İthalat ve İhracatta Resmî Kontroller, Gümrükler ve Sınır Kontrol Noktaları

İthalat ve ülkeye giriş (md. 34/1–5)

• Bakanlık, Kanun kapsamındaki ürün ve canlı hayvanların ithalat ve ülkeye giriş koşullarını ve kontrol esaslarını belirler. Ülkeye girecek ürün ve canlı hayvanlar Kanuna uygun olmalıdır; uygun olmayanların girişine izin verilmez.
• İthalatçı veya maldan sorumlu yetkili temsilcisi, canlı hayvan ve hayvansal ürünler için Bakanlığa ön bildirimde bulunmak zorundadır. Bakanlık diğer ürünler için de risk esasına göre ön bildirim zorunluluğu getirebilir.
• Gümrük ve serbest bölge müdürlükleri, Bakanlığın izni olmaksızın canlı hayvan, hayvansal ürün, bitki ve bitkisel ürünlerin ülkeye veya serbest bölgelere girişine ya da buralarda işleme tabi tutulmasına izin vermez. Bakanlık gümrük depoları ve serbest bölgelerde ilave tedbirler getirebilir; hayvansal olmayan ürünlerde riskli durumlarda Bakanlığın bildirimi üzerine girişe izin verilmez.
• Bakanlık, kontrole tabi canlı hayvan ve ürünlere ilişkin bilgileri gümrük idaresine bildirir; gümrük idaresi de gelen ürünlerin bilgilerini Bakanlığa iletir; işlemler eşgüdüm ve iş birliği içinde yürütülür. (Kanun metninde geçen “Gümrük Müsteşarlığı”nın görevleri bugün Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülmektedir.)
• Girişi uygun olmayan canlı hayvan ve ürünler Bakanlıkça alıkonulur; sahibinin bilgisi dâhilinde karantina, geri gönderme, özel işleme tabi tutma, amaç dışı kullanıma izin veya itlaf ve imha önlemlerinden biri veya birkaçı uygulanır. Tüm masraflar sahibine aittir; imha ve itlafta tazminat ödenmez.

İhracat ve geri dönen ürünler (md. 34/6–8)

• İhracatta, alıcı ülkenin farklı talebi yoksa 5996 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınır.
• Kanuna uygun olmayan ürünler, sağlık için tehlike oluşturanlar hariç, alıcı ülkenin mevzuatına uygunsa ya da alıcı ülkeye açıklama yapılıp alıcı ülke kabul ederse ihraç edilebilir.
• Taraf olunan ikili veya çok taraflı uluslararası anlaşmalar varsa ithalat ve ihracatta anlaşma hükümleri geçerlidir.
• İhraç edilip geri dönen canlı hayvan ve ürünler, ihraç edilenle aynı olduğu tespit edildikten sonra resmî kontrole tabi tutulur; uygunsa girişine izin verilir. Uygun değilse: yeniden ihraç, karantina, özel işlem, amaç dışı kullanım veya itlaf ve imha tedbirlerinden biri uygulanır.

Sınır kontrol noktaları ve kapılar (md. 34/9–12)

• Bakanlık, canlı hayvan, hayvansal ürün, bitki, bitkisel ürün ve ahşap ambalaj malzemelerinin giriş yapacağı sınır kontrol noktalarını kurar ve takip bilgi sistemini işletir.
• Diğer ürünlerin gümrük giriş kapılarını ve ihraç edilecek canlı hayvan ve ürünlerin gümrük çıkış kapılarını Bakanlık, gümrük idaresiyle birlikte belirler.
• Ev ve süs hayvanlarının ticari olmayan hareketleri ile yolcu beraberi ürünlere ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir.

Sınavda dikkat

• Ön bildirim zorunluluğu kanunen canlı hayvan ve hayvansal ürünler için; diğerleri için risk esasına göre getirilebilir.
• Uygun olmayan ithal ürünlerde masraflar sahibine ait; itlaf-imhada tazminat yok.
• Sağlık için tehlike oluşturan ürün, alıcı ülke kabul etse bile ihraç edilemez.
• Sınır kontrol noktalarını Bakanlık kurar; gümrük kapıları gümrük idaresiyle birlikte belirlenir.