506: Geçici 20. madde sandıkları (Ek 36, Geçici 20)

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun büyük bölümü 5510 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır. Bu konuda yürürlükte kalan Ek 36 ve Geçici 20. maddeler incelenir; Ek 37–50 ile Geçici 1–19. maddeler mülgadır.

Geçici 20. madde sandıkları (Geçici 20)

• Kapsam: bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri, ticaret odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların birlikleri personelinin malullük, yaşlılık ve ölümlerinde yardım yapmak üzere, Kanunun yayımı tarihine kadar tesis veya dernek olarak kurulmuş sandıklar.
• Bu sandıklar Kanunun yayımından itibaren en geç altı ay içinde aşağıdaki nitelikte birer tesis haline getirilip statülerini Çalışma Bakanlığına verirse, bu kuruluşların personeli 506 sayılı Kanunun uygulanmasında sigortalı sayılmaz:
  • İlgili kuruluşun bütün personelini kapsayacak,
  • İş kazası, meslek hastalığı, hastalık, analık, malullük, yaşlılık ve ölüm hallerinde en az 506 sayılı Kanunda belirtilen yardımları sağlayacak,
  • Personelin kapsamdaki bir kuruluştan diğerine geçmesi halinde müktesep haklarının diğer sandığa veya ortak sandığa intikalini sağlayacak.
• Sandıkların statüleri ve statü değişiklikleri Bakanlık onayıyla tekemmül eder; mali durumları ilgili bakanlıklarca müştereken kontrol ve murakabe edilir; gösterilen tedbirlere uyma zorunludur.
• Sandık mevzuatına tabi hizmetler ile diğer sosyal güvenlik kanunlarına tabi hizmetler yazılı istek halinde, 228 sayılı Kanunun aylık bağlanmasına ilişkin esasları dairesinde birleştirilerek tahsis yapılır.
• Asgari yardımların belirlenmesinde muadil miktar karşılaştırması esas alınır; gelir ve aylık artışlarında 506 sayılı Kanunun artırım hükümleri devir tarihine kadar uygulanmaz. Sandıkların kuruluş senetlerindeki hükümler ve uygulamaları 5510 geçici 20. madde sınırları içinde saklıdır.

Sandıkların devri (Ek 36)

• Geçici 20. madde sandıklarından; Bankalar Kanununa göre birleşen, devredilen veya faaliyeti sona eren bankaların personeline ait olanlar ile mali durumu üyelerinin sosyal güvenlik yardımlarını sürdürmeye elverişli olmayanların, yetkili organlarının fesih veya devir kararı üzerine bütün aktif ve pasifleriyle devrine Cumhurbaşkanı yetkilidir.
• Devir sırasında yapılan aktüeryal hesaplarla tespit edilen fiili ve teknik açıklar, iştirakçileri istihdam eden kuruluşlardan tahsil edilmek üzere karar tarihinden itibaren 3 ay içinde Hazinece nakden ve defaten ödenir.
• Devredilen sandık personelinin hizmet yılları ve primleri esas alınarak emsallerine uygun intibakları yapılır.
• Sandıklar ve devralan taraf, mal varlıklarının devriyle ilgili işlemler nedeniyle doğacak her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
• Ek 36 yürürlüğe girdikten sonra kurulan sandıklar bu hükümlerden yararlanamaz.

Sınavda dikkat

• Sandık kapsamı: bankalar, sigorta-reasürans şirketleri, ticaret ve sanayi odaları, borsalar ve bunların birlikleri.
• Tesise dönüşme ve statü verme süresi altı aydır.
• Devir yetkisi Cumhurbaşkanında; açık Hazinece 3 ayda ödenir.
• Hizmet birleştirme kendiliğinden değil, yazılı istekle yapılır.