süresine göre belirlenir.

Kazanılmış haklar (A bendi)

Kanunun yürürlüğünde (1999) yaşlılık aylığına hak kazanmış olanlar ile sigortalılık süresi kadınlarda 18 yıl, erkeklerde 23 yıl ve daha fazla olanlar hakkında önceki hükümler uygulanır.

Kademeli tablo (B bendi)

• Esas alınan tarih 23.5.2002'dir. Kadınlar 20 yıllık, erkekler 25 yıllık sigortalılık süresini doldurmalıdır; ayrıca sigortalılık süresine göre kademeli olarak artan yaş ve gün şartı aranır.
• En avantajlı kademe (a): sigortalılık süresi 18 yıldan fazla kadınlar 40 yaş, 23 yıldan fazla erkekler 44 yaş ve en az 5000 gün.
• (b) kademesi: kadın 17–18 yıl → 41 yaş; erkek 21 yıl 6 ay–23 yıl → 45 yaş; 5000 gün.
• (c) kademesi: kadın 16–17 yıl → 42 yaş; erkek 20 yıl–21 yıl 6 ay → 46 yaş; 5075 gün.
• Kademe ilerledikçe yaş birer yıl, gün sayısı 75'er gün artar: (d) 43/47 yaş ve 5150 gün, (e) 44/48 yaş ve 5225 gün ... (o) kadın 54, erkek 58 yaş ve 5975 gün.
• Erkeklerde son kademe (o): 2 yıl 8 ay 15 gün–3 yıl 6 ay → 58 yaş. Kadınlarda tablo (p) 55 yaş ve (r) 56 yaş kademelerine kadar uzanır; bunlarda da 5975 gün aranır.
• Gün şartı malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi olarak aranır.

15 yıl–3600 gün yolu (C bendi)

• 23.5.2002'de 15 yıllık sigortalılık süresini, kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş ve 3600 gün prim ödemiş olanlara istekleri halinde yaşlılık aylığı bağlanır.
• Bu şartları sonradan yerine getirenler için yaş kademelidir:
  • 24.5.2002–23.5.2005: kadın 52, erkek 56,
  • 24.5.2005–23.5.2008: kadın 54, erkek 57,
  • 24.5.2008–23.5.2011: kadın 56, erkek 58,
  • 24.5.2011 sonrası kadın 58; 24.5.2011–23.5.2014 arası erkek 59,
  • 24.5.2014 sonrası erkek 60.

Sınavda dikkat

• (A) bendi: kadın 18, erkek 23 yıl ve üzeri → eski hükümler.
• Tablonun başlangıç kademesi kadın 40, erkek 44 yaş ve 5000 gün; son kademe 5975 gün.
• 3600 gün yolunda nihai yaş: kadın 58, erkek 60.
• Kadınlarda sigortalılık süresi şartı 20, erkeklerde 25 yıldır.