Enerji satışı, ihale muafiyetleri ve borçlanma

Enerji satışı ve nakliyat bedelleri (md. 33)

6200 sayılı Kanuna göre DSİ'nin yaptığı enerji satışı ile kanallar üzerindeki nakliyat bedellerinin tahakkuk ve tahsil şekli, Genel Müdürlük veya işletmeleri ile müşteriler arasında yapılacak anlaşmalarda belirtilir. Yani bu bedeller için kanunda ayrıca bir tahakkuk usulü öngörülmemiş, sözleşme serbestisi esas alınmıştır. Hatırlatma: kanallar üzerinde nakliyat Genel Müdürlüğün muvafakatiyle ve uygun görülecek ücret karşılığında yapılır (md. 25).

İhale ve muhasebe muafiyeti (md. 34)

DSİ'nin aşağıdaki işlemleri, madde metninde sayılan eski ihale ve muhasebe kanunlarının ilgili hükümlerine tabi değildir:

• Her türlü inşaat ve tamirat,
• Her türlü etüt ve amenajman planları ile projelerin yaptırılması ve kontrolü,
• Her nevi malzeme, gereç, avadanlık, yedek parça ve sabit teçhizat satın alınması,
• Her nevi kiralama ve kiraya verme, taşıma ve taşıtma işleri.

Bu işler Cumhurbaşkanınca kabul edilecek esaslar dairesinde yürütülür. Muafiyetin amacı, büyük su yapılarının hızlı ve kendine özgü usullerle gerçekleştirilmesine imkân tanımaktır.

Uyuşmazlıkların sulh yoluyla çözümü (md. 35)

DSİ ile kamu kurumları, gerçek veya tüzel kişiler arasında görev alanına giren işlerden doğan, ivedilikle çözülmesinde yarar görülen ve henüz yargı mercilerine, hakeme veya icraya intikal etmemiş uyuşmazlıklarda; bir sözleşme bulunup bulunmadığına bakılmaksızın sulh yapılabilir. Aynı yetki; takibinde veya üst mercilerce incelenmesini istemekte yarar umulmayan dava ve icra takiplerinden vazgeçilmesi, anlaşma ve sözleşmelerin değiştirilmesi veya bozulması için de geçerlidir. Yetki, söz konusu menfaatin tutarına göre kademelidir:

• Alt dilimde Genel Müdür,
• Orta dilimde Genel Müdürün teklifi üzerine Bakan,
• En üst dilimde Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Bu parasal sınırların karşılığı her yıl merkezî yönetim bütçe kanununda gösterilir; bu nedenle tutarlar her yıl değişir.

Borçların karşılanması ve tesis gelirleri (md. 36)

DSİ, bir tesisin kurulması için yaptığı istikraz (borçlanma), ortaklık ve anlaşmalara ait yıllık borç taksitlerini karşılamadıkça, o tesisin gelirlerini (varidatını) diğer tesislerin masraflarında kullanamaz. Bu hüküm, her tesisin önce kendi borç yükünü karşılamasını güvence altına alır.

İlgili hatırlatmalar

• DSİ uzun vadeli iç ve dış istikrazları Cumhurbaşkanı kararı ile yapar (4 sayılı CBK md. 121).
• Tesis yapım masrafları yararlananlarca ödenir; ödeme süresi ve faiz oranları Cumhurbaşkanınca belirlenir (md. 24).

Not: 34. maddede atıf yapılan 2490 ve 1050 sayılı Kanunlar eski düzenlemelerdir; sınavda muafiyetin kapsamı ve Cumhurbaşkanınca belirlenen esaslar önemlidir.

Sınavda dikkat

• Sulh yalnız yargıya, hakeme veya icraya intikal etmemiş uyuşmazlıklarda yapılır.
• Kademe: Genel Müdür → (GM teklifiyle) Bakan → Cumhurbaşkanı.
• Parasal sınırlar her yıl bütçe kanununda gösterilir.
• Tesisin borç taksitleri ödenmeden geliri başka tesise aktarılamaz.