Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Amaç (md. 1)

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun amacı; gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamaktır.

Kapsam (md. 2)

Kanun; gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ile yemlerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bitki koruma ürünü ve veteriner tıbbi ürün kalıntıları ile bulaşanların kontrolünü, salgın veya bulaşıcı hayvan hastalıkları ve zararlı organizmalarla mücadeleyi, çiftlik, deney, ev ve süs hayvanlarının refahını, zootekniyi, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerini, canlı hayvan ve ürünlerin giriş-çıkış işlemlerini ve bunlara ilişkin resmî kontrol ve yaptırımları kapsar.

Kapsam dışı: Kişisel tüketim amaçlı birincil üretim ile kişisel tüketim amacıyla hazırlanan gıdalar.

Önemli tanımlar (md. 3)

• Bakanlık: Metinde “Tarım ve Köyişleri Bakanlığı” olarak geçer; görev bugün Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülmektedir.
• Gıda: İnsanlarca yenilen, içilen veya yenilmesi beklenen her türlü madde, içki, sakız ve gıda üretiminde kullanılan su. Hariç: doğrudan tüketime sunulmayan canlı hayvanlar, yem, hasat edilmemiş bitkiler, tedavi amaçlı tıbbi ürünler, kozmetikler, tütün, narkotik ve psikotropik maddeler, kalıntı ve bulaşanlar.
• Yem: Hayvanların ağız yoluyla beslenmesinde kullanılan, yem katkı maddeleri dâhil her tür madde.
• Birincil üretim: Kesimine kadar çiftlik hayvanlarının üretilmesi, sağım, hasat, avlanma, balıkçılık ve yabani ürünlerin toplanması.
• Bulaşan: Gıdaya kasten ilave edilmeyen, üretim, nakliye, muhafaza veya çevresel bulaşma sonucu gıdada bulunan madde (hayvan tüyü, böcek parçası gibi yabancı maddeler hariç).
• Kalıntı: Bitki koruma ürünü kullanımı sonucu oluşan maddeler ile hayvansal ürünlere geçen farmakolojik etkili maddeler.
• Tağşiş: Ürüne temel özelliğini veren öğelerin mevzuata aykırı olarak çıkarılması, miktarının değiştirilmesi veya aynı değeri taşımayan başka maddenin aynıymış gibi katılması. Taklit: Ürünü sahip olmadığı özelliklere sahipmiş veya başka ürünün aynısıymış gibi göstermek.
• Risk analizi: risk değerlendirmesi, risk yönetimi ve risk iletişimi olmak üzere üç bileşenli süreç. Risk: tehlike ile şiddeti arasındaki fonksiyonel ilişki.
• Resmî kontrol: Kontrol görevlilerinin izleme, gözetim, denetim, muayene, karantina, numune alma, analiz gibi kontrolleri. Kontrol görevlisi: Bakanlıkça resmî kontrol yetkisi verilen kişi.
• Resmî veteriner hekim: Görevleri Bakanlık adına yapan Bakanlık personeli veteriner hekim. Yetkilendirilmiş veteriner hekim: Bakanlıkta görevli olmayan, Bakanlıkça yetki verilen veteriner hekim.
• Kordon: Hastalık görülen alanın gözetim altında tutulması ve giriş-çıkışın kontrolü. Koruma bölgesi: Hastalık alanı çevresinde gerektiğinde insan hareketleri dâhil hareketlerin kısıtlandığı bölge. Gözetim bölgesi: Koruma bölgesini de içine alan, dışında ön tedbirlerin uygulandığı bölge.
• Damızlık: Irkına, tipine ve verimine özgü özellikleri gösteren vasıflı ve belgeli hayvan. Pedigri soy kütüğüne kayıtlı hayvanın bilgilerini gösteren belge; soy kütüğü bu bilgilerin toplandığı veri tabanı.
• Üreme ürünleri: Sperma, ovum, embriyo ve kuluçkalık yumurta.
• Ev ve süs hayvanı: Satışı amaçlanmayan; köpek, kedi, gelincik, süs balığı, kuşlar vb. (arılar ve kabuklu hayvanlar tanım dışında bırakılmıştır).
• Bitki pasaportu: Bitki sağlığı standartlarının karşılandığını gösteren resmî etiket; bitki sağlık sertifikası uygunluğu gösteren belge; veteriner sağlık sertifikası resmî veteriner hekimce düzenlenir.
• Takviye edici gıdalar: Normal beslenmeyi takviye amacıyla kapsül, tablet vb. formlarda hazırlanan, günlük alım dozu belirlenmiş ürünler.
• Zootekni: Hayvanların yetiştirilmesi, ıslahı, bakımı, beslenmesi, üremesi ve belgelendirilmesi.

Sınavda dikkat

• Kişisel tüketim amaçlı üretim kapsam dışıdır.
• Yem, kozmetik, tütün ve hasat edilmemiş bitki gıda sayılmaz; sakız ve içki gıdadır.
• Risk analizinin üç bileşeni: değerlendirme, yönetim, iletişim.
• Resmî veteriner hekim Bakanlık personelidir; yetkilendirilmiş veteriner hekim değildir.